დოგმატური კონსტიტუცია 

ეკლესიის შესახებ

 

LUMEN GENTIUM

 

 

პავლე ეპისკოპოსი,

ღმრთის მსახურთა მსახური,

წმიდა კრების მამებთან ერთად,

სამუდამო სახსოვრად

 

დოგმატური კონსტიტუცია 

ეკლესიის შესახებ

 

 

 

 

თავი I
ეკლესიის საიდუმლოება

 

     1.   ქრისტე არის ხალხთა ნათელი. სული წმიდაში შეკრებილი წმიდა კრება ყველა ქმნილებას აუწყებს სახარებას (მარკ. 16, 15). მას ძლიერ სურს, რომ ყველა ადამიანი გაბრწყინდეს ქრისტეს ნათლით, რომელიც ეკლესიაში სხივოსნდება. ეკლესია ერთგვარი საიდუმლოა (sacramentum) ქრისტეში. იგი არის ღმერთთან შინაგანი ერთიანობისა და მთელი კაცობრიობის ერთობის ნიშანი და საშუალება. ამიტომ განიზრახავს ეკლესია, რომ უწინდელი კრებების თემა განაგრძოს და თავის ერთგულებსა (fidelibus) და მთელ სამყაროს მეტი სიზუსტით ამცნოს თავისი ბუნება და საყოველთაო მისია. დღევანდელ პირობებში ეკლესიის ეს ამოცანა განსაკუთრებით გადაუდებელია: ყველა ადამიანმა, რომელიც დღეს უფრო მჭიდროდ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული სხვადასხვა ჯაჭვით (სოციალური, ტექნიკური, კულტურული), ქრისტეში სრულ ერთიანობას უნდა მიაღწიოს.

 

     2. საუკუნო მამამ, თავისი სიბრძნითა და სათნოებით, სრულიად თავისუფალი და დაფარული გადაწყვეტილებით, შექმნა მთელი სამყარო. მან განიზრახა, ადამიანები აღემაღლებინა საღმრთო ცხოვრების ზიარებისკენ. ღმერთმა არ მიატოვა ადამიანები, როცა ისინი ადამში დაეცნენ. ღმერთი მუდამ იყო ადამიანთა შემწე, რათა ისინი გამოეხსნა ქრისტეს, გამომსყიდველის, გამო, „რომელი-იგი არს ხატი ღმრთისა უხილავისაჲ, პირმშოჲ ყოველთა დაბადებულთაჲ“ (კოლ. 1, 15). თავისი ყველა რჩეული მამამ საუკუნეთა უწინ „წინაწარ იცნნა წინაწარცა განაჩინნა თანა-მსგავსად ხატისა მის ძისა თჳსისა, რაჲთა იყოს პირმშო მრავალთა შორის ძმათა“ (რომ. 8, 29). მანვე გადაწყვიტა, წმიდა ეკლესიაში მოეხმო ყველასთვის, ვისაც ქრისტე სწამდა. ეკლესიაზე მინიშნება მოხდა წინასწარ, სამყაროს დასაბამითვე. ისრაელის ხალხის ისტორიამ და ძველმა აღთქმამ (foedere)[1] ეკლესია საოცრად მოამზადა. სული წმიდის გამოვლინებით განცხადებული ეკლესია უახლეს დროში დაფუძნდა, ხოლო საუკუნეთა ბოლოს იგი დიდებით დასრულდება. ამგვარად, როგორც წმიდა მამებთან ვკითხულობთ, ადამის დროიდან ყველა მართალი, „მართალი აბელიდან უკანასკნელ რჩეულამდე“,[2] შეიკრიბება მამასთან, საყოველთაო ეკლესიაში.

 

     3. მაშასადამე, მოვიდა ქრისტე, მოვლინებული მამისაგან, რომელმაც სამყაროს შექმნამდე მასში ამოგვირჩია და მისი შვილობა წინასწარ განგვისაზღვრა, რადგან ისურვა, რომ ყველაფერი ქრისტეში აღედგინა (შდრ. ეფ. 1, 4-5 და 10). ამიტომ ქრისტემ, მამის ნების აღსასრულებლად, დედამიწაზე ზეციური სასუფეველი დააფუძნა, თავისი საიდუმლოება (mysterium) გამოგვიცხადა და თავისი მორჩილებით გამოგვისყიდა. ეკლესია, ქრისტეს სასუფეველი, რომელიც უკვე მოცემულია საიდუმლოებაში, ღმრთის ძალით სამყაროში ხილულად იზრდება. მის დასაბამსა და განვითარებას გამოხატავს სისხლი და წყალი, რომელიც ჯვარცმული ქრისტეს გვერდიდან, მისი ჭრილობიდან მოედინება (შდრ. იოან. 19, 34), ხოლო წინასწარმეტყველება მოცემულია უფლის სიტყვებში, რომლებიც ჯვარზე მის სიკვდილს ეხება: „და მე ოდეს ავმაღლდე ქუეყანით, ყოველნი მოვიზიდნე ჩემდა“ (იოან. 12, 32). ჩვენი გამოსყიდვა სრულდება ყოველთვის, როცა საკურთხეველზე განადიდებენ ჯვარცმის მსხვერპლს, რომელზეც ითქმის: „ზატიკად ჩუენთჳს დაიკლა ქრისტე“ (1კორ. 5, 7). ამავე დროს, ზიარების პურის საიდუმლო (sacramentum) განასახიერებს და ქმნის მორწმუნეთა ერთობას, რომლებიც ქრისტეში ერთ სხეულს ქმნიან (შდრ. 1კორ. 10, 17).  ყველა ადამიანი მოწოდებულია ამ ერთობისკენ ქრისტესთან, რომელიც არის ქვეყნის ნათელი: ჩვენ ამ ნათლიდან წარმოვდგებით, მისი საშუალებით ვცხოვრობთ, მისკენ მივისწრაფით.

 

     4. ორმოცდამეათე დღეს, მას შემდეგ, რაც აღსრულდა საქმე, რომელიც მამამ ძეს დააკისრა დედამიწაზე საქმნელად (შდრ. იოან. 17, 4), მოვლინებულ იქნა სული წმიდა, რათა მან ეკლესია მუდამ წმიდაყოს და ერთგულები ქრისტეს გზით, ერთი სულის მიერ, მამას მიეახლონ (შდრ. ეფეს. 2, 18). ეს არის ცხოვრების სული, ანუ წყარო, რომელიც საუკუნო ცხოვრებად მიედინება (შდრ. იოან. 4, 14; 7, 38). მისი მეშვეობით მამა სიცოცხლეს ანიჭებს ადამიანებს, ცოდვის გამო მკვდართ, სანამ ქრისტეში მათ მოკვდავ სხეულებს არ აღადგენს (შდრ. რომ. 8, 10-11). სული, როგორც ტაძარში, მკვიდრობს ეკლესიასა და მორწმუნეთა გულებში (შდრ. 1კორ. 3, 16; 6, 19). იგი მათში ლოცულობს და შვილებად მათ აღიარებას მოწმობს (შდრ. გალ. 4, 6; რომ. 8, 15-16 და 26). ეკლესიას იგი სრულ ჭეშმარიტებაში მიუძღვება (შდრ. იოან. 16, 13), ურთიერთობასა და მსახურებაში მის ერთიანობას უზრუნველყოფს, აწესრიგებს და წარმართავს მას სხვადასხვა იერარქიულ და ქარიზმატულ ნიჭთა საშუალებით და თავისი ნაყოფებით ამკობს (შდრ. ეფეს. 4, 11-12; 1კორ. 12, 4; გალ. 5, 22). სახარების ძალით იგი ეკლესიას აახალგაზრდავებს და მუდამ განაახლებს, და მას სასიძოსთან სრულყოფილი კავშირისკენ უძღვება.[3] ამიტომ ეუბნებიან სული და სძალი უფალს იესოს: „მოდი!“ (შდრ. გამოცხ. 22, 17).

     ამგვარად, საყოველთაო ეკლესია წარმოგვიდგება როგორც „ხალხი, გაერთიანებული მამის, ძისა და სული წმიდის ერთობისგან“.[4]

 

     5. წმიდა ეკლესიის საიდუმლოება მის დაფუძნებაში ვლინდება. უფალმა იესომ თავის ეკლესიას საფუძველი მაშინ ჩაუყარა, როცა იქადაგა სასიხარულო ამბავი: ღმრთის სასუფევლის მოსვლა. მას წმიდა წერილი აღგვითქვამდა: „აღსრულებულ არს ჟამი და მოახლებულ არს სასუფეველი ღმრთისაჲ“ (მარკ. 1, 15; შდრ. მათ. 4, 17). ამ სასუფევლის ნათება ადამიანებს ეძლევა ქრისტეს სიტყვაში, საქმეებსა და მის აქმყოფობაში (praesentia). მართლაც, ღმრთის სიტყვა თესლსა ჰგავს, მინდორში დათესილს (მარკ. 4, 14): ვინც რწმენით ისმენს და ქრისტეს მცირე სამწყსოს (ლუკ. 12, 32) შეემატება, მან მიიღო სასუფეველი. შემდეგ თესლი უკვე საკუთარი ძალით ღვივდება და იზრდება, ვიდრე მკის ჟამი მოიწევს (შდრ. მარკ. 4, 26-29). იესოს სასწაულებიც ადასტურებენ, რომ სასუფეველმა უკვე მოიწია დედამიწაზე: „უკუეთუ მე თითითა ღმრთისაჲთა განვასხამ ეშმაკთა, მო-სამე-წევნულ არს თქუენ ზედა სასუფეველი ღმრთისაჲ“ (ლუკ. 11, 20; შდრ. მათ. 12, 28). და მაინც, ყველაფერზე უწინ სასუფეველი ვლინდება თავად ქრისტეს პიროვნებაში, რომელიც არის ძე ღმრთისა და ძე ადამიანთა, მოსული იმისათვის, რათა ემსახუროს და მისცეს „სული თჳსი საჴსრად მრავალთა“ (მარკ. 10, 45).

     როცა აღდგა იესო, რომელმაც ადამიანებისთვის ჯვარზე სიკვდილი დაითმინა, იგი წარმოდგა როგორც უფალი, ქრისტე და მღვდელი, უკუნისამდე ასეთად ქმნილი (constitutus) (შდრ. საქმე 2, 36; ებრ. 5, 6; 7, 17; 7, 21). მოწაფეებს იესომ მამისაგან აღთქმული სული მოჰფინა (შდრ. საქმე 2, 33). ამიერიდან ეკლესია, რომელიც აღჭურვილია თავისი დამფუძნებლის ნიჭებით და რომელიც მის მცნებებს _ სიყვარულს, სიმდაბლესა და განდგომას ერთგულად ინახავს, ასეთ მისიას კისრულობს: მან უნდა აუწყოს ქრისტესა და ღმრთის სასუფეველი და იგი ყველა ერში დაამკვიდროს. ეკლესია დედამიწაზე ამ სასუფევლის ყლორტსა და საწყისს ქმნის. ამასობაში, თანდათანობით ზრდისას, ეკლესია დასრულებული სასუფევლისთვის იღვწის (ad Regnum consummatum anhelat) და მთელი ძალით იმედოვნებს და მოელის, რომ თავის მეფეს დიდებაში შეეუღლება.

 

     6. სასუფევლის გამოცხადება ძველ აღთქმაში ხშირად სახეთა საშუალებით (sub figuris) ხდება. ახლაც ეკლესიის ღრმა (intima) ბუნება ჩვენთვის სხვადასხვა იგავით ცნაურდება. ეს იგავები, რომლებიც აღებულია მწყემსური, სამიწათმოქმედო, სამშენებლო, ოჯახური თუ ცოლ-ქმრული ცხოვრებიდან, უკვე წინასწარმეტყველთა წიგნებშია გამოხატული.

        მართლაც, ეკლესია არის ბაგა, რომლის ერთადერთი და აუცილებელი კარი ქრისტეა (იოან. 10, 1-10). ეკლესია სამწყსოც არის; ღმერთმა წინასწარ გვაუწყა, რომ მისი მწყემსი თავად იქნება (შდრ. ეს. 40, 11; ეზეკ. 34, 11). ამ სამწყსოს ცხვრებს, თუნდაც მათ ადამიანი-მწყემსები მართავდნენ, მაინც მუდამ უძღვება და კვებავს ქრისტე, მწყემსი კეთილი და მწყემსმთავარი (შდრ. იოან. 10, 11; 1პეტრ. 5, 4), რომელმაც თავისი ცხოვრება დასდო ცხვრებისთვის (შდრ. 10, 11-15).

     ეკლესია არის მიწათმოქმედება, ანუ ღმრთის მინდორი (1კორ. 3, 9). ამ მინდორში იზრდება ძველი ზეთისხილის ხე, რომლის წმიდა ფესვს პატრიარქები წარმოადგენენ. მასში მოხდა და მოხდება იუდეველთა და წარმართთა შერიგება (რომ. 11, 13-26). ეკლესია ნარგავია, რომელსაც ზეციურმა მიწათმოქმედმა რჩეული ვენახის სახე მისცა (მათ. 21, 33-43; შდრ. ეს. 5, 1). ჭეშმარიტი ვენახი არის ქრისტე, რომელიც ცხოვრებასა და ნაყოფიერებას ანიჭებს რტოებს, ანუ ჩვენ, ვინც ეკლესიის საშუალებით მასში ვიმყოფებით და მის გარეშე არაფრის გაკეთება არ ძალგვიძს (იოან. 15, 1-5).

     ეკლესია საკმაოდ ხშირად ღმრთის აღმშენებლობად იწოდება (1კორ. 3, 9). უფალი თავად შეედარა ქვას, რომელიც მშენებლებმა დაიწუნეს, თუმცა ის თავკიდურ ქვად იქცა (მათ. 21, 42; შდრ. საქმე 4, 11; 1პეტრე 2, 7; ფს. 117, 22). ამ საძირკველზე მოციქულებმა ეკლესია ააგეს (შდრ. 1კორ. 3, 11), და ამავე საძირკვლიდან ეკლესია სიმტკიცესა და თანხმობას იძენს. ეს ნაგებობა სხვადასხვა სახელწოდებით შეამკეს: ღმრთის სახლი (1ტიმ. 3, 15), რომელშიც მისი ოჯახი ცხოვრობს, სულში ღმრთის საცხოვრისი (ეფეს. 2, 19-22), ადამიანებთან ერთად ღმრთის სამკვიდრებელი (გამოცხ. 21, 3), და განსაკუთრებით წმიდა ტაძარი, რომელსაც, ქვებით აგებული სამლოცველოს სახით წარმოდგენილს, წმიდა მამები განადიდებენ, ხოლო ღმრთისმსახურებაში მას სამართლიანად ადარებენ წმიდა ქალაქს, ახალ იერუსალემს.[5] ჩვენ, როგორც ცოცხალი ქვები, მასში ამქვეყნადვე ვართ აღშენებულნი (1პეტრ. 2, 5). იოანე ამ წმიდა ქალაქს ჭვრეტს, სამყაროს განახლებისას ზეცით ღმრთისაგან გარდამომავალს, განმზადებულს, „ვითარცა სძალი შემკული ქმრისა მიმართ თჳსისა“ (გამოცხ. 21, 1).

     ეკლესია იწოდება აგრეთვე „ზემო იერუსალემად“ და „დედად ჩვენად“ (გალ. 4, 26). მას აღწერენ როგორც უმწიკვლო კრავის უმწიკვლო სძალს (გამოცხ. 19, 7; 21, 2 და 9; 22, 17), რომელიც ქრისტემ შეიყვარა „და თავი თჳსი მისცა მისთჳს, რაჲთა იგი წმიდა-ყოს“ (ეფეს. 5, 25-26). ქრისტემ ეკლესია ურღვევი კავშირით დაიკავშირა, იგი მას გამუდმებით „ასაზრდოებს და უვლის“ (ეფეს. 5, 29). მან ისურვა, რომ განწმედილი ეკლესია მას შეუღლოდა და სიყვარულითა და ერთგულებით დამორჩილებოდა (შდრ. ეფეს. 5, 24). და ბოლოს, მან ეკლესია ციური ნიჭებით აღავსო, რათა ვსწვდეთ ღმრთისა და ქრისტეს ჩვენდამი სიყვარულს, რომელიც ყოველგვარ ცოდნას აღემატება (შდრ. ეფეს. 3, 19). მაგრამ სანამ ეკლესია, უფლისგან განდგომილი, ამქვეყნიურ გზას ადგას (შდრ. 2კორ. 5, 6), იგი თავს განდევნილად გრძნობს. ამიტომ ეკლესიის ძიება და ფიქრი ზეცისკენ არის მიმართული, სადაც ქრისტე ზის ღმრთის მარჯვენით. იქ, ღმერთში, ქრისტესთან ერთად, დაფარულია ეკლესიის ცხოვრება, ვიდრე იგი თავის სასიძოსთან ერთად დიდებით არ გამოჩნდება (შდრ. კოლ. 3, 1-4).    

 

     7. ძე ღმრთისამ ადამიანური ბუნება მიიღო და თავისი სიკვდილითა და აღდგომით სიკვდილს სძლია. მან ადამიანი გამოისყიდა და იგი ახალ ქმნილებად გარდაქმნა (შდრ. გალ. 6, 15; 2 კორ. 5, 17). თავისი სული მან თავის ძმებს გადასცა (ძმებს მან ყველა ხალხიდან უხმო), და  ამოუცნობი გზით ისინი ერთგვარად თავის სხეულად აქცია.

     ამ სხეულით ქრისტეს ცხოვრება ჩაედინება მორწმუნეებში, რომლებიც საიდუმლოთა (sacramenta) საშუალებით, დაფარული და რეალური გზით, ვნებულსა და განდიდებულ ქრისტეს უერთდებიან.[6] მართლაც, ნათლობით ქრისტეს ვემსგავსებით: „რამეთუ ერთითა სულითა ჩუენ ყოველთა ერთისა მიმართ გუამისა ნათელ-ვიღეთ“ (1კორ. 12, 13). ამ წმიდა წესით გამოიხატება და სრულდება ქრისტეს სიკვდილთან და აღდგომასთან კავშირი: „თანა-დავეფლენით მას ნათლის-ღებითა მით სიკუდილსა მისსა“; და „უკუეთუ თანა-ნერგ ვექმნენით მსგავსებასა მას სიკუდილისა მისისასა, ეგრეთცა აღდგომასა მას მისსა ვიყვნეთ“ (რომ. 6, 4-5). ზიარების პურის გატეხვისას ჩვენ ნამდვილად ვმონაწილეობთ უფლის სხეულში და ვმაღლდებით მასთან და ერთმანეთთან ურთიერთობამდე. „რამეთუ ერთ პურ და ერთ ჴორც ჩუენ მრავალნი ესე ვართ, რამეთუ ყოველთა ერთისა მისგან პურისა მოგუაქუს“ (1კორ. 10, 17). ამგვარად, ჩვენ ყველანი ამ სხეულის ასონი ვხდებით (შდრ. 1კორ. 12, 27), „ხოლო თითოეული ურთიერთას ასოებ ვართ“ (რომ. 12, 5).

     მაგრამ როგორც ადამიანის სხეულის ყველა ასო, სიმრავლის მიუხედავად, მაინც ერთ სხეულს ქმნის, ასევე არიან ერთგულნი ქრისტეში (შდრ. 1კორ. 12, 12). ქრისტეს სხეულის აგებულებაშიც ასოთა და ფუნქციათა მრავალგვარობა სუფევს. სული ერთია, და თავის სხვადასხვა ნიჭს იგი ეკლესიის სასარგებლოდ ავრცელებს, თავის სიმდიდრეთა შესატყვისად და მსახურებათა საჭიროების მიხედვით (შდრ. 1კორ. 12, 1-11). ამ ნიჭთა შორის გამოირჩევა მოციქულთა მადლი, ხოლო მოციქულთა უფლებამოსილებას თავად სულმა ქარისმატიკოსებიც დაუქვემდებარა (შდრ. 1კორ. 14). სული თვითონ აერთებს სხეულს, თავისი ძალითა და ასოთა შინაგანი კავშირით, ხოლო მორწმუნეთა შორის იგი სიყვარულს წარმოშობს და ზრდის. „და თუ ევნებინ რაჲ ერთსა ასოსა, მის თანა ელმინ ყოველთა ასოთა; და თუ იდიდებინ ერთი ასოჲ, მის თანა იდიდებიედ ყოველნი ასონი“ (1კორ. 12, 26).

     ამ სხეულის თავი არის ქრისტე. იგი უხილავი ღმრთის ხატია და მასშია ყველაფერი შექმნილი. იგი ყველაფერზე უწინ არის და ყველაფერი მასშია. იგი თავია სხეულისა, რომელიც არის ეკლესია. იგი „არს დასაბამი, პირმშოჲ მკვდრეთით, რაჲთა იყოს იგი თავადი ყოველსა შინა მთავარ“ (კოლ. 1, 15-18). თავისი ძალის სიდიადით იგი ყოველივე ზეციურსა და მიწიერზე მეუფებს, და გარდამატებული სრულყოფილებითა და მოქმედებით მთელ სხეულს აღავსებს თავისი დიდების სიმდიდრით (შდრ. ეფეს. 1, 18-23).[7]

     ყველა ასო მისი თანახატი უნდა გახდეს, სანამ ქრისტე მათში არ გამოიხატება (შდრ. გალ. 4, 19).  ჩვენ მისი ცხოვრების საიდუმლოებებს (mysteria) ვეზიარეთ: მისი თანასახოვანნი ვართ, მასთან ერთად ვკვდებით და აღვდგებით, სანამ მასთან ერთად არ ვიმეფებთ (conregnemus) (შდრ. ფილ. 3, 21; 2 ტიმ. 2, 11; ეფ. 2, 6; კოლ. 2, 12 და ა. შ.). ჩვენ ჯერ კიდევ მიწაზე ვმსხემობთ, მის კვალს წვალებასა და დევნაში ვტკეპნით, მის ვნებებს ვერწყმით, როგორც სხეული თავს; მასთან ერთად ვევნებით, რათა მასთან ერთად ვიდიდოთ (შდრ. რომ. 8, 17).

     მისგან იზრდება საღმრთო ზრდით „მთელი სხეული, სახსართა და ნაწევართაგან შეკრული და შეერთებული“ (კოლ. 2, 19). თავის სხეულში, ე. ი. ეკლესიაში, იგი განუწყვეტლად ანაწილებს სამსახურეობრივ ნიჭებს, რომელთა საშუალებით, თავად მისი ძალით, ჩვენ ერთმანეთს გამოხსნისათვის ვემსახურებით, რათა სიყვარულში ჭეშმარიტება ვქმნათ და ყოველმხრივ გავიზარდოთ მისკენ, რომელიც არის თავი ჩვენი (შდრ. ეფ. 4, 11-16).

     მასში რომ განუწყვეტლივ განვახლდეთ (შდრ. ეფ. 4, 23), მან წილი მოგვცა თავისი სულისგან, რომელიც ერთია და იგივე თავსა და ასოებში; ეს სული მთელ სხეულს ცხოველყოფს, აერთებს და ამოძრავებს. ამიტომ წმიდა მამებმა შესაძლებლად ცნეს მისი მოქმედების შედარება იმ ფუნქციასთან, რომელსაც ადამიანურ სხეულში სიცოცხლის საწყისი ანუ მშვინვა (anima) ასრულებს.[8]

     ქრისტეს უყვარს ეკლესია, როგორც თავისი სძალი. იგი ნიმუშია კაცისა, რომელსაც თავისი ცოლი როგორც თავისი სხეული უყვარს (შდრ. ეფ. 5, 25-28). ეკლესია მას ემორჩილება, ვინც მისი თავია (იქვე, 23-24). „მას შინა დამკჳდრებულ არს ყოველივე სავსებაჲ ღმრთეებისაჲ ჴორციელად“ (კოლ. 2, 9), ამიტომ აღავსებს იგი თავისი საღმრთო ნიჭებით ეკლესიას, რომელიც მისი სხეული და სისავსე არის (შდრ. ეფ. 1, 22-23), რათა ეკლესია განივრცოს და მიიწიოს ღმრთის სისავსემდე (შდრ. 3, 19).

 

     8. ქრისტემ, ერთადერთმა შუამავალმა, ხილული კავშირის სახით შექმნა და სამუდამოდ შეინახა თავისი წმიდა ეკლესია, რომელიც რწმენის, იმედისა და სიყვარულის ამქვეყნიურ ერთობას წარმოადგენს.[9] ეკლესიის მეშვეობით იგი ჭეშმარიტებასა და მადლს ყველასათვის ავრცელებს. იერარქიული ორგანოებით აღჭურვილი საკრებულო და ქრისტეს საიდუმლო სხეული, ანუ ერთის მხრივ, ხილული შეკრება, მეორეს მხრივ კი სულიერი საკრებულო, მიწიერი ეკლესია და ზეციური ნიჭებით აღჭურვილი ეკლესია ორი სხვადასხვა რამ კი არ არის, არამედ ერთი რთული სინამდვილეა, რომელიც ადამიანური და საღმრთო საწყისისგან შედგება.[10] ამიტომ, გარკვეული ანალოგიის საფუძველზე, მას განხორციელებულ საიდუმლო სიტყვას ადარებენ. საღმრთო სიტყვის მიერ მიღებული ბუნება სიტყვას ემსახურება, როგორც გამოხსნის ცოცხალი ორგანო, მასთან ურღვევად ერთიანი. ასევე ემსახურება ეკლესიის სოციალური კავშირი ქრისტეს სულს, რომელიც ამ კავშირს სხეულის ზრდისთვის სიცოცხლეს ანიჭებს (შდრ. ეფ. 4, 16).[11]

     ეს არის ქრისტეს ერთადერთი ეკლესია, რომელსაც მრწამსში ვაღიარებთ როგორც ერთს, წმიდას, კათოლიკესა და სამოციქულოს.[12] ჩვენმა მაცხოვარმა იგი თავისი აღდგომის შემდეგ სამწყსოდ პეტრეს გადასცა (იოან. 21, 17). მან პეტრესა და სხვა მოციქულებს მისი განვრცობა და წარმართვა დააკისრა (შდრ. მათ. 28, 18-20). მან სამუდამოდ აღმართა ეკლესია, როგორც „სუეტი და სიმტკიცე ჭეშმარიტებისაჲ“ (1ტიმ. 3, 15). ეს ეკლესია, ამქვეყნად საკრებულოს სახით შექმნილი და მოწყობილი, კათოლიკე ეკლესიაში იმყოფება, რომელსაც პეტრეს მემკვიდრე და, მასთან ერთად, ეპისკოპოსები წარმართავენ.[13] თუმცა ამ კავშირის გარეთაც გვხდება წმიდადყოფისა და ჭეშმარიტების მრავალი ელემენტი, რომლებიც, როგორც საკუთრივ ქრისტეს ეკლესიის ნიჭნი, კათოლიკურ ერთიანობას განამტკიცებენ.

     ქრისტემ ჩვენი გამოსყიდვა სიღარიბესა და დევნაში განახორციელა, და ეკლესიაც მოწოდებულია იმისთვის, რომ ამავე გზას დაადგეს, რათა ადამიანებს გამოხსნის ნაყოფი მოუტანოს (communicet). იესო ქრისტემ, „რომელი-იგი ხატი ღმრთისაჲ-იყო, ... თავი თჳსი დაიმდაბლა და ხატი მონისაჲ მიიღო“ (ფილ. 2, 6), და ჩვენთვის „დაგლახაკნა მდიდარი იგი“ (2კორ. 8, 9). ამგვარად, ეკლესია, თუმცა მას თავისი მისიის შესასრულებლად ადამიანური საშუალებები სჭირდება, მიწიერი დიდების საძიებლად კი არ შექმნილა, არამედ იმისთვის, რომ სიმდაბლისა და განდგომისკენ ყველას საკუთარი მაგალითითაც მოუწოდოს. მამამ ქრისტე წარმოგზავნა“ მახარებელად გლახკთა,... განკურნებად შემუსრვილთა გულითა“ (ლუკ. 4, 18), „მოძიებად და ცხორებად წარწყმედულისა“ (ლუკ. 19, 10). მსგავსად ამისა, ეკლესია სიყვარულით გარემოიცავს ყველას, ვინც ადამიანური სისუსტით არის დაუძლურებული. მეტიც, იგი ღარიბებსა და ტანჯულებში ცნობს თავისი დამფუძნებლის, ღარიბისა და ტანჯულის, ხატს, ცდილობს, მათ გაჭირვება შეუმსუბუქოს და სურს, მათში ქრისტეს ემსახუროს. თავად ქრისტე არის „წმიდა, უმანკო, შეუგინებელი“ (ებრ. 7, 26), „რომელმან-იგი არა იცოდა ცოდვაჲ“ (2კორ. 5, 21), და რომელიც მხოლოდ იმისთვის მოვიდა, „რაჲთა ულხინებდეს ცოდვათა ერისათა“ (ებრ. 2, 17). რაც შეეხება ეკლესიას, რომელიც თავის წიაღში ცოდვილებს იღებს, იგი წმიდაა, მაგრამ ამასთანავე მას ყოველთვის განწმედა სჭირდება და იგი მუდამ მონანიებისა და განახლების გზას ადგას.

    ეკლესია „თავის სვლას ახორციელებს ამქვეყნიურ დევნასა და საღმრთო ნუგეშს შორის“.[14] იგი უფლის ჯვარსა და სიკვდილს გვაუწყებს, „ვიდრემდის მოვიდეს“ (1კორ. 11, 26). აღმდგარი ქრისტეს ძალა ეკლესიას განამტკიცებს:  მოთმინებითა და სიყვარულით იგი თავის მღელვარებებსა და გაჭირვებებს უნდა სძლევდეს, შინაგანსა და გარეგანს, და ერთგულად ავლენდეს სამყაროში უფლის საიდუმლოს, ჯერ კიდევ ჩრდილით დაფარულს, სრულ ნათელში მის საბოლოო განცხადებამდე.

თავი II
ღმრთის  ერი

 

     9. ღმრთისათვის ყველა დროსა და ყველა ხალხს შორის სათნო ის არის, „რომელსა ეშინის მისა და იქმს სიმართლესა“ (საქმე 10, 35).@ამიტომ ისურვა ღმერთმა, რომ ადამიანები წმიდა-ეყო და გამოეხსნა არა ცალცალკე, მათ შორის რაიმე კავშირის გარეშე, არამედ იმ ერად შეეკრიბა, რომელიც ღმერთს ჭეშმარიტებაში შეიცნობდა და მას წმიდად ემსახურებოდა. ასეთ ერად ღმერთმა ისრაელის ხალხი ამოირჩია, მასთან კავშირი (foedus) დადო და იგი თანდათანობით განასწავლა. ამ ერის ისტორიის მანძილზე ღმერთი მას თავისი ნების განზრახვასა და თავის თავს გამოუცხადებდა და მას თავისთვის წმიდა-ყოფდა. ეს იყო ერთგვარი მზადება და სახე იმ ახალი და სრულყოფილი კავშირისა, რომელიც ქრისტეს მიერ უნდა დადებულიყო, და იმ უფრო საყოველთაო გამოცხადებისა, რომელიც ღმრთის განხორციელებულ სიტყვას უნდა მოეტანა. „აჰა, დღენი მოვლენ, - იტყჳს უფალი, - და აღუთქუა სახლსა ისრაჱლისასა და სახლსა იუდაჲსასა აღთქმაჲ ახალი... მიმცემელმან შჯულთა ჩემთამან გონებათა მიმართ მათთა და მკერდსა ზედა გულთა მათთასა დავწერნე იგინი, და  ვიყო მათდა ღმერთად, და იგინი იყუნენ ჩემდა ერად... რამეთუ ყოველთა მიცოდიან მე, მცირედითგან მათით ვიდრე დიდადმდე მათდა, _ თქუა უფალმან“ (იერ. 31, 31-34, მცხეთ.). ეს ახალი კავშირი (foedum) ქრისტემ დაადგინა; ესაა ახალი აღთქმა (testamentum) მისი სისხლის მიერ (შდრ. 1კორ. 11, 25). მან ხალხს მოუწოდა იუდეველთაგან და წარმართთაგან, რომელიც ერთობას არა ხორცის თანახმად, არამედ სულისმიერ შექმნიდა და ღმრთის ახალი ერი გახდებოდა. მართლაც, ვისაც ქრისტე სწამს, ის ხელახლა იშვება „არა თესლისაგან განხრწნადისა, არამედ უხრწნელისა, სიტყჳთა ღმრთისა ცხოველისაჲთა“ (1პეტრ. 1, 23), არა ხორცისაგან, არამედ წყლისა და სულისა წმიდისაგან (შდრ. იოან. 3, 5-6). ასეთი ხალხით იქმნება „ნათესავი რჩეული, სამეუფოჲ სამღდელოჲ, თესლი წმიდაჲ, ერი მოგებული... რომელნი-ეგე ოდესმე არა ერ, ხოლო აწ ერი ღმრთისაჲ“ (1პეტრ. 2, 9-10).

     ამ მესიანური ხალხის თავი არის ქრისტე, „რომელი მიეცა ცოდვათა ჩუენთათჳს და აღდგა განმართლებისა ჩუენისათჳს“ (რომ. 4, 25). ამიერიდან მან მიიღო სახელი, ყველა სახელზე უზენაესი, და იგი დიდებით მეფობს ზეცაში. ამ ერის მდგომარეობას გამოხატავს ღმრთის შვილთა ღირსება და თავისუფლება, რომელთა გულებში, როგორც ტაძარში, სული წმიდა მკვიდრობს. ერს აქვს კანონად ახალი მცნება (mandatum): უყვარდეს, ვითარცა ქრისტემ შეგვიყვარა ჩვენ (შდრ. იოან. 13, 34). და ბოლოს, მისი დანიშნულება არის ღმრთის სასუფეველი, რომელსაც თავად ღმერთმა მისცა დასაბამი მიწაზე და რომელიც შემდგომში უნდა განივრცოს, სანამ საუკუნეთა ბოლოს ღმრთისგანვე არ აღსრულდება, „რაჟამს ქრისტე გამოცხადნეს, ცხორებაჲ იგი ჩუენი“ (კოლ. 3, 4) და „თჳთ იგიცა დაბადებული გან-ვე-თავისუფლდეს მონებისაგან ხრწნილებისა აზნაურებასა მას დიდებისა შვილთა ღმრთისათა“ (რომ. 8, 21). ამიტომ ეს მესიანური ერი (მიუხედავად იმისა, რომ ის, ფაქტიურად, ყველა ადამიანს არ მოიცავს და ზოგჯერ სულაც პატარა სამწყოს წარმოადგენს), მთელი ადამიანური მოდგმისთვის არის ერთობის, იმედისა და ხსნის  უმტკიცესი ყლორტი. ქრისტემ ეს ერი დააფუძნა ზიარ ცხოვრებაში, სიყვარულსა (caritatis) და ჭეშმარიტებაში, მას იგი როგორც საშუალებას მიმართავს, რომლითაც ყველას გამოისყიდის, და რომელიც, როგორც ნათელი ქვეყნისა და მარილი მიწისა (შდრ. მათ. 5, 13-16), მთელს მსოფლიოში წარიგზავნება.

     ხოლო როგორც ისრაელი, რომელიც უდაბნოში მსხემობდა (peregrinabatur), ხორციელად უკვე იწოდება ღმრთის ეკლესიად (ნეემ. 13. 1; შდრ. რიცხ. 20, 4; რჯულ. 23, 1), ასევე არის სახელდებული ახალი ისრაელი, ამ საუკუნეში მოსული, რომელიც მომავლის წარუვალ ქალაქს ეძიებს (შდრ. ებრ. 13, 14): იგი „ქრისტეს ეკლესიად“ იწოდება. ეს ეკლესია ქრისტემ „მოიგო სისხლითა თჳსითა“ (საქმე 20, 28), აღავსო თავისი სულით და აღჭურვა ისეთი საშუალებებით, რომლებიც ეკლესიის ხილულსა და საზოგადოებრივ ერთობას ემსახურება. ღმერთმა მოუხმო მათ კრებულს, ვინც რწმენით შეჰყურებს ქრისტეს - გამოხსნის წინამძღვარსა და ერთიანობისა და მშვიდობის დასაბამს. ამ კრებულისგან ღმერთმა ეკლესია შექმნა _ ყველასთვის და თითოეულისთვის იმ ერთობის ხილული საიდუმლო (sacramentum), რომელსაც გამოხსნა მოაქვს.[1] ეკლესია ყველა კუთხეში უნდა გავრცელდეს, იგი კაცობრიობის ისტორიაში შემოდის, და იმავე დროს ერთა დროებისა და საზღვრების მიღმა არის. ცთუნებისა და გაჭირვების გზაზე, ეკლესია მტკიცდება ღმრთის წყალობით, რომელიც მას უფლისგან აქვს აღთქმული, რათა ხორცის სიძაბუნეში ერთგულების სიმტკიცე არ მოაკლდეს. ეკლესია თავისი უფლის ღირსეულ სასძლოდ უნდა დარჩეს და სულიწმიდის მოქმედებით საკუთარი თავი განუწყვეტლივ სრულყოს, ვიდრე ჯვრის მეშვეობით არ მიაღწევს სინათლეს, რომელმაც დაბნელება არ იცის.

       

     10. ქრისტე უფალმა, კაცთაგან არჩეულმა პონტიფექსმა (შდრ. ებრ. 5, 1-5), ახალი ერი ქმნა სამეუფოდ და მღვდელმსახურად „ღმრთისა და მამისა თჳსისა“ (გამოცხ. 1, 6; შდრ. 5, 9-10). მართლაც, ნათელღებულნი, ხელახალი შობითა (per regenarationem) და სული წმიდის ცხებით (unctionem) ეზიარებიან (consecrantur) სულიერ სახლს და წმიდა მღვდელმსახურებას, რათა ყოველგვარი საქმით, რომელიც ქრისტიანს შეეფერება, შესწირონ სულიერი მსხვერპლი და აუწყონ იმის სათნოებანი, ვინც მათ ბნელიდან მოუწოდა „საკჳრველსა მას ნათელსსა მისსა“ (შდრ. 1პეტრ. 2, 4-10). ამიტომ ქრისტეს ყველა მოწაფე განკრძალული უნდა იყოს ლოცვაში და ღმერთი აქოს. (შდრ. საქმე 2, 42-47). ისინი უნდა წარდგნენ „მსხუერპლად ცხოველად, წმიდად, სათნოდ ღმრთისა“ (რომ. 12, 1), დედამიწის ყველა კუთხეში ქრისტეს შესახებ უნდა მოწმობდნენ და ყველა დაინტერესებულს განუმარტონ საუკუნო ცხოვრების ის იმედი, რომელიც თავად აქვთ (შდრ. 1პეტრ. 3, 15).

     ერთგულთა საზოგადო მღვდელმსახურება და მსახურებითი (ministeriale) ანუ იერარქიული მღვდელმსახურება ერთმანეთისგან არა მხოლოდ ხარისხით განსხვავდება, არამედ არსებითაც. ამავე დროს, ისინი ურთიერთდაქვემდებარებულნი არიან: ერთიცა და მეორეც თავისებურად მონაწილეობს ქრისტეს ერთიან მღვდელმსახურებაში.[2] მსახურებითი მღვდელი, იმ წმიდა ძალაუფლებით, რომელიც მას აქვს, მოძღვრავს (efformat) და წარმართავს მღვდელმსახურ ერს. ქრისტეს სახით (in persona Christi) იგი ზიარების მსხვერპლს აღასრულებს და მას ღმერთს უძღვნის მთელი ხალხის სახელით. ხოლო ერთგულნი, მათი სამეუფო მღვდელმსახურების ძალით, იკრიბებიან ზიარებისას (in oblationem Eucharistii)[3] და მღვდელმსახურებას ასრულებენ საიდუმლოთა (sacramentis) მიღებით, ლოცვითა და სამადლობელი ქმედებით, წმიდა ცხოვრებით, განდგომითა და ქმედითი სიყვარულით.

 

     11. სამღვდელმსახურო საკრებულოს წმიდა და ორგანულად აგებული არსება ქმედითი ხდება როგორც საიდუმლოთა, ასევე სათნოებათა საშუალებით. ერთგულებს, რომლებიც ნათლობით ეკლესიის წევრები გახდნენ, ქრისტიანული რელიგიის ღმრთისმსახურებისთვის (ad cultum religionis christianae) შესაფერისი თვისებები აქვთ. ისინი ხელმეორედ ღმრთის შვილებად იშვებიან და კისრულობენ, რომ სარწმუნოება, რომელიც ღმრთისაგან ეკლესიის საშუალებით მიიღეს, ადამიანთა წინაშე აღიარონ (profiteri).[4] მირონცხების საიდუმლოთი ისინი ეკლესიას უფრო მჭიდროდ უკავშირდებიან, სული წმიდის განსაკუთრებული ძალით მდიდრდებიან და, ამგვარად, როგორც ქრისტეს ჭეშმარიტი მოწმენი, უფრო მტკიცედ იღებენ ვალდებულებას, რომ სიტყვითა და საქმითა სარწმუნოება გაავრცელონ და დაიცვან.[5] ისინი მონაწილეობენ ევქარისტიულ მსხვერპლში _ მთელი ქრისტიანული ცხოვრების წყაროსა  და მწვერვალში. ამგვარად, მათ ღმერთთან მიაქვთ საღმრთო მსხვერპლი და, მასთან ერთად, თავისი თავიც.[6] მაშასადამე, როგორც ცხებით, ასევე წმიდა ზიარებით, ყველას საკუთარი წვლილი შეაქვს ლიტურგიულ ქმედებაში, თანაც არა განურჩევლად, არამედ თითოეულს თავისებურად. შემდეგ, წმიდა ტრაპეზზე ქრისტეს სხეულით განმტკიცებულნი, ისინი კონკრეტული სახით გამოხატავენ ღმრთის ერის ერთობას, რომელსაც ეს უდიდესი საიდუმლო სათანადოდ აღნიშნავს და საოცრად განახორციელებს.

     ვინც მონანიების საიდუმლოს უახლოვდება, ღმრთისთვის მიყენებული შეურაცხყოფისათვის მისივე გულმოწყალეობით (misericordia) შენდობას (veniam) იღებს და, იმავე დროს, ეკლესიას შეურიგდება, რომელსაც ცოდვით ჭრილობა მიაყენა. მათი მოქცევისათვის ეკლესია იღწვის სიყვარულით, მაგალითით, ლოცვებით. სნეულთა წმიდა ცხებითა და მღვდელთა ლოცვით მთელი ეკლესია ავადმყოფებს ვნებულ და განდიდებულ უფალს მიანდობს, რათა მან ისინი გაამხნევოს და გამოიხსნას (შდრ. იაკ. 5, 14-16). მეტიც: ეკლესია მათ მოუწოდებს, ნებაყოფლობით ეზიარონ ქრისტეს ვნებასა და სიკვდილს (შდრ. რომ. 8, 17; კოლ. 1, 24; 2 ტიმ. 2, 11-12; 1პეტრ. 4, 13) და ღმრთის ერის საკეთილდღეოდ იღვაწონ. მეორეს მხრივ, ერთგულთაგან ვისაც წმიდა ხარისხი აქვს მიღებული, მათ ქრისტეს სახელით ევალებათ, ღმრთის სიტყვითა და მადლით ეკლესია მწყემსონ. და ბოლოს, ქრისტიანი მეუღლეები, ქორწინების საიდუმლოს (sacramenti) ძალით, რომლითაც აღნიშნავენ და ეზიარებიან ერთიანობისა და ნაყოფიერი სიყვარულის საიდუმლოებას (mysterium) (შდრ. ეფეს. 5, 32), ერთმანეთს ეხმარებიან, რათა სიწმიდე დაიცვან ცოლქმრულ ცხოვრებაში, შთამომავლობის გაჩენასა და აღზრდაში. ამგვარად, თავისი ცხოვრების მდგომარეობისა და წესის სახით, მათ ღმრთის ერში საკუთარი ნიჭი (donum) გააჩნიათ (შდრ. 1კორ. 7, 7).[7] ამ კავშირიდან წარმოდგება ოჯახი, რომელშიც ადამიანთა საზოგადოების ახალი მოქალაქენი იბადებიან. სული წმიდის მადლით, ისინი ნათლობით ღმრთის შვილებად იქცევიან, რათა ღმრთის ერმა საუკუნეთა მანძილზე იარსებოს. ასეთ ეკლესიაში, რომელსაც ერთგვარად საოჯახო ხასიათი აქვს, მშობლები შვილებს მაგალითს უნდა აძლევდნენ სიტყვითა და საქმით: მათთვის ისინი უნდა იყვნენ რწმენის პირველი მაცნეები და ყოველი მათგანის მოწოდებას ხელი უნდა შეუწყონ, ხოლო ვინც სულიერი (sacram) საქმისთვის არის მოწოდებული, მისადმი განსაკუთრებული ყურადღების გამოჩენა მართებთ.

     გამოხსნის ასეთი საშუალებებით აღჭურვილი ყველა ქრისტიანი, როგორიც არ უნდა იყოს მისი მდგომარეობა და სტატუსი, თითოეული თავისებურად, უფლის მიერ არის მოწოდებული სიწმიდის იმ სრულყოფილებისაკენ, რომელიც თავად მამის სრულყოფილება არის.

 

     12. ღმრთის წმიდა ერი მონაწილეობს ქრისტეს გარკვეულ წინასწარმეტყველურ ფუნქციაშიც. იგი ღმრთის ცოცხალ მოწმეობას ავრცელებს, უპირველეს ყოვლისა, სარწმუნოებრივი ცხოვრებითა და სიყვარულით, და ქების მსხვერპლს უძღვნის ღმერთს, ესე იგი ნაყოფს ბაგეთა, რომელიც მის სახელს აღიარებენ (შდრ. ებრ. 13, 15). ერთგულთა ერთობა, რომლებსაც ცხება აქვთ წმიდისგან (შდრ. 1იოან. 2, 20 და 27), რწმენაში ვერ შეცდება: თავის ამ განსაკუთრებულ უნარს იგი ამჟღავნებს რწმენის იმ ზებუნებრივი გაგების (sensu) საშუალებით, რომელიც მთელ ერს ახასიათებს, როცა ყველა, „ეპისკოპოსებიდან უკანასკნელ საერო მორწმუნეებამდე“,[8] რწმენისა და ზნეობის საკითხებში საყოველთაო თანხმობას გამოხატავს. რწმენის ასეთი გაგებით, რომელსაც ჭეშმარიტების სული აღძრავს და ინახავს, ღმრთის ერი, წმიდა მოძღვრობის წინამძღოლობით, რომელსაც იგი ერთგულად ემსახურება, უკვე არა მარტო ადამიანის სიტყვას იღებს, არამედ, ჭეშმარიტად, ღმრთის სიტყვას (შდრ. 1თეს. 2, 13). იგი ურყევად მისდევს ერთხელ და სამუდამოდ წმიდანებისთვის გადმოცემულ წმიდა სარწმუნოებას (შდრ. იუდ. 3), სწორი განსჯით მასში უფრო ღრმად იჭრება და ცხოვრებაში მას უფრო სრულად იყენებს.

     გარდა ამისა, იგივე სული წმიდა არა მარტო სიწმიდეებითა და მსახურებით წმიდა-ყოფს და წარმართავს ღმრთის ერს და მას სათნოებებით ამკობს, არამედ თავის ნიჭებს „განუყოფს თჳთოეულად კაცად-კაცადსა, ვითარცა ჰნებავს“ (1კორ. 12, 11). ყველა სახის მორწმუნეს იგი უწილდებს რაღაც განსაკუთრებულ მადლს, რომლის მეშვეობით მას შესაფერისსა და მზას ხდის სხვადასხვა საქმისა და სამსახურის მიღებისთვის. ეს სასარგებლოა ეკლესიის განახლებისა და ფართო აღმშენებლობისთვის. ნათქვამია: „ხოლო თჳთოეულსა ჩუენსა მიცემულ არს გამოცხადებაჲ იგი სულისაჲ უმჯობესისათჳს“ (1კორ. 12, 7). ამ ქარიზმების მიღება, უბრწყინვალესისა თუ ძალიან მარტივისა და ფართოდ გავრეცელებულის, მადლიერებით უნდა მოხდეს და სიმშვიდის მომგვრელი იყოს, რადგან ისინი, უპირველეს ყოვლისა, ეკლესიის მოთხოვნებს შეესაბამება და მათთვის არის საჭირო. ხოლო განსაკუთრებულ ნიჭებს შემთხვევით არ უნდა მოველოდეთ და, თვითდაჯერებით, არც იმის იმედი გვქონდეს, რომ მათგან მოციქულთა საქმეების ნაყოფს მივიღებთ. ამ ნიჭთა ჭეშმარიტებისა და სათანადო გამოყენების განკითხვა მათი საქმეა, ვინც ეკლესიას წინამძღვრობს და ვისაც საგანგებოდ შეეფერება, სული არ დაშრიტოს, არამედ ყველაფერი გამოსცადოს და სიკეთეს მისდიოს (შდრ. 1თეს. 5, 12 და 19-21).

 

     13. ყველა ადამიანი მოწოდებულია იმისთვის, რომ ღმრთის ახალი ერი შეადგინოს. ამიტომ ეს ერი, რომელიც ერთადერთია, მთელ სამყაროსა და ყველა საუკუნეში უნდა გავრცელდეს, რათა აღსრულდეს ღმრთის ნების განზრახვა, რომელმაც დასაბამშივე ადამიანური ბუნება შექმნა როგორც ერთიანი და გადაწყვიტა შეეკრიბა თავისი გაბნეული შვილები (შდრ. იოანე 11, 52). ამისთვის მოავლინა ღმერთმა თავისი ძე, რომელიც დააყენა ყოვლის მემკვიდრედ (შდრ. ებრ. 1, 2), რათა იყოს ყველას მოძღვარი, მეფე და მღვდელი, ღმრთის შვილთა ახალი და საყოველთაო ერის თავი. და ბოლოს, ამისთვის მოავლინა ღმერთმა თავისი ძის სული, უფალი და ცხოველმყოფელი (Vivificantem).  იგი არის მთელი ეკლესიისთვის, თითოეული და ყველა მორწმუნისათვის, შეკრებისა (congregationis) და ერთიანობის სათავე, რომელიც მოციქულთა მოძღვრებაში და ზიარებაში, პურის გატეხვასა და ლოცვებში ხორციელდება (შდრ. საქმე 2, 42). 

      ამგვარად, დედამიწის ყველა ხალხში არის ღმრთის ერთი ერი.  ყველა ხალხიდან ღმერთი თავის მოქალაქეებს კრებს, რომლებიც ზეციური და არა მიწიერი მეუფებისა არიან. სამყაროში გაფანტული ყველა მორწმუნე სული წმიდის მიერ სხვებს ეზიარება; ამგვარად, „ვინც რომში ცხოვრობს, იცის, რომ ინდოელები მისი ასო არიან“.[9] ქრისტეს მეუფება „არა ამის სოფლისაგანი არს“ (იოან. 18, 36), ამიტომ ეკლესია ანუ ღმრთის ერი, რომელიც ამ მეუფებას ამზადებს, ამა თუ იმ ერს წარმავალი სიმდიდრიდან არაფერს აკლებს; პირიქით, იგი ინახავს და ითვისებს ერთა შესაძლებლობებს, სიმდიდრესა და თავისებურებებს, რამდენადაც ისინი კარგია, ხოლო შეთვისების შედეგად მათ განწმედს, განამტკიცებს და აღამაღლებს. მას ახსოვს, რომ იმ მეფესთან ერთად უნდა შეკრიბოს, რომელსაც ხალხი მიეცა სამემკვიდროდ (შდრ. ფს. 2, 8) და რომლის ქალაქში ძღვენი და სიუხვე მოაქვთ (შდრ. ფს. 71 (72), 10; გამოცხ. 21, 24). საყოველთაობის ეს თვისება, რომელიც ღმრთის ერს ამშვენებს, თავად უფლის ნიჭია, რომლის საშუალებით კათოლიკე ეკლესია ქმედითად და განუწყვეტლივ იღწვის, რათა თავი მოუყაროს მთელ კაცობრიობას, მისი ყველა სიმდიდრით, ქრისტეს თავქვეშ, მისი სულის ერთობაში.[10]

     ამ კათოლიკობის ძალით, ცალკეულ ნაწილს თავისი ნიჭებით წვლილი შეაქვს სხვა ნაწილთა და მთელი ეკლესიის საქმეში, რათა როგორც მთელი ასევე ცალკეული ნაწილი საზრდოობდეს ყველას ურთიერკავშირითა და თანხმობით და^ერთობაში განხორციელებული სისავსისკენ ისწრაფოდეს. ამიტომ ღმრთის ერი არა მარტო სხვადასხვა ხალხისგან იკრიბება, არამედ თავის თავშიც სხვადასხვა ხარისხისგან შედგება, რადგან მის ასოთა შორისაც არის მრავალფეროვნება. იგი გამოიხატება მოვალეობებში (secundum officia) (როცა ზოგიერთი წევრი წმიდა მოძღვრობის მეშვეობით თავის ძმათა საკეთილდღეოდ იღწვის), ან გარემოებასა და ცხოვრების წყობაში (როცა მრავალნი, მოწესეთა სტატუსში მყოფნი (in statu religioso), უფრო ვიწრო გზით ისწრაფვიან სიწმიდისაკენ, და ძმებს თავისი მაგალითით ამხნევებენ). ამიტომ ეკლესიურ ურთიერთობაში კანონიერად თანაარსებობს ცალკეული ეკლესია: თითოეული თავის ტრადიციებს მისდევს. ამასთანავე, პირველობა ეკუთვნის პეტრეს კათედრას, რომელიც უძღვება სიყვარულის საყოველთაო კავშირს (coetui),[11] იცავს კანონიერ მრავალფეროვნებას და იმავე დროს ფხიზლობს, რომ ცალკეულმა წევრმა ერთიანობას ზიანი არ მოუტანოს, არამედ პირიქით, მას ემსახუროს. სწორედ ამის საფუძველზე იქმნება ეკლესიის სხვადასხვა ნაწილთა შორის შინაგანი ურთიერთობის ჯაჭვები, რომლებიც სულიერ სიმდიდრეს, სამოციქულო მუშაკებსა და დროებით დამხმარე საშუალებებს მოიცავს. ღმრთის ერის ასონი მოწოდებულნი არიან იმისთვის, რომ სიმდიდრე საზიარო გახადონ; სწორედ ცალკეულ ეკლესიას ეხება მოციქულის სიტყვები: „კაცად-კაცადმან, ვითარცა მიიღო მადლი, ეგრეთვე ურთიერთას ამსახურებდეთ მას, ვითარცა  კეთილნი მნენი მრავალ-ფერისა მის ნიჭისა ღმრთისანი“ (1პეტრ. 4, 10).

    ამგვარად, ყველა ადამიანი მოწოდებულია ღმრთის ერის ამ კათოლიკური ერთიანობისაკენ, რომელიც მოასწავებს და განაპირობებს საყოველთაო მშვიდობას. მას სხვადასხვა სახით განეკუთვნებიან თუ ექვემდებარებიან როგორც მორწმუნე კათოლიკეები, ასევე სხვები, ვისაც ქრისტე სწამს, და ბოლოს, სრულიად ყველა ადამიანი, რომელთაც ღმრთის მადლი გამოხსნისკენ მოუწოდებს.

                                                                                                                    

      14. წმიდა კრება თავის ფიქრს უპირველეს ყოვლისა მორწმუნე კათოლიკეებისაკენ მიმართავს. წმიდა წერილზე და გადმოცემაზე დაყრდნობით, იგი ასწავლის, რომ მსხემი ეკლესია აუცილებელია გამოხსნისთვის. მართლაც, მხოლოდ ქრისტე არის შუამავალი და გზა, რომელსაც გამოხსნისკენ მივყავართ; თავის სხეულში, რომელიც არის ეკლესია, იგი ჩვენს თანამედროვედ იქცევა (praesens nobis fit). სათანადო გამოთქმებით მან ხაზი გაუსვა რწმენისა და ნათლისღების აუცილებლობას (შდრ. მარკ. 16, 16; იოან. 3, 5). ამით მან დაადასტურა ეკლესიის აუცილებლობა, რომელშიც ადამიანები ნათლისღებით, როგორც კარით, შედიან. ამიტომ ვერ იქნებიან გამოხსნილნი ის ადამიანები, რომლებმაც იციან, რომ ღმერთმა, იესო ქრისტეს მეშვეობით, დაარსა კათოლიკე ეკლესია როგორც აუცილებელი რამ, მაგრამ მასში შესვლა ან მასში დარჩენა არა სურთ.

    ეკლესიის საკრებულოში (societate) მთლიანად ის ჩაერთვება, ვინც ფლობს ქრისტეს სულს და ვინც სრულად სცნობს ეკლესიის წყობასა და გამოხსნის ყველა იმ საშუალებას, რომელიც მასშია დადგენილი. ასეთი ადამიანები, ეკლესიის ხილული კავშირის სახით, ერთიანდებიან ქრისტესთან, რომელიც ეკლესიას უზენაესი პონტიფექსისა და ეპისკოპოსების მეშვეობით მართავს. ეს გაერთიანება ხორციელდება იმ კავშირებით, რომლებიც რწმენის აღმსარებლობას, საიდუმლოებს, საეკლესიო მმართველობასა და ზიარებას გულისხმობს. მაგრამ არ იქნებიან გამოხსნილნი ისინი (თუნდაც ეკლესიის წევრები იყვნენ), ვინც სიყვარულში მტკიცე არ არის და ეკლესიის წიაღში „სხეულით“, და არა „გულით“ იმყოფება.[12] ეკლესიის ყველა შვილს უნდა ახსოვდეს, რომ თავისი მდგომარეობის განსაკუთრებულობა უნდა მიაწეროს არა საკუთარ დამსახურებებს, არამედ ქრისტეს საგანგებო მადლს. ხოლო ვინც მას ფიქრით, სიტყვითა და საქმით არ პასუხობს, არათუ არ იქნება გამოხსნილი, არამედ უმკაცრესად განისჯება.[13]

     სული წმიდის ზემოქმედებით, კატეხუმენები აშკარად გამოხატავენ თავის ნებას, გახდნენ ეკლესიის წევრები. ეკლესიასთან ისინი თავად ამ სურვილის საფუძველზე ერთიანდებიან. მათ, როგორც საკუთარ შვილებს, დედა ეკლესია სიყვარულითა და მზრუნველობით შემოევლება.

 

     15. რიგი მიზეზების გამო, ეკლესიას მიაჩნია, რომ იგი დაკავშირებულია იმათთან, ვინც ნათელღებულია და ქრისტიანად იწოდება, თუმცა არ არის სრულყოფილად სარწმუნოების აღმსარებელი, ან არ იცავს, პეტრეს მემკვიდრის წინამძღოლობით, ზიარების ერთობას.[14] მრავალნი არიან, ვინც პატივს სცემს წმიდა წერილს, როგორც რწმენისა და ცხოვრების ნორმას, და ამჟღავნებს გულრწფელ სარწმუნობრივ გულმოდგინებას. მათ გულით სწამთ მამა ღმერთი, ყოვლის შემძლე, და ქრისტე, ძე ღმრთისა, მაცხოვარი.[15] მათ ნათლობის ნიშანი აქვთ, რომლითაც ქრისტეს უერთდებიან და სცნობენ და იღებენ კიდეც სხვა საიდუმლოებს თავის ეკლესიებში ან საეკლესიო საკრებულოებში. მათ შორის მრავალს საეპისკოპოსო გააჩნია, ისინი წმიდა ზიარებას ასრულებენ და ქალწულ ღმრთისმშობელს თაყვანს სცემენ.[16] ამას ემატება ზიარება ლოცვებისა და სხვა სულიერ სიკეთეებში (beneficiorum), და კიდევ ჭეშმარიტი ერთობა სული წმიდის მიერ. ნიჭისა და მადლის საშუალებით, სული წმიდა მათში მოქმედებს თავისი წმიდადმყოფელი ძალით; მან ზოგიერთს თავგანწირვის ძალაც მისცა. ამგვარად, ქრისტე ყველა მოწაფეში აღძრავს სურვილსა და ქმედებას, რათა ყველანი მშვიდობიანად გაერთიანდნენ ერთ სამწყსოში, ერთი მწყემსის წინამძღოლობით, როგორც ეს ქრისტემ დაადგინა.[17] ამის მისაღწევად დედა ეკლესიას არ შეუწყვეტია ვედრება, იმედი და მოქმედება. იგი შვილებს ამხნევებს, რომ განიწმიდონ და განახლდნენ, რათა ეკლესიის სახეზე უფრო ნათლად გაბრწყინდეს ქრისტეს ნიშანი.

 

     16. დაბოლოს, ღმრთის ერს თავისებურად ისიც განეკუთვნება, ვისაც სახარება ჯერ არ მიუღია.[18] ეს, უპირველეს ყოვლისა, ის ერია, ვისაც მიეცა აღთქმები და დაპირებები და ვისგანაც ქრისტე ხორციელად გამოვიდა (შდრ. რომ. 9, 4-5). ეს ერი უძვირფასესია არჩევანის შედეგად, მამათა გამო, რადგან ღმრთის ნიჭმა და მოწოდებამ სინანული არ იცის (შდრ. რომ. 11, 28-29). მაგრამ გამოხსნის ნება იმათაც მოიცავს, ვინც შემოქმედს აღიარებს. მათ შორის უპირველეს ყოვლისა მუსულმანები არიან, ვინც აბრაამის სარწმუნოებას მისდევს და, ამდენად, ჩვენთან ერთად თაყვანს სცემს ერთ ღმერთს, მოწყალეს, რომელიც განსჯის ადამინებს უკანასკნელ დღეს. არც სხვებისთვის, ვინც ჩრდილებსა და სახეებში უცნობ ღმერთს ეძებს, ღმერთი შორს არ არის. ღმერთი ყველას ანიჭებს ცხოვრებას, სუნთქვასა და სხვა ყველაფერს (შდრ. საქმე 17, 25-28), რადგან მხსნელს სურს, რომ ყველა ადამიანი გამოხსნილი იყოს (შდრ. 1ტიმ. 2, 4). საუკუნო გამოხსნას შეიძლება ისეთმა ადამიანმაც მიაღწიოს, ვინც უნებლიედ არ იცნობს ქრისტეს სახარებას და მის ეკლესიას, და მაინც გულრწფელად ეძიებს ღმერთს და, მადლის ზემოქმედებით, ცდილობს, ღმრთის ნება საქმით აღასრულოს, ისე, როგორც ამას სინდისი უკარნახებს და ამცნობს.[19] საღმრთო განგება გამოხსნისთვის აუცილებელ შემწეობას არც იმათ მოაკლებს, ვისაც უნებურად ჯერ ცხადად არ უცვნია ღმერთი, მაგრამ, ღმრთის მადლით, ცდილობს, სწორად იცხოვროს. რაც კი მათთან კეთილი და ჭეშმარიტია, ეკლესიას მიაჩნია სახარებისთვის მზადებად (praeparatio evangelica)[20] და იმისგან საჩუქრად, ვინც ყველა ადამიანს აცისკროვნებს, რათა მათ, საბოლოოდ, სიცოცხლე შეიძინონ. ხშირად ხდება, რომ ადამიანები, რომლებიც ბოროტმა შეაცდინა, „ამაო იქმნეს გულის ზრახვითა მათითა“. მათ „გარდაცვალეს ჭეშმარიტებაჲ ღმრთისაჲ სიცრუვედ და ჰმსახურებდეს დაბადებულთა“ ნაცვლად დამბადებლისა (შდრ. რომ. 1, 21 და 25), ანუ ისინი ცხოვრობენ და კვდებიან ამ სამყროში უღმრთოდ, უკიდურესი უიმედობისთვის განწირულნი. ამიტომ ახსოვს ეკლესიას, რომელიც ზრუნავს ღმრთის დიდებისთვის და ყველა მათგანის გამოხსნისათვის, განკარგულება უფლისა, რომელმაც თქვა: „უქადაგეთ სახარებაჲ ყოველსა დაბადებულსა“ (მარკ. 16, 15), და იგი გულმოდგინედ ზრუნავს მისიათა ხელშეწყობისთვის.

 

     17. როგორც ძე იქნა მამისგან მოვლენილი, ასევე მოავლინა მან მოციქულები (შდრ. იოან. 20, 21) და უთხრა: „მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი და ნეთელ-სცემდით მათ სახელითა მამისაჲთა და ძისაჲთა და სულისა წმიდისაჲთა, და ასწავებდით მათ დამარხვად ყოველი, რაოდენი გამცენ თქუენ. და აჰა ესერა მე თქუენ თანა ვარ ყოველთა დღეთა და ვიდრე აღსასრულადმდე სოფლისა“ (მათ. 28, 19-20). ქრისტეს ეს დიდებული დავალება, რომელიც გამოხსნის ჭეშმარიტებას აუწყებს, ეკლესიამ მიიღო მოციქულებისგან, რათა იგი აღესრულებინა „ვიდრე დასასრულადმდე ქუეყანისა“ (საქმე 1, 8). მან გაითავისა მოციქულთა სიტყვები: „ვაჲ... ჩემდა, არა თუ ვახარებდე!“ (1კორ. 9, 16). ამიტომ იგი განუწყვეტლივ წარგზავნის მაცნეებს, სანამ არ მოხდება ახალი ეკლესიების სრული დაფუძნება და ისინი სახარების საქმეს თვითონ არ განაგრძობენ. სული წმიდა უბიძგებს მათ თანამშრომლობისკენ, რათა ნაყოფიერად აღსრულდეს ღმრთის განზრახვა, რომელმაც ქრისტე დაადგინ მთელი სამყაროსათვის გამოხსნის საწყისად (principium). სახარების ქადაგებით ეკლესია იზიდავს მსმენელებს რწმენისკენ და რწმენის აღმსარებლობისკენ, განაწყობს ნათლობისკენ, გადაარჩენს შეცდომის მონობისგან და მათ ქრისტეს უკავშირებს, რათა ისინი სიყვარულის გზით ქრისტეს მიერ გაიზარდონ და სისრულეს მიაღწიონ. მან თავისი საქმეები აღასრულა, რათა ის სიკეთე, რომელიც დათესილია ადამიანთა გულსა და გონებაში ან მათ წესებში და ერის კულტურაში არა თუ არ დაიღუპოს, არამედ გაჯანსაღდეს, გაიზარდოს და სრულყოფილი გახდეს ღმრთის სადიდებლად, ეშმაკის შესარცხვენად და ადამიანის საკეთილდღეოდ. ქრისტეს ყველა მოწაფის ვალია, იტვირთოს, თავის მხრივ, რწმენის გავრცელება.[21] მაგრამ თუ ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია მონათლოს მორწმუნენი, მღვდლის საქმეა, რომ სხეულის აღმშენებლობა ზიარების მსხვერპლით განახორციელოს, რათა აღსრულდეს ღმრთის სიტყვები: „დიდი იქნება ჩემი სახელი ხალხებში მზის აღმოსავლეთიდან დასავლამდე; ყოველ ადგილას დაუკმევენ საკმეველს ჩემს სახელს და წმიდა ძღვენს შემომწირავენ“ (მალ. 1, 11).[22] ამგვარად, ეკლესია ერთდროულად ლოცულობს და შრომობს, რათა მთელი სამყაროს სისავსე გადავიდეს ღმრთის ერში, უფლის სხეულში და სული წმიდის ტაძარში, და ქრისტეში, რომელიც ყველას თავია, დაბრუნდეს ყოველივეს შემოქმედისა და მამის ღირსება და დიდება. ​

თავი III
ეკლესიის იერარქიული აგებულება,
 კერძოდ,  საეპისკოპოსო

 

     18. ღმრთის ერის სამწყსოდ და მუდამ გასამრავლებლად, უფალმა ქრისტემ თავის ეკლესიაში შექმნა სხვადასხვა მსახურება (ministeria), მთელი სხეულის კეთილდღეობისთვის განკუთვნილი. წმიდა ძალაუფლების მქონე მსახურნი თავის ძმებს ემსახურებიან, რათა ღმრთის ერის ყველა წევრმა, ნამდვილი ქრისტიანული ღირსების მქონემ, ერთი და იმავე მიზნისკენ ერთად, თავისუფლად და თანმიმდევრულად ისწრაფოს და გამოხსნას მიაღწიოს.

     ეს წმიდა კრება მიჰყვება ვატიკანის პირველი კრების კვალს და მასთან ერთად ასწავლის და განაცხადებს, რომ იესო ქრისტემ, საუკუნო მწყემსმა, ააშენა წმიდა ეკლესია. მან მოავლინა მოციქულები, როგორც თავად იქნა მოვლინებული მამისაგან (შდრ. იოან. 20, 21). ქრისტემ ინება, რომ მოციქულთა მემკვიდრეები, ესე იგი ეპისკოპოსები, მის ეკლესიაში საუკუნეთა აღსასრულამდე მწყემსობდნენ. თავად საეპისკოპოსო ერთიანი და განუყოფელი რომ ყოფილიყო, მან სხვა მოციქულთა სათავეში ნეტარი პეტრე დააყენა და მისი სახით შექმნა რწმენისა და ზიარების ერთიანობის უწყვეტი და ხილული საწყისი და საძირკველი.[1] წმიდა კრება ხელახლა წარუდგენს ყველა მორწმუნეს ამ მოძღვრებას, რათა მისი მტკიცედ სწამდეთ. მოძღვრება ეხება რომის პონტიფექსის წმიდა პირველობას (Primatus), მის აგებულებას (institutione), უწყვეტობას, ძლიერებასა და შინაარსს, აგრეთვე მის უცთომელ მოძღვრობას, რათა მისი მტკიცედ სწამდეთ. კრება ამ წამოწყებას განაგრძობს და ადგენს, რომ ყველას წინაშე განცხადდეს და განიმარტოს ეპისკოპოსთა – მოციქულთა მემკვიდრეთა შესახებ მოძღვრება, რომელნიც პეტრეს მემკვიდრეს _ ქრისტეს ნაცვალსა (Vicario)[2] და მთელი ეკლესიის ხილულ თავთან ერთად, ცხოველი ღმრთის სახლს მართავენ.

 

     19. უფალმა იესომ მამისადმი ლოცვა აღავლინა და მოუწოდა მათ, ვინც თავად ისურვა. მათგან მან თორმეტნი დააყენა, რათა მასთან ყოფილიყვნენ და რათა ისინი წარევლინა ღმრთის სასუფევლის საქადაგოდ (შდრ. მარკ. 3, 13-19; მათ. 10, 1-42). ამ მოციქულებს (შდრ. ლუკ. 6, 13) უფალმა კოლეგიის (collegii) ანუ მყარი კავშირის სახე მისცა, რომელსაც სათავეში მათგან რჩეული პეტრე დაუყენა (შდრ. იოან. 21, 15-17). მან წარგზავნა ისინი ჯერ ისრაელის შვილებთან და ყველა ერთან (შდრ. რომ. 1, 16), რათა მოციქულებს, რომელნიც მის ძალაუფლებას იყვნენ ზიარებულნი, ყველა ხალხი მის მოწაფედ გაეხადათ, მათთვის ნათელი ეცათ და ისინი წარემართათ (შდრ. მათ. 28, 16-20; მარკ. 16, 15; ლუკ. 24, 45-48; იოან. 20, 21-23). ამგვარად, მათ ეკლესია უნდა განევრცოთ და, უფლის წინამძღოლობით, მისთვის მწყემსობით ემსახურათ, ყოველ დღე საუკუნის აღსასრულამდე (შდრ. მათ. 28, 20). ამ მისიისთვის ისინი სრულად დამტკიცდნენ ორმოცდამეათე დღეს (შდრ. საქმე 2, 1-26), უფლის აღთქმის თანახმად: „მოიღოთ ძალი მოსლვადა სულისა წმიდისასა თქუენ ზედა, და იყვნეთ ჩემდა მოწამე იერუსალჱმს და ყოველსა ჰურიასტანსა და სამარიასა და ვიდრე დასასრულადმდე ქუეყანისა“ (საქმე 1, 8). სახარების ყველგან ქადაგებით (შდრ. მარკ. 16, 20), რომელსაც მსმენელნი სული წმიდის ზემოქმედებით ითვისებენ, მოციქულები კრებენ საყოველთაო ეკლესიას, რომელიც უფალმა მოციქულებში ააგო და მათ მეთაურ ნეტარ პეტრეზე აღმართა, რომლის თავსაკიდური ქვა თავად იესო ქრისტეა (შდრ. გამოცხ. 21, 14; მათ. 16, 18; ეფეს. 2, 20)[3].

 

     20. ეს საღმრთო მისია, ქრისტეს მიერ მოციქულთათვის მინდობილი, საუკუნის აღსასრულამდე გაგრძელდება (შდრ. მათ. 28, 20), რადგან სახარება, რომელიც მათ უნდა გადმოსცენ, ეკლესიისთვის ყოველთვის არის ცხოვრების დასაბამი. ამიტომ მოციქულებმა იზრუნეს იმისათვის, რომ ამ იერარქიულად მოწესრიგებულ საზოგადოებაში მემკვიდრეები დაედგინათ.

     მოციქულებს მსახურებაში (ministerio) სხვადასხვა დამხმარე ჰყავდათ.[4] მათთვის მინდობილი მისია მათი სიკვდილის შემდეგაც რომ გაგრძელებულიყო, მათ თითქოსდა უანდერძეს თავის  უშუალო თანამშრომლებს, რომ საქმე, რომელიც თავად დაიწყეს, მათ აღესრულათ და განემტკიცათ[5], და მთელი სამწყსოსთვის ემეთვალყურათ, რომლის წიაღში ისინი სული წმიდამ ღმრთის ეკლესიის სამწყსოდ დაადგინა (შდრ. საქმე 20, 28). ასეთ ადამიანებს დააკისრეს მოციქულებმა ეს საქმე და მას მერე წესად შემოიღეს, რომ მათი გარდაცვალების შემდეგ მათი სამსახური სხვა გამოცდილ ადამიანებს უნდა გაეწიათ.[6] სხვადასხვა მსახურებას შორის, რომლებიც ეკლესიაში ძველი დროიდან სრულდება, მთავარი ადგილი, გადმოცემის თანახმად, იმათ ფუნქციას (munus) უკავია, ვინც საეპისკოპოსოშია დამკვიდრებული (რომელიც იმთავითვე მემკვიდრეობით გადაეცემა)[7] და ვინც სამოციქულო თესლებიდან მიღებულ ყლორტებს ფლობს.[8] ამგვარად, როგორც წმიდა ირინეოსი მოწმობს, სამოციქულო გადმოცემა მთელს სამყაროში ცხადდება[9] და ინახება იმათ საშუალებით, ვინც მოციქულებმა ეპისკოპოსებად დააყენეს და ვინც დღემდე მათი მემკვიდრეები არიან.

     მაშასადამე, საკრებულოს მსახურება ეპისკოპოსებს დაეკისრა მათ დამხმარეებთან – მღვდლებსა (presbyteris) და დიაკონებთან ერთად.[10] ისინი იქ დგანან, სადაც ღმრთის ადგილია, და სამწყსოს წინამძღოლობენ,[11] რომლის მწყემსნიც არიან, როგორც მოძღვრების მასწავლებლები, საღმრთო მსახურების მღვდელნი (sacri cultus sacerdotes)  და მმართველობის მსახურნი (gubernationis ministri).[12] როგორც მუდმივად არსებობს ფუნქცია, უფლისგან პირადად პეტრესთვის, მოციქულთაგან პირველისთვის, გადაცემული, რომელიც მის მემკვიდრეებსაც უნდა გადაეცეს, ასევე მუდმივად არსებობს მოციქულთა ფუნქცია: ისინი ეკლესიას უნდა მწყემსობდნენ, რისი უწყვეტად აღსრულება ეპისკოპოსთა წმიდა ხარისხმა (ordine) უნდა უზრუნველყოს.[13] ამიტომ ასწავლის წმიდა კრება, რომ საღმრთო განწესებით ეპისკოპოსები, როგორც ეკლესიის მწყემსები, მოციქულთა მემკვიდრენი არიან.[14] ვინც მათ უსმენს, ქრისტეს ისმენს, ხოლო ვინც მათ უარყოფს, უარყოფს ქრისტეს და მასაც, ვინც ქრისტე მოავლინა (შდრ. ლუკ. 10, 16).[15]

 

     21. მაშასადამე, ეპისკოპოსთა სახით, რომელთაც მღვდლები (presbyteri) ეხმარებიან, მორწმუნეთა გარემოში, მათ გვერდით, დგას უფალი იესო ქრისტე, უზენაესი პონტიფექსი (Pontifex Summus). მამა ღმერთის მარჯვენით მჯდომარე, იგი თავისი მღვდელმთავრების საკრებულოს (congregatione)[16] მოწყვეტილი არ არის, არამედ სწორედ მათი განსაკუთრებული მსახურების საშუალებით ყველა ერს უქადაგებს ღმრთის სიტყვას და მორწმუნეებს ამცნობს (administrat) რწმენის საიდუმლოებს (sacramenta). მათი მამობრივი ფუნქციის საფუძველზე (შდრ. 1კორ. 4, 15) უზენაესი აღორძინების შედეგად იგი თავის სხეულს ახალ ასოებს უმატებს, და ბოლოს, მათი სიბრძნითა და ცოდნით უძღვება და წარმართავს ახალი აღთქმის ხალხს მის მსხემობაში (peregrinatione) საუკუნო ნეტარებისკენ. ეს მწყემსები, რჩეულნი იმისათვის, რომ უფლის სამწყსოს გაუძღვნენ, არიან ქრისტეს მსახურნი და ღმრთის საიდუმლოებათა (mysteriorum) მნენი (შდრ. 1კორ. 4, 1), რომელთაც დაეკისრა ღმრთის მადლის სახარების დამოწმება (შდრ. რომ. 15, 16; საქმე 20, 24), სული წმიდის მსახურება და გამართლება დიდებით (შდრ. 2კორ. 3, 8-9).

     ასეთი დიდი მოვალეობის შესასრულებლად ქრისტემ მოციქულები დაასაჩუქრა გარდამომავალი სული წმიდის განსაკუთრებული გამოსვლით (effusione) (შდრ. საქმე 1, 8; 2, 4; იოან. 20, 22-23). მათ თავადაც გადასცეს ხელდასხმით თავის დამხმარეებს სულიერი მადლი (შდრ. 1ტიმ. 4, 14; 2ტიმ. 1, 6-7), რომელიც ჩვენს დროშიც გადაიცემა საეპისკოპოსო ხელდასხმისას (consecratione)[17]. წმიდა კრება ასწავლის, რომ საეპისკოპოსო ხელდასხმით (consecratione episcopali) გადმოიცემა ხარისხის (Ordinis) საიდუმლოს სისავსე, რაც, ეკლესიის ლიტურგიული ჩვევისა და წმიდა მამების სიტყვათა თანახმად, იწოდება უზენაეს მღვდლობად, წმიდა მსახურების ერთობლიობად (summum sacerdotium, sacri ministeri summa)[18]. საეპისკოპოსო ზიარება, წმიდაყოფის (sanctificandi) ფუნქციასთან ერთად, გადასცემს აგრეთვე სწავლებისა და მართვის ფუნქციასაც, რომელთა მოქმედებაში მოყვანა შეიძლება მხოლოდ კოლეგიის თავთან და წევრებთან იერარქიულ კავშირში. გადმოცემის საფუძველზე, რომელიც, უპირველეს ყოვლისა, ლიტურგიული წესებით დასტურდება აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ეკლესიაში, ცხადი ხდება, რომ ხელდასხმითა და ზიარების სიტყვებით გადაიცემა სული წმიდის მადლი და დაისმევა წმიდა ბეჭედი (sacrum characterem ita imprimi)[19],  რათა ეპისკოპოსებმა განსაკუთრებულად და თვალნათლივ თავად ქრისტეს – მოძღვრის, მწყემსისა და პონტიფექსის ადგილი დაიკავონ და მისი პირით იმოქმედონ (in Eius persona agant).[20] ეპისკოპოსთა საქმეა, საეპისკოპო სხეულს ახალი რჩეულები შემატონ ხარისხის საიდუმლოს გზით (per Sacramentum Ordinis).

 

     22. უფლის გადაწყვეტილებით, წმიდა პეტრე და სხვა მოციქულები ერთ სამოციქულო კოლეგიას შეადგენენ. მსგავსი სახით (pari ratione) ერთმანეთთან დაკავშირებული არიან რომის პონტიფექსი, პეტრეს მემკვიდრე, და ეპისკოპოსები, მოციქულთა მემკვიდრენი. ძალიან ძველი დისციპლინა, რომლის თანახმად მთელს მსოფლიოში განთავსებული ეპისკოპოსები ერთმანეთთან და რომის ეპისკოპოსთან ურთიერთობენ და ერთიანობის, სიყვარულისა და მშვიდობის კავშირით არიან შეკრულნი,[21] აგრეთვე კრებები,[22] რომლებზეც მნიშვნელოვან საკითხებს ერთად წყვეტდენ[23] და მრავალთა აზრი ერთობლივად აიწონებოდა,[24] _ ყოველივე ეს მიანიშნებს საეპისკოპოსო ხარისხის კოლეგიალურ თვისებასა და შინაარსზე. ამას ადასტურებს მსოფლიო კრებები, საუკუნეთა მანძილზე რომ ტარდება. ამას აღნიშნავს ადრევე შემოღებული წესი, რომლის თანახმად მრავალ ეპისკოპოსს იწვევენ, რათა მათ მონაწილეობა მიიღონ იმ დაწინაურებაში, რომლითაც ახალარჩეული უზენაეს სამღვდელო სამსახურში შედის. საეპისკოპოსო კორპუსის წევრებად ხდებიან საიდუმლო ხელდასხმის ძალითა და კოლეგიის მეთავესთან და წევრებთან იერარქიული ურთიერთობით.

    კოლეგია ანუ ეპისკოპოსთა კორპუსი ძალაუფლებას ფლობს მხოლოდ რომის პონტიფექსთან ერთად, რომელიც პეტრეს მემკვიდრეა და ამ კოლეგიის თავია. ხელშეუხებია მისი პირველობის ძალა როგორც მწყემსთა, ისე მორწმუნეთა მიმართ. თავისი თანამდებობის გამო, ე. ი. როგორც ქრისტეს ნაცვალი და ერთიანი ეკლესიის მწყემსი, რომის პონტიფექსი ფლობს სრულ, უზენაეს და საყოველთაო ძალაუფლებას, რომელიც ყოველთვის თავისუფლად შეუძლია განახორციელოს. ეპისკოპოსთა ხარისხი მოციქულთა კოლეგიის მემკვიდრეა სამღვდლო  მოძღვრობასა და მართვაში. მასში მუდამ იმყოფება სამოციქულო სხეული, ერთიანი მის თავთან: რომის პონტიფექსთან, რომლის გარეშე ის არასოდეს არსებობს; ამდენად, ეს საეპისკოპოსო სხეულიც წარმოადგენს მთელ ეკლესიაში უზენაესი და სრული უფლებამოსილების სუბიექტს[25], თუმცა ამ უფლებამოსილების გამოყენება შეიძლება მხოლოდ (nonnisi) რომაელი პონტიფექსის თანხმობით. უფალმა მარტო სიმონი დააყენა ეკლესიის კლდედ (petram) და მის კლიტეთა მფლობელად (შდრ. მათ. 16, 18-19), და დააყენა იგი მთელი თავისი ფარის მწყემსად (შდრ. იოან. 21, 15...). რაც შეეხება შეკვრისა და განხსნის ფუნქციას, რომელიც პეტრეს დაეკისრა (მათ. 16, 19), იგი უდაოდ მიენიჭა მოციქულთა კოლეგიასაც, რომელიც მის მეთავესთან ერთიანია (მათ. 18, 18; 28, 16-20)[26]. ეს კოლეგია, ერთის მხრივ, მრავალი წევრისგან შედგება და ღმრთის ერის მრავალფეროვნებასა და საყოველთაობას გამოხატავს, ხოლო მეორეს მხრივ, მას ერთი მეთავე წარმართავს, რაც ქრისტეს სამწყსოს ერთიანობას გამოხატავს. მასში ეპისკოპოსები ერთგულად იცავენ იმ პირველობასა და მესვეურობას, რომელიც მათ მეთავეს ეკუთვნის, და იმავე დროს თავის საკუთარ უფლებამოსილებას განახორციელებენ თავის ერთგულთა და მთელი ეკლესიის საკეთილდღეოდ, რომლის ორგანულ სტრუქტურასა და თანხმობას განუწყვეტლივ განამტკიცებს სული წმიდა. საყოველთაო ეკლესიაში უზენაესი ძალა, რომლითაც მოქმედებს ეს კოლეგია, საზეიმოთ სრულდება მსოფლიო კრებაზე. მსოფლიო კრება ტარდება იმ შემთხვევაში, თუ ის პეტრეს მემკვიდრის მიერ იქნა დამტკიცებული ან მიღებული მაინც. რომის პონტიფექსის პრეროგატივაა ამ კრების მოწვევა, მისი თავმჯდომარეობა და მისი დამტკიცება[27]. კოლეგიალური უფლებამოსილება შეიძლება განხორციელდეს დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში განსახლებულ ეპისკოპოსთა მიერ პაპთან ერთად, იმ შემთხვევაში, თუ კოლეგიის თავი მათ კოლეგიალური ქმედებისკენ მოუწოდებს, ან თუნდაც დაეთანხმება ან თავისუფლად მიიღებს დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში მცხოვრებ ეპისკოპოსთა ერთიან მოქმედებას, რომ ამგვარად განხორციელდეს ჭეშმარიტად კოლეგიალური ქმედება.

 

     23. კოლეგიალური ერთიანობა ვლინდება თითოეული ეპისკოპოსის მიმართებაში ცალკეულ ეკლესიებსა და მსოფლიო ეკლესიასთან. რომის პონტიფექსი, როგორც პეტრეს მემკვიდრე, არის როგორც ეპისკოპოსთა, ასევე ერთგულთა სიმრავლის ერთიანობის მუდმივი და ხილული  სათავე და საფუძველი.[28]  რაც შეეხება თითოეულ ეპისკოპოსს, ის მისი ეკლესიის ერთიანობის ხილული სათავე და საფუძველია.[29] ცალკეული ეკლესიები საყოველთაო ეკლესიის ხატად არის შექმნილი: მათში და მათ მიერ არსებობს ერთი და ერთადერთი კათოლიკე ეკლესია[30]. ამიტომ თითოეული ეპისკოპოსი განასახიერებს თავის ეკლესიას, ხოლო ყველანი, პაპთან ერთად, წარმოადგენენ მთლიან ეკლესიას მშვიდობის, სიყვარულისა და ერთიანობის კავშირში.

     თითოეული ეპისკოპოსი, რომელიც ცალკეულ ეკლესიას უძღვება, ახორციელებს თავის სამღვდლო მმართველობას ღმრთის ერის იმ ნაწილის მიმართ, რომელიც მას არის მინდობილი, და არა სხვა ეკლესიათა ან საყოველთაო ეკლესიის მიმართ. მაგრამ როგორც საეპისკოპოსო კოლეგიის წევრები და მოციქულთა კანონიერი მემკვიდრეები, ისინი უნდა ზრუნავდნენ საყოველთაო ეკლესიისთვის ქრისტესგან მიღებული დადგენილებისა და განწესების საფუძველზე[31]. ეს მზრუნველობა, თუნდაც ის არ სრულდებოდეს სამართლებრივი აქტის მეშვეობით, მაინც ხელს უწყობს საყოველთაო ეკლესიის კეთილდღეობას. ყველა ეპისკოპოსმა უნდა განავითაროს და დაიცვას რწმენის ერთიანობა და მთელი ეკლესიის საერთო დისციპლინა, განასწავლოს მორწმუნენი, რათა უყვარდეთ ქრისტეს მთელი საიდუმლო სხეული, უპირველეს ყოვლისა, მისი ღარიბი ასოები, ტანჯულნი და დევნილნი სიმართლისათვის (შდრ. მათ. 5, 10), და ბოლოს, ეპისკოპოსებმა უნდა წარმართონ ყოველგვარი საქმიანობა, რომელიც საერთოა მთელი ეკლესიისთვის, რათა უპირველეს ყოვლისა რწმენა გაიზარდოს და ყველა ადამინისათვის სრული ჭეშმარიტების ნათელი ბრწყინავდეს. გარდა ამისა, ცნობილია, რომ საკუთარი ეკლესიის როგორც საყოველთაო ეკლესიის ნაწილის კარგად მართვით, ეპისკოპოსები უფრო ნაყოფიერად შეუწყობენ ხელს მთლიანი საიდუმლო სხეულის კეთილდღეობას, რომელიც ეკლესიათა სხეულიც არის[32].

     Mმთელ დედამიწაზე სახარების ქადაგებისთვის ზრუნვა მწყემსთა მთელ კორპუსს ეხება. ქრისტემ მათ ყველას ერთად დააკისრა საერთო ვალდებულება, როგორც უკვე პაპი ცელესტინე მიუთითებდა ეფესოს კრების მამებს[33]. ამიტომ ცალკეული ეპისკოპოსები, რამდენადაც ამის საშუალებას მათი საკუთარი ფუნქცია იძლევა, უნდა შევიდნენ სამუშაო კავშირში ერთმანეთთან და პეტრეს მემკვიდრესთან, რომელსაც განსაკუთრებით დიდი მოვალეობა დაეკისრა: ქრისტიანული სახელის გავრცელება.[34] მოსავლის აღებისათვის ეპისკოპოსებმა მისიები უნდა უზრუნველყონ მუშაკებით, სულიერად და მატერიალურად დაეხმარონ მათ. ამას ისინი, ერთის მხრივ, თვითონ უნდა აკეთებდნენ, მეორეს მხრივ კი მორწმუნეები უნდა მოამზადონ მჭიდრო თანამშრომლობისათვის. და ბოლოს, ეპისკოპოსებმა სიყვარულის საყოველთაო ზიარებაში ნებაყოფლობით უნდა გაუწიონ ძმური დახმარება სხვა ეკლესიებს, უპირველეს ყოვლისა ყველაზე ახლობელსა და გაჭირვებულს, ძველი ღირებული მაგალითის თანახმად.

     საღმრთო განგებით ისე მოხდა, რომ სხვადასხვა ეკლესია, მოციქულთა და მათ მემკვიდრეთა მიერ სხვადსხვა ადგილას დაარსებული, დროთა სვლაში მრავალ ერთმანეთთან ორგანულად დაკავშირებულ საკრებულოდ (coetus) გაერთიანდა. რწმენის ერთიანობის შენარჩუნებისა და მსოფლიო ეკლესიის განუმეორებელი საღმრთო აგებულების პირობებში მათ გააჩნიათ საკუთარი დისციპლინები, საკუთარი ლიტურგიული წესები, თეოლოგიური და სულიერი მემკვიდრეობა. მათ შორის ზოგიერთმა, კერძოდ ძველმა პატრიარქალურმა ეკლესიებმა, როგორც რწმენის დედებმა (matrices), შვეს სხვა ეკლესიები _ ქალიშვილები, რომლებთანაც ისინი დღემდე დაკავშირებულნი არიან სიყვარულის განსაკუთრებით მჭიდრო კავშირით საკრამენტულ ცხოვრებაში, სამართლებლივი და სამსახურეობრივი ურთიერთპატივისცემის საფუძველზე[35]. ადგილობრივ ეკლესიათა ეს ერთსულოვანი მრავალფეროვნება ბრწყინვალედ ცხადყოფს განუყოფელი ეკლესიის კათოლიკობას. ამის მსგავსად, საეპისკოპოსო გაერთიანებებს (coetus) ძალა შესწევთ, რომ მრავალმხრივ და ნაყოფიერად ხელი შეუწყონ კოლეგიალური გრძნობის კონკრეტულ განხორციელებას.

 

     24. ეპისკოპოსები, მოციქულთა მემკვიდრეები, იღებენ მისიას უფლისაგან, რომელსაც მიეცა მთელი ძალაუფლება ცაში და მიწაზე. ეს მისია მდგომარეობს შემდეგში: მათ უნდა ასწავლონ ყველა ხალხს და სახარება ყველა ქმნილებას უქადაგონ, რათა ყველა ადამიანმა მიაღწიოს ხსნას რწმენით, ნათლობითა და მცნებათა შესრულებით (შდრ. მათ. 28, 18; მარკ. 16, 15-16; საქმე 26, 17). ამ მისიის შესასრულებლად ქრისტე უფალმა აღუთქვა მოციქულებს სული წმიდა და მოავლინა ის ზეციდან ორმოცდამეათე დღეს, რათა მოციქულები სული წმიდის ძალით ქრისტეს მოწმეებად წარდგნენ ყველგან დედამიწის კიდემდე, ხალხთა, ერთა და მეფეთა წინაშე (შდრ. საქმე 1, 8; 2, 1 შმდ., 9, 15). ეს ფუნქცია, რომელიც უფალმა თავისი ერის მწყემსებს დააკისრა, ნამდვილი სამსახურია, რომელსაც წმიდა წერილში შესაბამისად „დიაკონია“ ანუ მსახურება (ministerium) ეწოდება (შდრ. საქმე 1, 17 და 25; 21, 19; რომ. 11, 13; 1ტიმ. 1, 12).

     ეპისკოპოსთა კანონიკური მისია შეიძლება შესრულდეს იმ ლეგიტიმური ჩვეულებებით, რომლებსაც არ უარყოფს ეკლესიის უზენაესი და საყოველთაო ძალაუფლება, ან კანონებით, რომლებიც იმავე ხელისუფლების მიერ არის შემოღებული თუ აღიარებული, ან კიდევ ამ მისიას უშუალოდ ასრულებს თავად პეტრეს მემკვიდრე. თუ ის წინააღმდეგია ან სამოციქულო ზიარებაზე (communione) უარს ამბობს, მაშინ ეპისკოპოსებს საქმის აღსრულება არ შეუძლიათ[36].

 

     25. ეპისკოპოსთა ძირითად ფუნქციებს შორის გამოირჩევა სახარების ქადაგება[37]. ეპისკოპოსები რწმენის მაცნეები არიან. მათ ქრისტესთან ახალი მოწაფეები მოჰყავთ. ისინი ნამდვილი მასწავლებლები (doctores authentici) არიან, ე.ი. ქრისტეს უფლებამოსილებით არიან აღჭურვილი. მათდამი მინდობილ ხალხს ისინი უქადაგებენ რწმენას, რათა მას გაჰყვნენ და იგი ზნეობას მიუსადაგონ. რწმენას ისინი სული წმიდის შუქზე განმარტავენ და გამოცხადების საუნჯიდან ახალსა და ძველს იღებენ (მათ. 13, 52), რწმენას ნაყოფიერს ხდიან და ფხიზლად იგერიებენ შეცდომებს, რომლებიც სამწყსოს ემუქრება (შდრ. 2ტიმ. 4, 1-4). ეპისკოპოსებს, რომლებიც სწავლებას რომის პონტიფექსთან ურთიერთობაში აწარმოებენ, ყველა თაყვანს უნდა სცემდეს როგორც საღმრთო და კათოლიკე ჭეშმარიტების მოწმეებს, მორწმუნენი კი უნდა იზიარებდნენ მათი ეპისკოპოსის მიერ ქრისტეს სახელით წარმოთქმულ სიტყვას რწმენისა და ზნეთა შესახებ, და მას სულის რელიგიური მორჩილებით უნდა დაეთანხმონ. ნებისა და გონების ასეთი რელიგიური მორჩილება განსაკუთრებით გვმართებს რომის პონტიფექსის  ნამდვილი მოძღვრობის წინაშე, თუნდაც ის ამის შესახებ ex cathedra არ მეტყველებდეს. ამგვარად, მის უზენაეს მოძღვრობას მოწიწებით უნდა გაზიარება და მის გამონათქვამებს _ გულრწფელი მიმხრობა, შესაბამისად იმისა, რასაც მისი აზრი და ნება გამოხატავს, და რაც უპირატესად ვლინდება საბუთების ხასიათში ან ერთი და იმავე მოძღვრების ხშირ გამეორებასა თუ თქმულის თავისებურებაში.

     ცალკეულ მესვეურს უცდომელობის პრეროგატივა არ გააჩნია, მაგრამ როცა ისინი – თუნდაც დედამიწის სხვადასხვა კუთხეში იყვნენ გაფანტულნი – კავშირში არიან ერთმანეთთან და პეტრეს მემკვიდრესთან, ნამდვილად ასწავლიან რწმენისა და ზნეთა შესახებ და თანხმდებიან იმაში, რომ ერთი გარკვეული მოძღვრება საბოლოოდ უნდა იქნეს მიჩნეული, მაშინ ისინიც უცდომელად გვამცნობენ ქრისტეს მოძღვრებას[38]. ეს კიდევ უფრო ცხადია მაშინ, როცა ისინი იკრიბებიან მსოფლიო კრებაზე და მთელი ეკლესიისთვის წარმოადგენენ რწმენისა და ზნეობათა მასწავლებლებსა და  მოსამართლეებს, რომელთა დეფინიციებს რწმენის მორჩილებით უნდა მივსდიოთ[39].

     საღმრთო გამომსყიდველმა (Redemptor) ინება, რომ მისი ეკლესია უცდომელი ყოფილიყო, რათა განსაზღვრულიყო მოძღვრება რწმენისა და ზნეობათა შესახებ. ეს უცდომელობა იმდენად ფართოა, რამდენადაც ფართოა საღმრთო გამოცხადების საუნჯე, რომელიც უნდა იყოს წმიდად დაცული და ერთგულად (fideliter) გადმოცემული. რომის პონტიფექსი, ეპისკოპოსთა მეთაური, ამ უცდომელობას მისი ფუნქციის (muneris) საფუძველზე ფლობს. ყველა ქრისტიანის უზენაესი მწყემსი და მოძღვარი, იგი თავის ძმებს სარწმუნოებაში განამტკიცებს (შდრ. ლუკ. 22, 32) და საბოლოო აქტით განაცხადებს სარწმუნოებისა და ზნეობათა შესახებ მოძღვრებას[40]. ამიტომ სწორია, რომ მისი განსაზღვრებები უცვლელად მიიჩნევა მათივე საფუძველზე და არა ეკლესის თანხმობის შედეგად, რადგან მათი დადგენა ხდება სული წმიდის თანადგომით, რომელიც მისთვის ნეტარი პეტრეს სახით იყი აღთქმული. ამიტომ მათ არ სჭირდება სხვათა მიერ დამტკიცება, ისინი არც სხვა სასამართლოსადმი აპელაციას ექვემდებარება. ასეთ შემთხვევაში რომის პონტიფექსს გადაწყვეტილებები გამოაქვს არა როგორც კერძო პირს, არამედ ის გადმოსცემს ან იცავს კათოლიკური სარწმუნოების მოძღვრებას[41] როგორც საყოველთაო ეკლესიის უზენაესი მასწავლებელი, რომელშიც განუმეორებლად მკვიდრობს თავად ეკლესიის უცდომელობის ნიჭი (charisma). ეკლესიისთვის აღთქმული უცთომელობა მკვიდრობს ეპისკოპოსთა სხეულშიც, როდესაც ის უზენაეს მოძღვრობას პეტრეს მემკვიდრესთან ერთად ასრულებს. ამ განსაზღვრებებს არასდროს მოაკლდება ეკლესიის თანხმობა იმავე სული წმიდის მოქმედების გამო, რომელიც ქრისტეს მთელ სამწყსოს ინახავს და სარწმუნოების ერთიანობის საქმეში მის წინსვლას უზრუნველყოფს.[42]

     როცა რომის პონტიფექსი ან, მასთან ერთად, ეპისკოპოსთა კორპუსი გადაწყვეტილებას იღებს, მისი გამოტანა თავად გამოცხადების თანახმად ხდება, რომელსაც ყველა უნდა იცავდეს და ესადაგებოდეს და რომელიც ხელუხლებლად არის გადმოცემული წერილობითი გზით ან კანონიერი საეპისკოპოსო მემკვიდრეობის საფუძველზე, უპირველეს ყოვლისა კი თავად რომის პონტიფექსის  ზრუნვის შედეგად. იგი წმიდად ინახება და ერთგულად გადმოიცემა ეკლესიაში, ჭეშმარიტების მანათობელი (praelucente) სულის მეშვეობით[43]. მისი სწორად წვდომისა და შესაფერისი გადმოცემისთვის რომის პონტიფექსი და ეპისკოპოსები, თავისი სამსახურისა და საკითხის მნიშვნელოვნების შესაბამისად, სათანადო საშუალებათაA გამოყენებით, საქმეს გულმოდგინედ ასრულებენ,[44] მაგრამ ახალ საჯარო გამოცხადებას, რომელიც სარწმუნოების საღმრთო საუნჯეს შეეხებოდა, არ იღებენ[45].

 

     26. ეპისკოპოსი, ხარისხის (Ordinis) საიდუმლოს სისავსით აღჭურვილი, არის „უზენაესი მღვდელმსახურების (sacerdotii) მადლის განმგებელი (oeconomus).[46]“ ეს, უპირველეს ყოვლისა, ცხადდება ზიარებაში, რომელსაც ეპისკოპოსი თავად აღასრულებს ან ზრუნავს იმისთვის, რათა ის აღასრულონ,[47] და რომლითაც ეკლესია მუდამ ცოცხლობს და საზრდოობს. ქრისტეს ეს ეკლესია ნამდვილად არსებობს მორწმუნეთა ყველა კანონიერ ადგილობრივ დაჯგუფებაში, რომლებიც თავის მწყემსებს მისდევენ და ახალ აღთქმაში ეკლესიებად იწოდებიან[48]. თავ-თავის ადგილას ისინი წარმოადგენენ ახალ ერს, ქრისტეს მიერ მოწოდებულს სული წმიდითა და სრული დარწმუნებით (შდრ. 1თეს. 1, 5). მათში ერთგულები იკრიბებიან ქრისტეს სახარების ქადაგებით. ისინი აღასრულებენ (celebratur) უფლის სერობის საიდუმლოს, „რათა საჭმლითა და უფლის სისხლით ერთ სხეულად შეიკრას მთელი ძმობა[49]“. ნებისმიერ საკურთხევლის საკრებულოში, რომელიც ეპისკოპოსის წმიდა მოძღვრობას ექვემდებარება[50], ვლინდება სიმბოლო ამ სიყვარულისა და „საიდუმლო სხეულის ერთობისა, რომლის გარეშე შეუძლებელია გამოხსნა[51]“. ამ საკრებულოებში (თუნდაც ისინი მცირე, ღარიბი ან გაფანტული იყოს) იმყოფება ქრისტე; მისი ძალით არის შეკავშირებული ერთიანი, წმიდა, კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესია[52], რადგან „ქრისტეს სხეულსა და სისხლთან ზიარებას შედეგად სხვა არაფერი აქვს, თუ არა ჩვენი გარდაქმნა იმად, რასაც ვიგემებთ[53]“.

    ზიარების ყოველგვარ კანონიერ აღსრულებას (celebratio) ეპისკოპოსი წარმართავს. მას აკისრია ვალდებულება, საღმრთო უდიდებულესობას (Divinae Maiestati) ქრისტიანული რელიგიის ღმრთისმსახურება მიუძღვნას და, უფლისა და ეკლესიის მცნებათა შესაბამისად, კანონები განაგოს, რომელთა საბოლოო სახით განსაზღვრა დიოცეზისთვის პირადად მისი განჩინების შედეგად ხდება.

     ამგვარად, ერისათვის შრომითა და ლოცვით, ეპისკოპოსები მას მრავალმხრივ და უხვად ანიჭებენ ქრისტეს სიწმიდის სისავსეს. სიტყვის მსახურებით ისინი  ღმრთის ძალას აზიარებენ მათ, ვისაც გამოხსნა სწამს (შდრ. რომ. 1, 16), ხოლო საიდუმლოთა საშუალებით (მათ მოწესრიგებულ და ნაყოფიერ გადაცემას (distributionem) ეპისკოპოსები თავისი უფლებამოსილებით ახორციელებენ)[54] - ისინი ერთგულებს წმიდა-ყოფენ. ეპისკოპოსები წარმართავენ ნათლობის აღსრულებას (collationem), რომლითაც ქრისტეს სამეფო მღვდელმსახურებასთან (sacerdotii) ზიარება ხდება. ეპისკოპოსები არიან მირონცხების (confirmationis) უპირველესი მსახურნი  (ministri originarii); ისინი გასცემენ წმიდა ხარისხებს (dispensatores sacrorum ordinum), აგვარებენ მონანიების წესს და თავის ერს მზრუნველობით ამხნევებენ და არიგებენ, რათა მან რწმენითა და კრძალულებით მონაწილეობა მიიღოსA ღმრთისმსახურებასა და, უპირველეს ყოვლისა, წმიდა მესის აღსრულებაში (sacrifitio). დაბოლოს, სამაგალითო საქციელით ეპისკოპოსები თავის ქვეშევრდომებს უნდა დაეხმარონ, ყოველგვარ ბოროტებას მოერიდონ და, შეძლებისდაგვარად და უფლის შემწეობით, სიკეთისკენ მიიქცნენ, რათა მიაღწიონ საუკუნო ცხოვრებას სამწყსოსთან ერთად, რომელიც მათ არის მინდობილი[55].

 

     27. ეპისკოპოსები მართავენ მათთვის მინდობილ ცალკეულ ეკლესიას, როგორც ქრისტეს ნაცვალნი და წარგზავნილები (vicarii et legati)[56]. ისინი მართავენ რჩევით, დარწმუნებით, მაგალითით, აგრეთვე უფლებამოსილებითა და წმიდა ძალაუფლებით, რომელსაც იმისთვის მიმართავენ, რათა თავისი სამწყსო ჭეშმარიტებასა და სიწმიდეში (sanctitate) ამრავლონ. მათ ახსოვთ, რომ უდიდესი უნდა იყოს როგორც უმცირესი და წინამძღვარი – როგორც მსახური (შდრ. ლუკ. 22, 26-27). ეს ძალაუფლება, რომელსაც ეპისკოპოსები ქრისტეს სახელით პირადად ახორციელებენ, მათი კუთვნილია, მათთვის ჩვეულია და უშუალოა, თუმცა მისი გამოყენება საბოლოო ჯამში ეკლესიის უზენაესი უფლებამოსილებით წარიმართება და შეიძლება გარკვეულ ფარგლებში შეიზღუდოს კიდეც, ეკლესიისა და მორწმუნეთა ინტერესების გათვალისწინებით. ამ ძალაუფლების საფუძველზე ეპისკოპოსებს გააჩნიათ წმიდა უფლება და უფლის წინაშე მოვალეობა, თავის ქვეშევრდომთ მისცენ კანონები, განახორციელონ სამართალი და წარმართონ ყვლაფერი, რაც ღმრთისმსახურებასა და სამოციქულო ხარისხს (apostolatusque ordinem) ეხება.

     ეპისკოპოსებს მთლიანად ეკისრება სამღვდლო (pastorale) ფუნქცია და ჩვეული და ყოველდღიური ზრუნვა საკუთარი ცხვრებისთვის. ეპისკოპოსები არ უნდა მივიჩნიოთ რომის პონტიფექსების ნაცვლებად (vicarii), რადგან ისინი საკუთარ ძალაუფლებას ახორციელებენ და ჭეშმარიტად იმ ხალხის წინამძღოლნი არიან, რომელსაც მართავენ[57]. ამგვარად, მათი ძალაუფლება არ ირღვევა უზენაესი და საყოველთაო ძალაუფლებით, არამედ პირიქით, მისი საშუალებით მკვიდრდება, განმტკიცდება და დაცული ხდება[58], რადგან სული წმიდა ურღვევად ინახავს მმართველობის ფორმას, რომელიც უფალმა ქრისტემ თავის ეკლესიაში დაადგინა.

     ეპისკოპოსს, რომელსაც ოჯახის მამა (Patrefamilias) მისი ოჯახის მმართველად მოავლენს, თვალწინ აქვს მწყემსი კეთილის მაგალითი, რომელიც მოვიდა არა იმისთვის, რათა სხვები იმსახუროს, არამედ რათა მათ თავად ემსახუროს (შდრ. მათ. 20, 28; მარკ. 10, 45) და თავისი სული დადოს ცხვრებისთვის (შდრ. იოან. 10, 11). კაცთაგან მოყვანილსა და უძლურებით მოცულს, მას ძალუძს უმეცართა და შეცთომილთა თანაგრძნობა (შდრ. ებრ. 5, 1-2). ეპისკოპოსმა უნდა უსმინოს თავის ქვეშევრდომთ, რომლებსაც როგორც საკუთარ შვილებს მფარველობს და წააქეზებს, რათა მასთან გულმოდგინედ ითანამშრომლონ. მათი სულების შესახებ ეპისკოპოსმა ანგარიში უნდა აგოს ღმრთის წინაშე (შდრ. ებრ. 13, 17), მათთვის იზრუნოს ლოცვით, ქადაგებითა და ნებისმიერი საქველმოქმედო საქმით, და სხვებისთვისაც იზრუნოს, ვინც ჯერ არ არის ერთიანი სამწყსოს წევრი; ეპისკოპოსმა უნდა  იცოდეს, რომ ისინიც მას უფლის მიერ (in Domino) აბარია. დაე, იყოს იგი, მოციქული პავლეს მსგავსად, ყველას მიმართ მოვალე, რომელიც მზადაა, ყველას ახაროს (შდრ. რომ. 1, 14, 15) და წააქეზოს თავისი ერთგულნი სამოციქულო და მისიონერული მოღვაწეობისთვის. ერთგულნი გვერდში უნდა ედგნენ ეპისკოპოსს, როგორც ეკლესია იესო ქრისტეს, და როგორც იესო ქრისტე მამას, რათა ყველაფერი ერთობით შეთანხმდეს[59] და უხვობდეს ღმრთის სადიდებელად (შდრ. 2კორ. 4, 15).

 

     28. ქრისტემ, რომელიც მამამ წმიდაყო და ქვეყნად მოავლინა (იოანე 10, 36), თავის მოციქულთა საშუალებით აზიარა მათივე მიმდევრები, ანუ ეპისკოპოსები, თავის ხელდასხმასა (consecrationis) და მისიას[60]. ხოლო ეპისკოპოსებმა, თავის მხრივ, თავისი მსახურების ტვირთი კანონიერად გადასცეს ეკლესიაში სხვადასხვა პირს, სხვადასხვა ოდენობით. ამგვარად, საღმრთო გზით დაარსებულ საეკლესიო მსახურებას  სხვადასხვა ხარისხში ასრულებენ ისინი, ვისაც ძველთაგანვე ეწოდება ეპისკოპოსი, მღვდელი და დიაკონი[61]. მღვდლებს არ გააჩნია პონტიფიკატის უმაღლესი ფუნქცია (apicem) და თავისი ძალაუფლების განხორციელებაში ისინი ეპისკოპოსებზე არიან დამოკიდებულნი. ამასთანავე, ისინი დაკავშირებულნი არიან ეპისკოპოსებთან სამღვდლო პატივითა[62] და ხარისხის (Ordinis) საიდუმლოს ძალით. უზენაესი და საუკუნო მღვდლის – ქრისტეს ხატად (ებრ. 5, 1-10; 7, 24; 9, 11-28), მღვდლები მოწოდებულნი არიან სახარების ქადაგებისთვის, ერთგულთა სამწყსოდ და საღმრთო მსახურების აღსასრულებლად, როგორც ახალი აღთქმის ჭეშმარიტი მღვდელმსახურნი[63]. მსახურების მათთვის შესაფერისი ოდენობით, ისინი ეზიარებიან ქრისტეს _ ერთადერთი შუამდგომლის (1ტიმ. 2, 5) ფუნქციას და ყველას აუწყებენ საღმრთო სიტყვას. თავის წმიდა ფუნქციას ისინი განსაკუთრებით ზიარებისას ტრაპეზზე ასრულებენ: ამ დროს ისინი ქრისტეს პირით მოქმედებენ[64] და მის საიდუმლოებას განაცხადებენ, ერთგულთა ვედრებას მათი მეთავის მსხვერპლს უერთებენ, განასახიერებენ და მიმართავენ (applicant) ახალი აღთქმის ერთადერთ მსხვერპლს, ესე იგი ქრისტეს, რომელმაც ერთხელ და სამუდამოდ თავი მამას შესწირა უბიწო მსხვერპლად (შდრ. ებრ. 9, 11-28). ერთგულთათვის, რომლებიც ინანიებენ ან ავადმყოფობენ, ეპისკოპოსები ასრულებენ შერიგებისა და შემსუბუქების დიდ მსახურებას. ისინი მამა ღმერთს წარუდგენენ ერთგულთა გასაჭირსა და თხოვნას (შდრ. ებრ. 5, 1-4). ეპისკოპოსები, მათი წილი უფლებამოსილების ფარგლებში, ასრულებენ ქრისტეს, მწყემსისა და მეთავის, ფუნქციას.[65] ისინი კრებენ ღმრთის ოჯახს, როგორც ერთსულოვან საძმოს[66] და იგი ქრისტეს საშუალებით სული წმიდით მამა ღმერთთან მიჰყავთ. სამწყსოს წიაღში ისინი მამა ღმერთს სულითა და ჭეშმარიტებით თაყვანს სცემენ (შდრ. იოან. 4, 24). და ბოლოს, ისინი სიტყვითა და მოძღვრებით მუშაობენ (შდრ. 1ტიმ. 5, 17). მათ სწამთ ის, რასაც უფლის კანონში დაფიქრებით კითხულობენ, ასწავლიან, რაც სწამთ და ჰბაძავენ იმას, რაც ასწავლეს[67].

     მღვდლები, საეპისკოპოსო ხარისხის მზრუნველი თანამშრომლები, მისი დამხმარენი და საშუალებანი არიან. ისინი ღმრთის ერის მსახურებისთვის არიან მოწოდებულნი. სხვადასხვა მოვალეობის აღსასრულებლად მღვდლები, თავის ეპისკოპოსთან ერთად, ქმნიან ერთიან პრესვიტერიუმს (presbyterium).[68] ერთგულთა ცალკეულ ადგილობრ კონგრეგაციებში მღვდლები ერთგვარად თანდამსწრედ წარმოადგენენ ეპისკოპოსს, რომელთანაც მათ ნდობა და დიდსულოვნება აკავშირებს. მღვდლები ეპისკოპოსის ფუნქციასა და მზრუნველობას იზიარებენ და ამას ყოველდღიურ საქმიანობაში გამოხატავენ. ისინი ეპისკოპოსის უფლებამოსილების ქვეშ წმიდა ყოფენ და მართავენ უფლის სამწყსოს იმ ნაწილს, რომელიც მათ აბარია. მღვდლები ხილულს ხდიან საყოველთაო ეკლესიას იმ ადგილას, სადაც თავად არიან და ქრისტეს მთლიანი სხეულის აშენებაში (შდრ. ეფეს. 4, 12) მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ. ღმრთის შვილებისთვის სიკეთის მოტანა მღვდელთა მუდმივი საზრუნავია. ამასთანავე, ისინი უნდა ეცადონ, მთელი დიოცეზის სამღვდლო საქმეს არგონ, მეტიც: მთელი ეკლესიის საქმეს. მღვდელმსახურებასა და მისიაში ამ მონაწილეობის გამო მღვდლები ეპისკოპოსს ნამდვილად თავის მამად ცნობენ და მას პატივისცემით ემორჩილებიან, ხოლო ეპისკოპოსს მღვდლები, მისი თანამშრომლები, უნდა მიაჩნდეს შვილებად და მეგობრებად, მსგავსად ქრისტესი, რომელიც თავის მოწაფეებს მონებს კი აღარ უწოდებს, არამედ მეგობრებს (შდრ. იოან. 15, 15). მაშასადამე, ხარისხისა და მსახურების წესით, ყველა მღვდელმსახური, როგორც დიოცეზური ისე მოწესე (religiosi), ეპისკოპოსთა კორპუსთან არის დაკავშირებული და, თავისი მოწოდებითა და მადლით, მთელი ეკლესიის კეთილდღეობას ემსახურება.

     საერთო წმიდა ხელდასხმისა (ordinationis) და მისიის ძალით ყველა მღვდელი ერთმანეთთან დაკავშირებულია შინაგანი ძმობით, რომელიც ნებაყოფლობითა და თავისუფლად ვლინდება ურთიერთშემწეობაში, სულიერსა და ნივთიერში, სამღვდლოსა და პიროვნულში, შეკრებებსა და ზიარ ცხოვრებაში, შრომასა და სიყვარულში.

    მღვდლებმა, როგორც მამებმა ქრისტეს მიერ უნდა იზრუნონ სულიერი ნათლობისა და მოძღვრების მეშვეობით შობილი ერთგულებისთვის (შდრ. 1კორ. 4, 15; 1პეტრ. 1, 23). მათ სამწყსოს მაგალითი უნდა მისცენ (1პეტრ. 5, 3) და ისე  უხელმძღვანელონ და ემსახურონ თავის ადგილობრივ საკრებულოს, რომ იგი ღირსი იყოს იმ სახელით იწოდებოდეს, რომლითაც ღმრთის მთელი ერთიანი ერი იწოდება, ანუ ეკლესიად (შდრ. 1კორ. 1, 2; 2კორ. 1, 1 და სხვ.). დაე, ახსოვდეთ მღვდლებს, რომ ყოველდღიური ქმედებითა და ზრუნვით მათ უნდა წარუდგინონ ნამდვილად სამღვდლო და სამწყსო მსახურების ნიმუში მორწმუნეებსა და უწრმუნოებს, კათოლიკეებსა და არაკათოლიკეებს, და ყველას წინაშე იყვნენ ჭეშმარიტებისა და ცხოვრების მოწმენი. როგორც კეთილმა მწყემსებმა, მათ ისინიც უნდა ეძიონ (შდრ. ლუკ. 15, 4-7), ვინც მოინათლა კათოლიკე ეკლესიაში, მაგრამ შემდგომ განუდგა საიდუმლოთა აღსრულებას (praxi) და რწმენასაც კი.

     სადღეისოდ ადამიანთა მოდგმა სულ უფრო მეტად იკვრება სამოქალაქო, ეკონომიკურ და სოციალურ ერთობად. ამიტომ განსაკუთრებით საჭიროა, რომ მღვდლელმსახურებმა, ეპისკოპოსთა და უზენაესი პონტიფექსის წინამძღოლობით განხორციელებული ზრუნვითა და საქმით, თავიდან აიცილონ ყოველგვარი დანაწილება, რათა მთელი ადამიანთა მოდგმა მიიყვანონ ღმრთის ოჯახის ერთიანობამდე.

 

     29. იერარქიის უფრო დაბალ საფეხურზე არიან დიაკონები, რომელნიც ხელდასხმული არიან „არა მღვდლობისთვის, არამედ მსახურებისთვის“[69]. საიდუმლოს მადლით განმტკიცებულნი, დიაკონები ემსახურებიან ღმრთის ხალხს ლიტურგიის, სიტყვისა და სიყვარულის  „დიაკონიაში,“ ეპისკოპოსსა და მის სამღვდელოებასთან ურთიერთობაში. დიაკონის საქმეა, იმისდა მიხედვით, რასაც მას კომპეტენტური ძალაუფლება განუსაზღვრავს, საზეიმოდ ნათლობის აღსრულება, ევქარისტიის შენახვა და დანაწილება, ეკლესიის სახელით ქორწინების თანდასწრება და მისი კურთხევა, მომაკვდავებთან ზეთის მიტანა, ერთგულთათვის წმიდა წერილის წაკითხვა, ხალხთა დამოძღვრა-დარიგება, ერთგულთა ღმრთისმსახურებისას (cultui) და ლოცვისას თანდასწრება, საიდუმლოთა აღსრულება (sacramentalia ministrare), დაკრძალვის რიტუალზე დასწრება. დიაკვნებს, რომელთა საქმე არის სიყვარულისა და მართვის მსახურება, უნდა ახსოვდეთ ნეტარი პოლიკარპეს დარიგება: „იყვნენ მოწყალენი, ბეჯითნი, იარონ უფლის ჭეშმარიტების გვერდით, რომელიც ყველას მსახური გახდა[70]“.

     ამ ფუნქციათა შესრულებას (რაც ეკლესიის ცხოვრებისათვის სრულიად აუცილებელია), ბევრ რეგიონში სადღეისოდ სირთულეები ახლავს, ლათინურ ეკლესიაში არსებული წესის გამო. ამიტომ მომავალში შეიძლება აღდგეს დიაკვნობა როგორც იერარქიის გარკვეული და მუდმივი საფეხური. ეპისკოპოსთა სხვადასხვა უფლებამოსილი ტერიტორიალური კავშირების საქმეა, თავად უზენაესი პონტიფექსის თანხმობის შედეგად გადაწყვიტონ, თუ სად ჯობს სულებისთვის ზრუნვის მიზნით ასეთი დიაკვნების დანიშნვა. რომის პონტიფექსის თანხმობით, ასეთი დიაკვნობა შეიძლება მიენიჭოს მოწიფული ასაკის მამაკაცებს, იმათაც, ვინც ქორწინებაში ცხოვრობს, აგრეთვე შესაფერის ახალგაზრდებს, თუმცა მათ მიმართ ცელიბატობის კანონი მტკიცედ უნდა იყოს დაცული.    

თავი IV
საერონი

 

     30. წმიდა კრებამ ცხადყო იერარქიის ფუნქციები. ახლა მას სურს, ქრისტეს იმ ერთგულთა (Christefidelium) სტატუსი განიხილოს, ვისაც „საერონი“ ეწოდება. ყველაფერი, რაც ღმრთის ერის შესახებ ითქვა, თანაბრად ეხება ერისკაცებს (laicos), მოწესეებსა (religiosos) და მღვდელმსახურებს (clericos). და მაინც, ერისკაცებს, მამაკაცებსაც და ქალებსაც, მათი მდგომარეობისა და ფუნქციის შესაბამისად, ზოგი ისეთი რამ ეხება, რისი მიზეზებიც, დღევანდელ ვითარებაში გარკვეული მოვლენების თავმოყრის გამო, განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს. სულიერმა მწყემსებმა იციან, რამდენად უწყობენ ხელს საერონი მთელი ეკლესიის კეთილდღეობას. მათ ისიც იციან, რომ ქრისტემ ისინი იმისთვის არ დააყენა, რათა მათ მარტოებს ეტვირთათ გამოხსნის მთელი მისია, რომელიც ეკლესიას მსოფლიოს წინაშე აკისრია. მღვდლების შესანიშნავი ფუნქციაა, ერთგულები ისე მწყემსონ და მათი სამსახური და ნიჭნი (charismata) ისე შეი

ცნონ, რომ ყველამ თავისებურად ყველამ შეიტანოს თავისი წვლილი საერთო საქმეში, რადგან საჭიროა, რომ  „ჭეშმარიტ ვიყვნეთ სიყუარულსა ზედა და აღვაორძინებდეთ მისა მიმართ ყოველსა, რომელ არს თავ მისა ქრისტე, რომლისაგან ყოველი გუამი შენაწევრებულ და შემტკიცებულ არს ყოვლითა შეახლებითა უხუებისაჲთა შეწევნისაებრ საზომისა თჳთოეულისა ასოჲსა; სიორძილსა მას გუამისასა ჰყოფდით აღსაშენებელად თავისა თქუენისა სიყუარულით.“ (ეფეს. 4, 15-16). 

    

     31. ცნებაში „საერონი“ აქ იგულისხმება ყველა ქრისტიანი (christifideles), გარდა იმათი, ვისაც სასულიერო ხარისხი ან ეკლესიაში დამტკიცებული მოწესეს (religiosi) სტატუსი გააჩნია; მაშასადამე, იგულისხმებიან ის ქრისტიანები, რომლებიც ნათლობით ქრისტეს სხეულს შეუერთდნენ (Christo incorporati), ღმრთის ერი შეადგინეს და თავისებურად გახდნენ ქრისტეს სამღვდლო, წინასწარმეტყველური და სამეფო ფუნქციის მოზიარენი. მათ იმ მისიის შესრულებაში შეაქვთ წვლილი, რომელსაც სამყაროსა და ეკლესიაში მთელ ქრისტიან ერს აკისრია.

     ერისკაცებს განსაკუთრებით სეკულარობა ახასიათებთ. სასულიერო ხარისხის წევრები ზოგჯერ საერო საქმეებში არიან ჩაბმულნი და საერო პროფესიასაც მისდევდენ. და მაინც, თავისი განსაკუთრებული მოწოდების გამო, ისინი ძირითადად და აშკარად სასულიერო მსახურებისთვის არიან განკუთვნილნი. მეორეს მხრივ, მოწესეები (religiosi) თავისი სტატუსით შესანიშნავად და ცხადად მოწმობენ, რომ სულის ნეტარების გარეშე სამყარო ვერ იქნება გარდასახული (transfigurari) და ღმრთისათვის მიძღვნილი. ერისკაცების ამოცანაა, მათი მოწოდების საფუძველზე, წარმავალი საქმეების წარმართვისა და ღმრთის შესაფერისად მათი მოგვარების შედეგად, ღმრთის სასუფევლის ძიება. ისინი სამყაროში ცხოვრობენ, ესე იგი მონაწილეობენ ქვეყნის ყოველგვარ სამსახურსა და საქმეში, საოჯახო და სოციალური ცხოვრების ჩვეულებრივ ვითარებებში, რომელთაგან ერთგვარად მათი არსებობა იქსოვება. აქ ისინი ღმრთის მიერ არიან მოწოდებულნი, რათა თავისი ფუნქცია შეასრულონ და, სახარების სულის წინამძღოლობით, სამყაროს წმიდა-ყოფას ერთგვარად შიგნიდან, საფუარსავით, ხელი შეუწყონ. ამგვარად, უპირველეს ყოვლისა თავისი ცხოვრების მოწმობით, რწმენით, იმედითა და სიყვარულით გასხივოსნებულებმა, ერისკაცებმა ქრისტე სხვებსაც უნდა გამოუცხადონ (manifestent). ამიტომ მათ განსაკუთრებული სახით უნდა გააშუქონ და მოაწესრიგონ ყოველგვარი დროებითი საქმეები, რომლებთანაც უშუალო შეხებაში არიან, რათა ეს საქმენი ყოველთვის ქრისტეს თანახმად აღსრულდეს და განვითარდეს, შემოქმედისა და გამომსყიდველის სადიდებლად.

 

     32. საღმრთო განწესების თანახმად (institutione), წმიდა ეკლესია საოცარი მრავალფეროვნებით არის აგებული და წარმართული. „ვითარცა ერთსა მას გუამსა მრავალ ასოებ აქუს, ხოლო ასოებსა მას ყოველსა არა იგივე საქმე აქუს, ეგრეთცა ჩუენ ყოველნი ერთ გუამ ვართ ქრისტეს მიერ, ხოლო თითოეული ურთიერთას ასოებ ვართ“ (რომ. 12, 4-5).

     მაშასადამე, ერთი არის ღმრთის მიერ რჩეული ერი: „ერთ არს უფალ, ერთ სარწმუნოება, ერთ ნათლის-ღება“ (ეფრ. 4, 5); საერთოა წევრთა ღირსება ქრისტეში მათი აღორძინების გამო, საერთოა მოწოდება სრულყოფილებისკენ, ერთია ხსნა, ერთია იმედი და განუყოფელია სიყვარული. ამიტომ არ არის ქრისტესა და ეკლესიაში არავითარი უთანასწორობა წარმოშობისა თუ ეროვნების მიხედვით, სოციალური გარემოებისა თუ სქესის მიხედვით, რადგან „არა არს ჰურიაება, არცა წარმართება; არა არს მონება, არცა აზნაურება; არა არს რჩევა მამაკაცისა, არცა დედაკაცისა, რამეთუ თქუენ ყოველნი ერთ ხართ ქრისტე იესოჲს მიერ“ (გალ. 3, 28; შდრ. კოლ. 3, 11).

     თუკი ეკლესიაში ყველა ერთი და იმავე გზით არ მიდის, მაინც ყველა არის მოწოდებულია სიწმიდისაკენ (sanctitatem): მათ თანაბრად ერგოთ სარწმუნოება ღმრთის სიმართლით (შდრ. 2პეტრ. 1, 1). და თუმცა ქრისტეს ნებით ზოგიერთი სხვისთვის წარმოადგენს მასწავლებელს, საიდუმლოთა განმგებელს (mysteriorum dispensensatores) და მწყემსს, მაინც ყველას შორის სუფევს ჭეშმარიტი თანასწორობა, რომელიც გულისხმობს ღირსებასა და ყველა მორწმუნისთვის საერთო შრომას, მიმართულს ქრისტეს სხეულის ასაგებად. სხვაობა, რომელიც უფალმა დააწესა წმიდა მსახურთა და ღმრთის დანარჩენ ერს შორის, მოიცავს ერთიანობასაც, რადგან მწყემსები და სხვა ერთგულები მჭიდრო ურთიერთკავშირში არიან: ეკლესიის მწყემსებმა უნდა მისდიონ უფლის მაგალითს, რათა ერთმანეთს და სხვა ერთგულებს ემსახურონ, ხოლო ეს უკანასკნელნი, თავის მყრივ, გულმოდგინედ უნდა უწევდნენ დახმარებას მწყემსებსა და მასწავლებლებს. ამგვარად, მრავალფეროვნების გზით ყველა მოწმობს ქრისტეს სხეულში საოცარი ერთიანობის არსებობას: თავად მადლთა, მსახურებათა და სამუშაოთა სხვადასხვაგვარობა ერთად კრებს ღმრთის შვილებს, რადგან „ამას ყოველსა შეეწევის ერთი და იგივე სული“ (1კორ. 12, 11).

     მაშასადამე, ერისკაცებს საღმრთო პატივის საფუძველზე ძმად ქრისტე ჰყავთ, რომელიც, როგორც ყველას უფალი, მოვიდა არა იმისთვის, რათა მას ემსახურონ, არამედ რათა იგი სხვებს ემსახუროს (შდრ. მათ. 20, 28). ამიტომ ერისკაცებს ძმებად ჰყვათ ისინიც, ვინც წმიდა სამსახურში დგას, ქრისტეს უფლებამოსილებით ასწავლის, წმიდა-ყოფს, მართავს და ისე მწყემსავს ღმრთის ოჯახს, რომ ყველას მიერ აღსრულდეს სიყვარულის ახალი მცნება (mandatum). ამასთან დაკავშირებით წმიდა ავგუსტინე ლამაზად ამბობს: „მაშინებს ის, რაც თქვენთვის ვარ, მაგრამ ის მანუგეშებს, რომ თქვენთან ვარ. თქვენთვის ეპისკოპოსი ვარ, თქვენთან ერთად კი _ ქრისტიანი. პირველი – სამსახურის სახელია, მეორე მადლს აღნიშნავს. პირველი საფრთხეზე მიანიშნებს, მეორე - გამოხსნაზე[1]“.

 

     33. საერონი (ვინც არ უნდა იყვნენ ისინი), რომელნიც ღმრთის ერად შეიკრიბნენ და ერთი თავის ქვეშ ქრისტეს ერთიან სხეულად შედგნენ, მოწოდებულნი არიან იმისთვის, რომ ცოცხალ ასოთა მსგავსად ხელი შეუწყონ ეკლესიის ზრდას და მის განუწყვეტელ წმიდა-ყოფას ყველა ძალით, რომელიც შემოქმედის სათნოებითა (beneficio) და გამომხსნელის წყალობით მიიღეს.

     საეროთა მოციქულობა (apostolatus) არის ეკლესიის მხსნელ მისიაში მონაწილეობა. ამ მოციქულობისთვის ყველა მოწოდებულია თავად უფლის მიერ ნათლობითა და მირონცხებით (confirmationem). ხოლო საიდუმლოთა საშუალებით, უპირველეს ყოვლისა წმიდა ზიარებით, ხდება ღმრთისა და ადამიანთა მიმართ ამ სიყვარულის შეტყობინება და ზრდა, რომელიც არის მთელი მოციქულობის სული. საერო პირები განსაკუთრებით არიან იმისთვის მოწოდებული, რომ უზრუნველყონ ეკლესიის თანდასწრება და ქმედითობა იმ ადგილებსა და პირობებში, სადაც იგი მხოლოდ მათ მიერ შეიძლება იქცეს მიწის მარილად[2]. ამგვარად, ყველა ერისკაცი, იმ ნიჭთა გამო, რომლებიც მას ერგო, არის ეკლესიის მოწმე და ცოცხალი ინსტრუმენტი, „საზომისაებრ ნიჭისა ქრისტესისა“ (ეფეს. 4, 7).

     ამ მოციქულობის გარდა, რომელიც უკლებლივ ყველა ქრისტიანს ეხება, საერონი შეიძლება სხვაგვარადაც იყვნენ მოწოდებულნი იერარქიის მოციქულობასთან უფრო მჭიდრო თანამშრომლობისთვის,[3] იმ კაცთა და ქალთა მსგავსად, რომლებიც მოციქულ პავლეს სახარებაში ეხმარებოდნენ და რომლებმაც უფლის მიერ ბევრი იღვაწეს (შდრ. ფილ. 4, 3; რომ. 16, 3). გარდა ამისა, მათ იერარქიისგან ეძლევათ შესაძლებლობა, გარკვეული საეკლესიო ფუნქციების შესრულებაში მიიღონ მონაწილეობა, რომელიც სულიერ მიზნებს ემსახურება.

     მაშასადამე, ყველა ერისკაცს თანამშრომლობის შესანიშნავი ტვირთი აკისრია, რომ გამოხსნის საღმრთო გეგმა სულ უფრო და უფრო შეეხოს ყველა დროის ყველა ადამიანს, დედამიწის ყველა კუთხეში.

 

     34. უზენაესი და საუკუნო მღვდელმსახურმა იესო ქრისტემ ინება, თავისი მოწმობა და მსახურება ერისკაცთა მეშვეობითაც განეგრძო. იგი მათ თავისი სულით ცხოველყოფს და განუწყვეტლივ წააქეზებს ყოველგვარი კეთილი და სრულყოფილი საქმისკენ.

    ხოლო მათ, ვინც უფალმა ღრმად დაუკავშირა თავის ცხოვრებასა და მისიას, იგი ანიჭებს თავისი სამღვდლო მოვალეობის ნაწილს, რათა სრულდებოდეს სულიერი ღმრთისმსახურება ღმრთის სადიდებლად და ადამიანთა გამოსახსნელად. ამიტომ არიან საერონი ქრისტესთვის მიძღვნილნი (dicati) და სული წმიდით ცხებულნი. ისინი საოცრად არიან მოწოდებულნი და განსწავლულნი იმისათვის, რომ მათში სული წმიდის სულ უფრო უხვი ნაყოფი იქმნებოდეს. მართლაც, მათი ყველა საქმე, ლოცვა და სამოციქულო წამოწყება, საქორწინო და საოჯახო ცხოვრება, ყოველდღიური შრომა, სულისა და სხეულის დასვენება, თუ ის სულის მიერ (in Spirito) სრულდება, ცხოვრების ტკივილებიც კი, თუ მათი ატანა მოთმინებით ხდება, ყოველივე ეს იქცევა „შესაწირავად მსხუერპლთა სულიერთა, სათნოთა ღმრთისათა იესო ქრისტეს მიერ“ (1პეტრ. 2, 5). ამ მსხვერპლის მამისთვის მირთმევა ხდება უდიდესი მოწიწებით ზიარების აღსრულებისას, უფლის სხეულის მიტანასთან ერთად (quae in Eucharistiae celebratione, cum dominici Corporis onlatione). ამგვარად ხდება თავად სამყაროს მიძღვნა ღმრთისათვის იმ ერისკაცთა მეშვეობით, რომლებიც ღმრთის თაყვანისმცემელნი არიან და ყოველთვის წმიდად მოქმედებან.

 

     35. ქრისტე, დიდი წინასწარმეტყველი, რომელმაც ცხოვრების მოწმეობით და სიტყვის ძალით მამის მეუფება (regnum) გამოაცხადა, თავის წინასწარმეტყველურ ფუნქციას ასრულებს დიდების სრულ გამოვლენამდე, არა მარტო იერარქიის მეშვეობით, რომელიც უფლის სახელითა და ძალით მოძღვრავს, არამედ ერისკაცთა მეშვეობითაც, რომლებიც ამისთვის მოწმეებად დააყენა და სარწმუნოების გრძნობითა და სიტყვის მადლით აღჭურვა (შდრ. საქმე 2, 17-18; გამოცხ. 19, 10), რათა სახარების ძალა გაბრწყინდეს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ოჯახურსა და საზოგადოებრივში. ისინი აღთქმის (repromissionis) შვილებად წარმოდგებიან, თუ მტკიცენი რწმენითა და იმედით, აწმყოთი ისარგებლებენ (შდრ. ეფეს. 5, 16; კოლ. 4, 5) და მომავალ დიდებას მოთმინებით მოელიან (შდრ. რომ. 8, 25). დაე, ამ იმედს სულის სიღრმეში ნუ დაიმარხავენ, არამედ მუდმივი მოქცევითა და ბრძოლით „სოფლის მპყრობელთა მიმართ ბნელისა მის ამის საწუთროჲსა, სულთა მიმართ უკეთურებისათა“ (ეფეს. 6, 12) გამოხატონ იგი სეკულარული ცხოვრების სტრუქურებშიც.

     ახალი კანონის საიდუმლონი, რომლებითაც საზრდოობს ერთგულთა ცხოვრება და მოციქულობა, სახავს ახალ ცასა და ახალ ქვეყანას (შდრ. გამოცხ. 21, 1). ასევე ერისკაცები იქცევიან ძლიერ მაუწყებლებად იმ საქმეებისა, რომლებსაც მოელიან (შდრ. ებრ. 11, 1), თუ უყოყმანოდ უკავშირებენ სარწმუნოებით ცხოვრებას სარწმუნოების  აღმსარებლობას. ასეთი სახარება, ესე იგი ქრისტეს შესახებ უწყება (nuntium Christi), რომელიც ცხოვრების მოწმეობითა და სიტყვით ხორციელდება, განსაკუთრებულ ნიშანსა და თავისებურ ქმედითობას იმიტომ იძენს, რომ ის საუკუნის ჩვეულებრივ პირობებში სრულდება.

     ამ მსახურებაში განსაკუთრებით ძვირფასი ჩანს ცხოვრების ის სტატუსი, რომლის წმიდა-ყოფა განსაკუთრებული საიდუმლოთი ხდება, ანუ საქორწინო და ოჯახური ცხოვრებით. ერისკაცთა  მოციქულობისთვის ასპარეზი და ბრწყინვალე სკოლა იქ არის, სადაც ქრისტიანული რელიგია ცხოვრების მთელ წყობას მსჭვალავს და მას ყოველდღიურად გარდასახავს. იქ მეუღლეებს საკუთარი მოწოდება აქვთ: ერთმანეთისა და შვილებისთვის ისინი უნდა იყვნენ სარწმუნოებისა და ქრისტეს სიყვარულის მოწმენი. ქრისტიანული ოჯახი ხმამაღლა განაცხადებს როგორც ღმრთის მეუფების აწმყო სიკეთეებს, ასევე ნეტარი ცხოვრების იმედს. ამგვარად, თავისი მაგალითითა და მოწმეობით იგი სამყაროს ამხელს ცოდვაში და ჭეშმარიტების მაძიებლებს ანათლებს.

     ამიტომ ერისკაცებს, მაშინაც, როცა ისინი დროებითი ზრუნვით არიან დაკავებულნი, შეუძლიათ და უნდა გააკეთონ კიდეც ღირებული საქმე სამყაროს ევანგელიზაციისთვის. მათგან ზოგიერთი შეძლებისდაგვარად გარკვეულ წმიდა სამსახურსაც ასრულებს, როცა მღვდელმსახურთა ნაკლებობაა ან როცა მღვდელმსახურნი დევნის პირობებში თავისუფლად ვერ მოქმედებენ. მრავალი ერისკაცი მთელ თავის ძალას სამოციქულო საქმეს ახმარს, და მაინც ყველამ უნდა ითანამშრომლოს სამყაროში ქრისტეს მეუფების გავრცელებისა და ზრდისათვის. ამიტომ ერისკაცები უფრო ღრმად უნდა ჩასწვდნენ განცხადებულ ჭეშმარიტებას და ღმერთს სიბრძნის ნიჭი დაჟინებით სთხოვონ.

 

     36. ქრისტე, რომელიც მორჩილი გახდა სიკვდილამდე და ამის გამო მამისგან იქნა ამაღლებული (შდრ. ფილ. 2, 8-9), თავისი მეუფების დიდებაში შევიდა. მას ყველა ემორჩილება, სანამ იგი მამას თავის თავსა და ყველა ქმნილებას დაუმორჩილებს, რათა იყოს ღმერთი „ყოვლად ყოველსა შინა“ (შდრ. 1კორ. 15, 27-28). ეს ძალაუფლება მან მოწაფეებს გაუზიარა, რათა ისინიც სამეფო თავისუფლებაში დამკვიდრდნენ და საკუთარი თავის უარყოფითა (sui abnegatione) და წმიდა ცხოვრებით სძლიონ თავის თავში ცოდვის მეუფებას (შდრ. რომ. 6, 12); გაუზიარა იმისთვისაც, რათა მოწაფეები მას, ქრისტეს, სხვა ადამიანთა მეშვეობითაც ემსახურონ და თავის ძმებს მორჩილებითა და მოთმინებით გაუძღვნენ მეფესთან, რომლისადმი მსახურება მეუფება არის. მართლაც, უფალს სურს თავისი მეუფება ერთგულ ერისკაცთა მეშვეობითაც გაავრცელოს. ეს არის მეუფება ჭეშმარიტებისა და ცხოვრების, სიწმიდისა და მადლის, მეუფება სამართლის, სიყვარულისა და მშვიდობის,[4] მეუფება, რომელშიც „თჳთ იგიცა დაბადებული გან-ვე-თავისუფლდეს მონებისაგან ხრწნილებისა აზნაურებასა მას დიდებისა შვილთა ღმრთისათა“ (რომ. 8, 21). მართლაც დიდია დაპირება და დიდია დავალება, რომელიც მოწაფეებს მიეცა: „ყოველივე თქუენი არს, ხოლო თქუენ – ქრისტესნი, ხოლო ქრისტე – ღმრთისაჲ“ (1კორ. 3, 23). 

      მაშასადამე, ერთგულებმა ღმრთის სადიდებლად უნდა ცნონ მთელი ქმნილების შინაგანი ბუნება, ღირებულება და დანიშნულება (ordinationem), და, უფრო წმიდა ცხოვრებისათვის, ერთმანეთს სეკულარული საქმეებითაც შეეწიონ, რათა სამყარო განიმსჭვალოს ქრისტეს სულით და მეტი წარმატებით მიაღწიოს თავის მიზანს სამართალში, სიყვარულსა და მშვიდობაში. ამ მოვალეობის საყოველთაო აღსრულებაში ერისკაცებს განსაკუთრებული ადგილი უკავიათ. დაე, საერო საქმეებში თავისი კომპეტენტურობითა და საქმიანობით, ქრისტეს შინაგანად ამაღლებული მადლით, მათ საფუძვლიანად ხელი შეუწყონ იმას, რომ სიკეთენი, შექმნილნი შემოქმედის განზრახვითა (ordinationem) და მისი სიტყვის ნათებით (illuminationem), დამუშავდნენ ადამიანური შრომით, ტექნიკითა და კულტურით უკლებლივ ყველა ადამიანის საკეთილდღეოდ, მათ შორის უფრო მიზანშეწონილად განაწილდნენ, რათა თავისებურად მიგვიყვანონ საყოველთაო პროგრესამდე ადამიანური და ქრისტიანული თავისუფლების საქმეში. ამგვარად, ეკლესიის ასოთა საშუალებით ქრისტე სულ უფრო გაანათებს მთელს ადამიანურ საზოგადოებას თავისი მხსნელი ნათელით.

     გარდა ამისა, ერისკაცებმა გაერთიანებული ძალებით უნდა გააჯანსაღონ საქვეყნო დაწესებულებანი და არსებული ვითარება, თუ ის ცოდვისკენ უბიძგებს, რათა ეს ყველაფერი შეესაბამოს სამართლის ნორმებს. ამგვარად, მათ სიკეთეს დაბრკოლებები კი არ უნდა შეუქმნან, არამედ მის განვითარებას შეუწყონ ხელი. ასეთი ქმედებით ისინი კულტურასა და ადამიანურ საქმეებს მორალური ღირებულებით გამსჭვალავენ. ქვეყნის მინდორი ასე უფრო კარგად განმზადდება საღმრთი სიტყვის თესლების მისაღებად, და ეკლესიის კარნი უფრო ფართოდ განიღებიან, რათა მათი გზით შემოვიდეს მშვიდობის უწყება (praeconium).

      თავად გამოხსნის განგებულების გამო ერთგულებმა უნდა ისწავლონ საფუძვლიანი გარჩევა, ერთის მხრივ, იმ უფლებებისა და მოვალეობების, რომლებიც მათ იმის გამო აკისრიათ, რომ ისინი ეკლესიას ეკუთვნიან, მეორეს მხრივ კი იმ უფლებებისა და მოვალეობებისა, რომლებიც მათ როგორც ადამიანური საზოგადოების წევრებს გააჩნიათ. მათ უნდა იღვაწონ იმისთვის, რომ ერთიცა და მეორეც ერთმანეთთან ჰარმონიულ კავშირში მოიყვანონ, და უნდა ახსოვდეთ, რომ ნებისმიერ დროებით საქმეში ქრისტიანული სინდისით (conscientia) უნდა იხელმძღვანელონ,üრადგან არცერთი ადამიანური ქმედება, მათ შორის წარმავალი საქმეც, ღმრთის მეუფებას (imperio) ვერ ასცდება. ჩვენს დროში განსაკუთრებით აუცილებელია, რომ განსხვავებაც და ჰარმონიაც რაც შეიძლება უფრო ნათლად გამოსჭვიოდეს ერთგულთა ქმედებაში, რათა ეკლესიის მისია უფრო მეტი სისავსით პასუხობდეს დღევანდელი სამყაროს ამა თუ იმ გარემოებას. მაშასადამე, ერთის მხრივ, უნდა ვაღიაროთ, რომ მიწიერი ქალაქი, (terrenam civitatem), სეკულარულ ზრუნვას კანონიერად მინდობილი, იმართება საკუთარი პრინციპებით, ხოლო მეორეს მხრივ, დამსახურებულად უნდა უარვყოთ ის უაზრო მოძღვრება, რომელიც ცდილობს საზოგადოების აშენებას რელიგიის სრულიად გაუთვალისწინებლად, აგრეთვე ებრძვის და სპობს მოქალაქეთა რელიგიურ თავისუფლებას.[5]

 

     37. ერისკაცებს, როგორც ყველა ქრისტეს ერთგულს, აქვთ უფლება, წმიდა მწყემსებისგან უხვად მიიღონ დახმარება სულიერი სიკეთეებიდან, უპირველეს ყოვლისა ღმრთის სიტყვისა და საიდუმლოთაგან.[6] დაე, ამ მწყემსების წინაშე მათ ნათელი გახადონ თავისი მოთხოვნები და სურვილები იმ თავისუფლებითა და ნდობით, რომელიც შეეფერება ღმრთის შვილებსა და ქრისტეს მიერ ძმებს. ცოდნის, კომპეტენტურობისა და გამორჩეულობის შესაბამისად, მათ აქვთ უნარი და ზოგჯერ ვალდებულებაც, რომ განაცხადონ თავისი აზრი იმის შესახებ, რაც ეკლესიის სიკეთეს ეხება.[7] ეს შეძლებისდაგვარად უნდა კეთდებოდეს ეკლესიის მიერ ამ მიზნით დაარსებული დაწესებულებების მეშვეობით, კეთდებოდეს მუდამ  სიმართლით, თამამად და გონივრულად, პატივისცემითა და სიყვარულით მათ მიმართ, ვინც თავისი წმიდა მოვალეობის გამო ქრისტეს განასახიერებს.

     ერისკაცებმა, როგორც ყველა ქრისტეს ერთგულმა, ქრისტიანული მორჩილებით და უყოყმანოდ უნდა მიიღონ ის, რასაც ადგენენ ეკლესიაში წმიდა მწყემსები, როგორც ქრისტეს წარმომადგენლები, მასწავლებლები და ხელმძღვანელები. ისინი მიჰყვებიან ქრისტეს მაგალითს, რომელმაც სიკვდილამდე თავისი მორჩილებით ყველა ადამიანს განუღო ღმრთის შვილთა თავისუფლების ნეტარი გზა. მათ არ უნდა დაავიწყდეთ, თავისი ლოცვებში ღმერთს წარუდგინონ (commendare) თავისი წინამძღვარნი, რომლებიც ფხიზლობენ ჩვენი სულებისთვის, თითქოს მათთვის ანგარიში უნდა აგონ; „რაჲთა სიხარულით ამას ჰყოფდენ და არა სულთ-ითქუმიდენ“ (ებრ. 13, 17).

     თავის მხრივ, წმიდა მწყემსებმა უნდა სცნონ ერისკაცთა ღირსება და პასუხისმგებლობა ეკლესიაში და მას ხელი შეუწყონ. დაე, ნებაყოფლობით ისარგებლონ ერისკაცთა რჩევით, დარწმუნებით მიანდონ მათ მოვალეობა ეკლესიის სამსახურში, სამოქმედოდ თავისუფლება და ასპარეზი დაუთმონ და გაამხნევონ, რათა ერისკაცებმა საკუთარი სურვილით საქმე წამოიწყონ. ის გეგმები, სურვილები და მისწრაფებები, რომლებიც ერისკაცებისგან მოდის, მწყემსებმა მამობრივი სიყვარულითა და დაკვირვებით ქრისტეში უნდა განჭვრიტონ.[8] მწყემსებმა პატივისცემით უნდა აღიარონ სამართლიანი თავისუფლება, რომელიც მიწიერ ქალაქში ყველას ეკუთვნის.

     ერისკაცებსა და მწყემსებს შორის არსებული ეს მჭიდრო ურთიერთობა ეკლესიას ბევრ სიკეთეს უქადის: ერისკაცებში მტკიცდება საკუთარი პასუხისმგებლობის გრძნობა, ვითარდება მათი მონდომება და უფრო ადვილად ერწყმის მათი ძალები მწყემსთა საქმიანობას. ამ უკანასკნელთ, ერისკაცთა გამოცდილების დახმარებით, შეუძლიათ უფრო ზუსტად და უკეთესად განსაჯონ როგორც სულიერი ასევე წარმავალი საქმეები, რათა მთელმა ეკლესიამ, ყველა თავისი ასოთი განმტკიცებულმა, უფრო ნაყოფიერად აღასრულოს თავისი მისია სამყაროს ცხოვრების სასარგებლოდ.

 

     38. ყოველი ერისკაცი უნდა იყოს ქვეყნის წინაშე უფალი იესოს აღდგომისა და ცხოვრების მოწმე და ცოცხალი ღმრთის ნიშანი. ყველამ ერთად და თითოეულმა ცალცალკე სულიერი ნაყოფით უნდა კვებოს სამყარო (შდრ. გალ. 5, 22), მასში სული (spiritum) განავრცოს, რომელიც ცხოველ-ყოფს (animantur) იმ გლახაკებს, მშვიდებსა და მშვიდობისმყოფელებს, რომლებიც უფალმა სახარებაში ნეტარებად გამოაცხადა (შდრ. მათ. 5, 3-9). ერთი სიტყვით, „რაც მშვინვა არის სხეულში, ის უნდა იყვნენ ქრისტიანები სამყაროში“.[9]

 

 

 

 

თავი V
საყოველთაო მოწოდება სიწმიდისაკენ ეკლესიაში

 

     39. გვწამს, რომ შეურყევლად წმიდაა ეკლესია, რომლის საიდუმლოს წმიდა კრება წარმოგვიდგენს. ხოლო ქრისტემ, ძემ ღმრთისამ, რომელიც მამასა და სულთან ერთად „მხოლოდ წმიდად“ იწოდება (celebratur),[10] შეიყვარა ეკლესია როგორც სძალი თვისი და „თავი თჳსი მისცა მისთჳს, რაჲთა იგი წმიდა-ყოს“ (ეფეს. 5, 25-26). მან ეკლესია როგორც თავისი სხეული შემოიერთა და აავსო იგი სული წმიდის ნიჭით ღმრთის სადიდებლად. ამიტომ ეკლესიაში ყველა – ისინიც, ვინც იერარქიას ეკუთვნის და ისინიც, ვინც მისგან იმწყემსება – მოწოდებულია სიწმიდისკენ, თანახმად მოციქულისა: „რამეთუ ესე არს ნებაჲ ღმრთისაჲ, სიწმიდე ეგე თქუენი“ (1თეს. 4, 3; შდრ. ეფეს. 1, 4). ეკლესიის ეს სიწმიდე უწყვეტლივ ვლინდება და უნდა გამოვლინდეს მადლის იმ ნაყოფებში, რომლებსაც სული ერთგულთა წიაღში წარმოქმნის. იგი მრავალფეროვნად გამოიხატება ყველაში, ვინც თავის ცხოვრების წესსში სიყვარულის სრულყოფისკენ მიისწრაფის და სხვებს განასწავლის. რაღაც განსაკუთრებული სახით იგი ვლინდება რჩევათა პრაქტიკაში, რომლებსაც ჩვეულებრივ ევანგელურს უწოდებენ. რჩევათა ეს პრაქტიკა, რომელიც სული წმიდის ზემოქმედებით მრავალმა ქრისტიანმა მიიღო, იქნება ეს კერძოდ თუ ეკლესიის მიერ დამტკიცებულ მდგომარეობასა და სტატუსში, გვაძლევს და უნდა გვაძლევდეს ამ სიწმიდის უცხადეს მოწმობასა და მაგალითს.

 

     40. ყოველგვარი სრულყოფის საღმრთო მასწავლებელმა და ნიმუშმა, უფალმა იესომ უქადაგა ყველასა და თითოეულ თავის მოწაფეს, როგორ პირობებშიც არ უნდა ყოფილიყვნენ ისინი, ცხოვრების სიწმიდე, რომლის შემოქმედი და შემსრულებელი თავად არის: „იყვენით თქუენ სრულ, ვითარცა მამაჲ თქუენი ზეცათაჲ სრულ არს“ (მათ. 5, 48).[11] მართლაც, მან ყველაში მოავლინა სული წმიდა, რომელიც მათ შიგნიდან შეძრავს, რათა მთელი თავისი გულით, სულით, გონებითა და ძალით უყვარდეთ ღმერთი (შდრ. მარკ. 12, 30) და ერთმანეთიც უყვარდეთ როგორც ქრისტემ შეიყვარა ისინი (შდრ. იოან. 13, 34; 15, 12). ქრისტეს მიმდევარნი, ღმრთისაგან მოწოდებულნი და უფალი იესოს მიერ გამართლებულნი არა თავის საქმეთა გამო, არამედ ღმრთის განზრახვითა და მადლით, ნამდვილად იქცნენ რწმენის ნათლობით ღმრთის შვილებად და საღმრთო ბუნების მოზიარეებად, და ამდენად, მართლაც წმიდანებად. ამიტომ ეს წმიდაყოფა მათ, ღმრთის მადლით, უნდა თავისი ცხოვრების გზით შეინახონ და სრულყონ. მოციქული მოუწოდებს, იცხოვრონ „ვითარცა შუენის წმიდათა“ (ეფეს. 5, 3), და შემოისონ „ვითარცა რჩეულთა ღმრთისათა, წმიდათა და საყუარელთა, მოწყალებაჲ, შეწყნარებაჲ, სიტკბოებაჲ, სიმდაბლე, სიმშჳდე, სულგრძელებაჲ“ (კოლ. 3, 12), და ჰქონდეთ ნაყოფნი სულისა სიწმიდისთვის (შდრ. გალ. 5, 22; რომ. 6, 22). „რამეთუ ფრიად ვსცთებით ყოველნივე“ (იაკ. 3, 2), მუდამ გვჭირდება ღმრთის წყალობა და ყოველდღე უნდა ვილოცოთ: „და მომიტევენ ჩუენ თანა-ნადებნი ჩუენნი“ (მათ. 6, 12).[12]

     ამიტომ ყველასთვის ცხადია, რომ ნებისმიერი სტატუსისა თუ ხარისხის ქრისტეს ერთგულნი მოწოდებულნი არიან ქრისტიანული ცხოვრების სისავსისა და სიყვარულის სრულყოფილებისაკენ;[13] ეს სიწმიდე ხელს უწყობს მიწიერ საზოგადოებაშიც ცხოვრების უფრო ჰუმანური წესის დამკვიდრებას. სრულყოფილების მისაღწევად ერთგულებმა ქრისტესგან მონიჭებულ ძალებს უნდა მოუხმონ, რათა მის კვალს გაჰყვნენ, მისი თანასახოვანნი გახდნენ, ყველაფერში მამის ნებას დაემორჩილონ და მთელი სულით თავი მიუძღვნან მამის დიდებასა და ახლობლის მსახურებას. ასე გადაიზრდება ღმრთის ერის სიწმიდე ნაყოფთა სიუხვეში, რაც ნათლად ვლინდება ეკლესიის ისტორიაში მრავალი წმიდანის ცხოვრების მაგალითზე.

 

     41. სხვადასხვა ცხოვრების წესსა და სამსახურში ყველა, ვისაც ღმრთის სული წარმართავს, სრულქმნის ერთსა და იმავე სიწმიდეს. ისინი ემორჩილებიან მამის ხმას, სულითა და ჭეშმარიტებით მამა ღმერთს სცემენ თაყვანს და მიჰყვებიან ქრისტეს – ღარიბს, მდაბალსა და ჯვრის მტვირთველს, რათა დაიმსახურონ მისი დიდების მოზიარეობა. თითოეულმა, თავის საკუთარ ნიჭთა და ფუნქციათა შესაბამისად, მტკიცედ უნდა იაროს ცოცხალი სარწმუნოების გზაზე, რომელიც იმედს აღძრავს და სიყვარულით მოქმედებს.

     ქრისტეს სამწყსოს მწყემსებმა, უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღასრულონ თავისი მსახურება წმიდად და მონდომებით, მოკრძალებით და მტკიცედ, უზენაესი და საუკუნო მღვდელმსახურის, ჩვენი სულების მწყემსისა და ეპისკოპოსის ხატად. ამგვარად  აღსრულებული მსახურება მათთვისვე იქცევა წმიდაყოფის ყველაზე უფრო ამაღლებულ საშუალებად. მღვდელსახურების სისრულისათვის რჩეულნი იღებენ საიდუმლო მადლს, რათა ლოცვით, მსხვერპლშეწირვითა და ქადაგებით, საეპისკოპოსო ზრუნვისა და მსახურების ყველა საშუალებით, სრულყოფილად აღასრულონ სამღვდლო სიყვარულის ფუნქცია,[14] არ შეუშინდნენ, თავისი სული დასდონ ცხვრებისთვის, სამწყსოს ნიმუშად იქცნენ (შდრ. 1პეტრე 5, 3), და ამგვარად, საკუთარი მაგალითით ეკლესიას სულ უფრო მეტი სიწმიდისკენ გაუძღვნენ.

     მღვდლები, ეპისკოპოსთა ხარისხის მსგავსად, რომელთა სულიერ გვირგვინსაც თავად წარმოადგენენ,[15] მათი მოვალეობის მადლს ეზიარებიან ქრისტეს მიერ, რომელიც არის საუკუნო და ერთადერთი შუამავალი. თავისი მსახურების ყოველდღიური აღსრულებით მღვდლები უნდა გაიზარდონ ღმრთისა და მოყვასის სიყვარულით, შეინარჩუნონ სამღვდელმსახურო ურთიერთობის კავშირი, აღივსონ ყოველგვარი სულიერი სიკეთითა და ყველას წარმოუდგინონ ღმრთის ცოცხალი მოწმობა,[16] იმ მღვდელთა მიბაძვით, ვინც საუკუნეთა განმავლობაში, ხშირად თავმდაბალი და დაფარული მსახურებით, დატოვა სიწმიდის ბრწყინვალე ნიმუში. მათი ქება არის ღმრთის ეკლესიაში. თავისი მრევლისა და ღმრთის მთელი ერისთვის მსახურებისას მლოცველნი და მსხვერპლის შემწირველები, ისინი აცნობიერებენ, რასაც აკეთებენ და ბაძავენ, რასაც აღასრულებენ.[17] სამოციქულო ზრუნვამ, ხიფათმა და განსაცდელმა ისინი არ უნდა დააბრკოლოს, პირიქით, მათი მეშვეობით სიწმიდის კიდევ უფრო დიდ სიმაღლეზე უნდა ავიდნენ, ჭვრეტის სიუხვით თავისი ქმედება უნდა კვებონ და ასაზრდოონ, ღმრთის მთელი ეკლესიის სასიხარულოდ. დაე, ყველა მღვდელსა და განსაკუთრებით მათ, ვინც თავისი საგანგებო ხელდასხმის გამო დიოცეზური მღვდელმსახურის სახელს ატარებს, ახსოვდეთ, რამდენად უწყობს ხელს მათ წმიდა-ყოფას მათივე ეპისკოპოსთან ერთგული კავშირი და კეთილშობილი თანამშრომლობა.

     უზენაესი მღვდელმსახურის მისიასა და მადლს განსაკუთრებული სახით ეზიარებიან უფრო დაბალი ხარისხის მსახურნი, უპირველეს ყოვლისა დიაკონები, რომლებიც უნდა ემსახურონ ქრისტესა და ეკლესიის საიდუმლოებებს (mysteriis),[18] მანკიერებისგან თავი დაიცვან, ღმერთს ასიამოვნონ და ადამიანთათვის ყოველგვარი სიკეთე უზრუნველყონ (შდრ. 1ტიმ. 3, 8-10 და 12-13). მღვდელმსახურებმა, რომლებსაც უფალმა მოუწოდა და თავის წილში ჩააყენა (in partem Eius depositi) და რომლებიც მწყემსთა ზედამხედველობით მსახურებისთვის ემზადებიან, თავისი გონება და გული უნდა მიუსადაგონ ასეთ ბრწყინვალე რჩეულობას, იყვნენ ლოცვაში მუყაითნი, სიყვარულში მგზნებარენი, ფიქრობდნენ იმაზე, რაც ჭეშმარიტია, სამართლიანია და სასახელო, და ყველაფერი აღასრულონ ღმრთის დიდებისა და პატივისათვის. მათ ემატება ღმრთისგან რჩეული ერისკაცები: სამოციქულო საქმეებს რომ სრულად მიეცნენ, ეპისკოპოსისგან მოწოდებულნი, ისინი დიდი ნაყოფიერებით იღწვიან უფლის მინდორში.[19]

    ხოლო ქრისტიანმა მეუღლეებმა და მშობლებმა უნდა მისდიონ საკუთარ გზას და ერთგული სიყვარულით მთელი ცხოვრების განმავლობაში ერთმანეთს მადლით დაეხმარონ. მათ უნდა გადასცენ ქრისტიანული მოძღვრება და სახარებისეული სიკეთეები შთამომავლობას, რომელიც ღმრთისაგან ერგოთ. ასე აძლევენ ისინი ყველას დაუღალავი და კეთილშობილი სიყვარულის მაგალითს, აშენებენ სიყვარულის ძმობას და ხდებიან დედა ეკლესიის ნაყოფიერების მოწმენი და თანამშრომლები, ნიშნად და ზიარებად იმ სიყვარულისა, რომლითაც ქრისტემ შეიყვარა თავისი სძალი, როცა  თავი მისცა მისთვის.[20] მსგავს მაგალითს სხვაგვარი სახით წარმოგვიდგენენ ქვრივნი და დაუქორწინებელნი: მათაც შეუძლიათ დიდად ხელი შეუწყონ ეკლესიაში სიწმიდესა და ქმედითობას. ხოლო ისინი, ვინც შრომით, ხშირად მძიმეთი, არის დატვირთული, უფრო სრულყოფილნი უნდა გახდნენ ამ ადამიანური საქმეების მეშვეობით; ისინი უნდა დაეხმარონ თანამოქალაქეებს და მთელი საზოგადოება და ქმნილება წინ წასწიონ. მათ უნდა მიბაძონ ქრისტეს, რომელიც თავად მისდევდა ხელით საქმიანობას და ყოველთვის იღწვოდა მამასთან ერთად ყველას გამოხსნისათვის; ქმედითი სიყვარულით, იმედით სავსე სიხარულით, მათ ერთმანეთის ტვირთი უნდა ზიდონ და თავისი ყოველდღიური შრომით ავიდნენ უფრო მაღალი დონის სიწმიდემდე, თვით სამოციქულო სიწმიდემდეც.

     დაე, იცოდნენ მათ, ვინც სიღარიბით, უძლურებით, ავადმყოფობითა და სხვადასხვა გაჭირვებით არის შეწუხებული, ან დევნას განიცდის სიმართლისათვის, რომ ისინი განსაკუთრებულად ერთიანნი არიან ქრისტესთან, რომელმაც ივნო სამყაროს გამოხსნისათვის. უფალმა ისინი სახარებაში ნეტარებად გამოაცხადა: „ღმერთმან ყოვლისა მადლისამან, რომელმან გიჩინნა თქუენ საუკუნესა მას დიდებასა მისსა ქრისტე იესოჲს მიერ, მცირედ-ღა თუ გევნო, მანვე განგამტკიცენინ თქუენ, განგაძლიერენინ და დაგამყარენინ“ (1პეტრ. 5, 10).

     ამგვარად, ყველა ქრისტეს ერთგული სულ უფრო მეტად წმიდა გახდება თავისი ცხოვრების პირობებში, საქმიანობასა და გარემოებაში, _ და სწორედ ამის მეშვეობით, _ თუ იგი ყველაფერს რწმენით მიიღებს ზეციური მამის ხელიდან და საღმრთო ნებასთან ითანამშრომლებს, და თავის დროებით მსახურებაში ყველას გამოუმჟღავნებს სიყვარულს, რომლითაც მამამ სამყარო შეიყვარა.

 

     42. @“ღმერთი სიყუარული არს და რომელი ეგოს სიყუარულსა ზედა, ღმერთი მის თანა ჰგიეს და იგი ღმრთისა თანა“ (1იოანე 4, 16). ღმერთმა თავისი სიყვარული ჩვენს გულებში განფინა „სულითა წმიდითა, რომელი-იგი მოცემულ არს ჩუენდა“ (შდრ. რომ. 5, 5). ამიტომ უპირველესი და Yყველაზე აუცილებელი ნიჭი სიყვარულია, რომლითაც გვიყვარს ღმერთი ყველაფერზე მეტად და გვიყვარს მოყვასი ღმრთის გამო. იმისათვის რომ სიყვარული, როგორც კეთილი თესლი, იზრდებოდეს და ნაყოფს ისხამდეს სულში, ყველა ერთგულმა ხალისით უნდა ისმინოს ღმრთის სიტყვა და, მისი მადლის ხელშეწყობით, მისი ნება საქმით აღასრულოს. მან უნდა ხშირად მიიღოს მონაწილეობა საიდუმლოებში, უპირველეს ყოვლისა ზიარებაში, აგრეთვე ღმრთისმსახურებაში (sacris actionibus), გულმოდგინედ მიეცეს ლოცვას, საკუთარი თავისგან განდგომას და მისდიოს ქმედით ძმურ მსახურებასა და ყოველგვარი სიკეთის განხორციელებას. მართლაც, სიყვარული, როგორც სისრულის კავშირი და კანონის სისავსე (შდრ. კოლ. 3, 14; რომ. 13, 10), წარმართავს წმიდა-ყოფის ყველა საშუალებას, სახეს აძლევს მათ და მიზნისკენ უძღვება.[21] ამიტომ ქრისტეს ჭეშმარიტი მოწაფე აღინიშნება როგორც ღმრთისადმი, ასევე მოყვასისადმი სიყვარულით.

     იესომ, ძემ ღმრთისამ, გამოავლინა თავისი სიყვარული, როცა დადო თავისი სული ჩვენთვის, და არავის აქვს უფრო დიდი სიყვარული, ვიდრე მას, ვინც დადო თავისი სული მისთვის და თავისი ძმებისთვის (შდრ. 1იოან. 3, 16; იოან. 15, 13). ზოგიერთი ქრისტიანი უძველესი დროიდან იყო მოწოდებული (და ყოველთვის იქნება მოწოდებული) იმისათვის, რომ წარმოადგინოს სიყვარულის უდიდესი მოწმობა ყველას წინაშე, განსაკუთრებით მდევნელთა წინაშე. ამიტომ ეკლესია აფასებს მარტვილობას, როგორც განსაკუთრებულ ნიჭს და სიყვარულის უზენაეს გამოცდას. მარტვილობით მოწაფე ემსგავსება მასწავლებელს, რომელმაც სამყაროს გამოსხნისათვის ნებაყოფლობით დაითმინა სიკვდილი, და მისი სახოვანი ხდება სისხლის დაღვრის შედეგად. თუმცა ეს ცოტა ვინმეს ეძლევა, მაინც ყველა უნდა მზად იყოს ქრისტეს აღმსარებლობისათვის ადამიანთა წინაშე და მას გაჰყვეს ჯვარცმის გზაზე დევნათა დროს, რომელთა ნაკლებობას ეკლესია არასდროს განიცდის.

     ეკლესიის სიწმიდეს საგანგებოდ ასაზრდოებს მრავალგვარი რჩევა (consiliis), რომლებიც განსახილველად უფალმა სახარებაში თავის მოწაფეებს შესთავაზა.[22] მათ შორის გამოირჩევა საღმრთო მადლის ძვირფასი ნიჭი, რომელიც მამისგან ზოგიერთს ეძლევა (შდრ. მათ. 19, 11; 1კორ. 7, 7), რათა ქალწულობაში ან დაუქორწინებლობაში, განუყოფელი გულით (შდრ. 1კორ. 7, 32-34)  ადვილად მიუძღვნან თავი მხოლოდ ღმერთს.[23] ამ სრულყოფილ შეკავებას (continentia), განხორციელებულს ცის სასუფევლისთვის, ეკლესია ყოველთვის დიდი პატივით ეპყრობოდა, როგორც სიყვარულის ნიშანსა და სტიმულს და სამყაროში სულიერი ნაყოფიერების განსაკუთრებულ წყაროს.

     ეკლესია იხსენებს მოციქულის გაფრთხილებასაც, რომელიც ერთგულებს სიყვარულისკენ მოუწოდებს, და აქეზებს, იგივე იგრძნონ, რასაც იესო ქრისტე გრძნობდა, რომელმაც „თავი თჳსი დაიმდაბლა და ხატი მონისაჲ მიიღო,... იქმნა იგი მორჩილ ვიდრე სიკუდილდმდე“ (ფილ. 2, 7-8) და ჩვენთვის „დაგლახაკნა მდიდარი იგი“ (2კორ. 8, 9). აუცილებელია, რომ მოწაფეებმა მუდამ მიბაძონ ქრისტეს ამ სიყვარულსა და სიმდაბლეს და მას მოწმობდნენ. ამიტომ დედა ეკლესიას უხარია, რომ მის წიაღში მეტი კაცები და ქალები შემოდიან, რომლებიც მაცხოვრის დაცალიერებას (exininationem) უფრო ერთგულად მიჰყვებიან და მას უფრო აშკარად ავლენენ, სიგლახაკეს ღმრთის შვილთა თავისუფლებაში იღებენ და საკუთარ ნებაზე უარს ამბობენ. ისინი ღმრთის გულისთვის ადამიანს ემორჩილებიან, ისეთი სრულყოფილებით, რომელიც მცნების ზღვარსაც კი სცილდება, რათა მორჩილებით კიდევ უფრო მეტად მიემსგავსონ ქრისტეს.[24]

     ამგვარად, ყველა ქრისტეს ერთგული მოწოდებულია იმისთვის, რომ ისწრაფოდეს სიწმიდისა და საკუთარი მდგომარეობის სრულყოფისაკენ. დაე, ეცადონ, თავისი გრძნობები სწორად წარმართონ, რათა მიწიერ საქმეთა სარგებლობამ და სიმდიდრისადმი მიდრეკილებამ, რომელიც სახარებისეული სიგლახაკის სულს უპირისპირდება, არ დააბრკოლოს მისწრაფება სრულყოფილი სიყვარულისკენ. მოციქული გვაფრთხილებს: „რომელნი იმსახურებდენ სოფელსა ამას, ვითარმცა არა იმსახურებენ, რამეთუ წარმავალ არს ხატი ამის სოფლისაჲ“ (1კორ. 7, 31).[25]​

თავი VI
მოწესენი

 

        43. ღმრთისადმი მიძღვნილი უბიწოების, სიგლახაკისა და მორჩილების შესახებ სახარებისეული რჩევები ემყარება უფლის სიტყვებსა და მაგალითებს და მათ მოციქულები, ეკლესიის მამები და მწყემსები გვთავაზობენ. ეს რჩევები წარმოადგენს საღმრთო ნიჭს, რომელიც ეკლესიამ თავისი უფლისგან მიიღო და, მისი მადლით, მას მუდამ ინახავს. ეკლესიის ძალაუფლებამ სული წმიდის წინამძღოლობით იზრუნა მათი განმარტების, შესრულებისა და მათ საფუძველზე ცხოვრების მყარი ფორმების ჩამოყალიბებისთვის. როგორც ღმრთივბოძებული ნერგიდან აღმოცენებული ხე განსაცვიფრებლად და მრავალფეროვნად განიტოტა უფლის მინდორში, ისე ამოიზარდა განდეგილი თუ საზოგადო ცხოვრების სხვადასხვა ფორმა და სხვადასხვა ოჯახი, რომელიც სასარგებლოა როგორც მისი წევრებისთვის, ასევე ქრისტეს მთელი სხეულის კეთილდღეობისთვის.[1] ეს ოჯახები უზრუნველყოფენ თავისი წევრებისთვის ცხოვრების სტაბილურობასა და სიმტკიცეს, მოძღვრებას, სრულყოფილებისკენ სწრაფვისთვის განკუთვნილს, საძმო კავშირს ქრისტეს მხედრობაში (in militia Christi), აგრეთვე მორჩილებით განმტკიცებულ თავისუფლებას, რათა შეეძლოთ მოწესეთა საქმიანობის (professionem) მტკიცედ შესრულება, მისი ერთგულად შენახვა და სულისმიერი სიხარულით სიყვარულის გზაზე წინსვლა.[2]

     ეს სტატუსი, თუ გავითვალისწინებთ ეკლესიის საღმრთო და იერარქიულ აგებულებს, არ წარმოადგენს შუალედს მღვდელმსახურებსა და ერისკაცთა მდგომარეობას შორის, არამედ ორივე მხრიდან ზოგიერთი ქრისტეს ერთგული მოწოდებულია იმისათვის, რათა გაიხაროს ეკლესიის ცხოვრებაში განსაკუთრებული ნიჭით და, თითოეული თავისებურად, ემსახუროს ეკლესიის გამომხსნელ მისიას.[3]

 

     44. აღთქმები და სხვა წმიდა კავშირები თავისი არსით იმ აღთქმებს ჰგავს, რომელთა გამო ქრისტეს ერთგული მოვალეა, შეასრულოს სამი ზემოხსენებული სახარებისეული რჩევა. იგი მთლიანად ეძლევა ღმერთს, რომელიც ყველაზე უფრო საყვარელია, რათა ახალი და განსაკუთრებული სტატუსით (titulo) თავი მიუძღვნას ღმრთის მსახურებას და მის პატივისცემას. ნათლობის შედეგად იგი მოკვდა ცოდვისთვის და ღმრთისათვის იქნა მიძღვნილი. მაგრამ ნათლობის მადლის მეტი ნაყოფი რომ მოკრიბოს, იგი ცდილობს, ეკლესიაში სახარებისეული რჩევების შესრულებით გათავისუფლდეს იმ დაბრკოლებებისგან, რომლებსაც შეუძლია ხელი შეუშალოს სიყვარულის მგზნებარებასა და საღმრთო მსახურების სრულყოფილებაში. ამიტომ უძღვნის იგი თავს მეტი სიღრმით საღმრთო მსახურებას.[4] თავის ეს მიძღვნა მით უფრო სრულყოფილია, რაც უფრო ძლიერი და მტკიცე კავშირით არის გამოხატული ქრისტე, თავის სძალთან – ეკლესიასთან ურღვევი კავშირით შეერთებული.

     სახარებისეული რჩევების მეშვეობით სიყვარულისკენ მიდიან ისინი, ვინც მათ მისდევს[5] და ისინი განსაკუთრებული სახით უკავშირდებიან ეკლესიასა და მის საიდუმლოს, ამიტომ მათი სულიერი ცხოვრებაც მთელი ეკლესიის სიკეთეს უნდა მიეძღვნას. მათი მოვალეობაა, შეძლებისდაგვარად და საკუთარი მოწოდების შეასაბამისად, ლოცვით ან რაიმე ქმედითი საქმით იღვაწონ სულებში ქრისტეს მეუფების დაფუძნებისა და განმტკიცებისთვის და ყველა ქვეანაში მისი გავრცელებისთვის. ამიტომ ეკლესია იცავს და ინახავს მოწესეთა სხვადასხვა ინსიტუტის თავისებურებას.

     შესაბამისად, სახარებისეული რჩევების აღიარება წარმოადგენს ერთგვარ ნიშანს, რომელსაც შეუძლია (და კიდეც უნდა გააკეთოს ეს) წარმატებით მოახდინოს გავლენა ეკლესიის ყველა წევრზე, რათა მათ ქრისტიანული მოწოდების მოვალეობანი გულმოდგინედ შეასრულონ. ღმრთის ერს მუდმივი ქალაქი არ გააჩნია, არამედ ის მომავლის ქალაქს ეძებს. მოწესეების სტატუსი, რომელიც ათავისუფლებს მათ მიმდევრებს მიწიერი საზრუნავისგან, ყველა მორწმუნეს უკვე ამქვეყნად გამოუვლენს ციურ სიკეთეებს და მოწმობს ახალ და საუკუნო ცხოვრებას, მოპოვებულს ქრისტესმიერი გამოსყიდვით, და ამცნობს მომავალ აღდგომასა და ზეციური სასუფევლის დიდებას. გარდა ამისა, ეს სტატუსი უკეთესად ასახავს და ეკლესიაში ყოველთვის გამოხატავს ცხოვრების იმ ფორმას, რომელიც ძემ ღმრთისამ მიიღო, როცა მოვიდა ქვეყნად მამის ნების აღსასრულებლად და რომელიც მან თავის მიმდევარ მოწაფეებს შესთავაზა. და ბოლოს, იგი განსაკუთრებულად ცხადყოფს ღმრთის სასუფევლის უზენაესობას ყოველივე მიწიერთან შედარებით და მის უმაღლეს მოთხოვნებს. იგი აჩვენებს ყველა ადამიანს მეუფე ქრისტეს ძლიერების სიდიადეს და სული წმიდის უსაზღვრო ძალას, რომელიც განსაცვიფრებლად მოქმედებს ეკლესიაში.

     ამგვარად, ეს სტატუსი არსებობს სახარებისეულ რჩევათა შესრულების საფუძველზე; ეკლესიის იერარქიულ სტრუქტურას იგი არ ეხება, მაგრამ მისი ცხოვრებისა და სიწმიდის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.

 

     45. საეკლესიო იერარქიის მოვალეობა არის ღმრთის ერის მწყემსვა და მისი გაყვანა ნოყიერ საძოვარზე (შდრ. ეზეკ. 34, 14), ამიტომ მანვე თავისი კანონებით უნდა ბრძნულად წარმართოს სახარებისეული რჩევების შესრულება, რომელთა ხელშეწყობით ღმრთისა და მოყვასის მიმართ სიყვარული განსაკუთრებით სრულყოფილი ხდება.[6] თავად იერარქია მორჩილად მისდევს სული წმიდის მისწრაფებას, იღებს წესებს, ბრწყინვალე კაცთა და ქალთა მიერ მოცემულს, შემდგომ დაამუშავებს მათ და ჭეშმარიტად აღიარებს. გარდა ამისა, იგი თავისი უფლებამოსილებით ზედამხედველობს და მფარველობს ქრისტეს სხეულის აგებისათვის აქა თუ იქ დაარსებულ ინსტიტუტებს, რათა ისინი გაიზარონ და აყვავდნენ მათი დამარსებლების სულის მსგავსად.

     უზენაეს პონტიფექსს, საყოველთაო ეკლესიაში მისი პირველობის ძალითა და საზოგადო სარგებლობის გათვალისწინებით, შეუძლია გამორიცხოს სრულყოფის ნებისმიერი ინსტიტუტი და მისი ცალკეული წევრი ადგილობრივ ორდინარიუსთა იურისდიქციიდან, რათა ისინი მხოლოდ მას, პონტიფექსს დაექვემდებარონ.[7] ასევე შესაძლოა, ისინი მიანდონ ან მიაბარონ საკუთარ საპატრიარქო ხელისუფლებას. წევრები, რომლებიც ეკლესიას თავისი ცხოვრების თავისებურებათა შესაბამისად ემსახურებიან, კანონიკური წესებით თანახმად უნდა ავლენდნენ პატივისცემასა და მორჩილებას ეპოსკოპოსთა მიმართ, ცალკეულ ეკლესიაში მათი სამწყსო (pastoralem) უფლებამოსილების გამო და სამოციქულო მუშაობაში აუცილებელი ერთიანობისა და თანხმობისათვის.[8]

     ეკლესიას თავისი სანქციით მოწესეთა საქმიანობა (professionem religiosam) არა მარტო კანონიკური ღირსების სტატუსამდე აჰყვას, არამედ ლიტურგიული ქმედებით მის ღმრთისადმი  მიძღვნილ სტატუსსაც წარმოაჩენს. თავად ეკლესია, ღმრთისაგან ბოძებული უფლებამოსილებით, იღებს აღმსარებელთა აღთქმებს, თავის საჯარო ლოცვაში ღმერთს სთხოვს მათთვის დახმარებასა და მადლს, მათ ღმერთს მიანდობს, სულიერად დალოცავს (spiritualem benedictionem impertitur)  და მათ ძღვენს (oblationem) ევქარისტიულ მსხვერპლშეწირვას უერთებს.

 

     46. მოწესენი გულმოდგინედ უნდა ისწრაფოდნენ იმისკენ, რომ მათი მეშვეობით ეკლესია სულ უფრო უკეთესად წარმოუჩენდეს ქრისტეს როგორც ერთგულებს, ასევე არა ერთგულებს, როცა იგი, მთაზე ჩაფიქრებული (contamplantem), ხალხს (turbis) ღმრთის სასუფეველს გამოუცხადებს, ან სნეულებსა და სუსტებს კურნავს და ცოდვილებს კეთილი ნაყოფისკენ მოაქცევს, ან კიდევ ბავშვებს დალოცავს. იგი ყველას კეთილისმყოფელია და ყოველთვის ემორჩილება ნებას მამისას, რომელმაც მოავლინა.[9]

     და ბოლოს, ყველას უნდა ესმოდეს, რომ სახარებისეულ რჩევათა შესრულებას თუმცა კი მოსდევს განდგომა იმ სიკეთეებისგან, რომელთა ღირებულება უდაოა, ის მაინც არ წარმოადგენს დაბრკოლებას ადამიანის პიროვნების ჭეშმარიტი განვითარებისთვის, არამედ პირიქით: მას თავისი ბუნებით ყოველმხრივ ხელს უწყობს. რჩევები, რომლებსაც თითოეული ადამიანი თავისი პიროვნული მოწოდების შესაბამისად ნებაყოფლობით იღებს, გულის განწმედასა და სულიერ თავისუფლებას დიდად ეხმარება. ისინი განუწყვეტლივ აღძრავენ სიყვარულის მგზებარებასა და, უპირველეს ყოვლისა, მათ შეუძლიათ ქრისტიანი ადამიანი შეუსაბამონ იმ ქალწულებრივი და გლახაკი ცხოვრების სახეობას, რომელიც ქრისტე უფალმა ირჩია და რომელიც მისმა ქალწულმა დედამ შეითვისა, რასაც მრავლრიცხოვან წმიდა დამაარსებელთა მაგალითი ადასტურებს. არავინ იფიქროს, რომ მოწესეები თავისი შეწირული ცხოვრებით (consecratione) ადამიანთაგან გაუცხოვდებიან და მიწიერ ქალაქში უსარგებლონი ხდებიან. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი თავის თანამედროვეებს უშუალოდ გვერდში ყოველთვის არ უდგანან, უფრო ღრმა გაგებით ისინი მათ გვერდში უდგანან ქრისტეს წიაღში (visceribus) და მათთან სულიერად თანამშრომლობენ, რათა მიწიერი ქალაქის მშენებლობა მუდამ უფალს ეფუძნებოდეს და მისკენ მიემართებოდეს, რომ ამაოდ არ დაშვრნენ მისი მაშენებელნი.[10]

    ამიტომ წმიდა კრება ამხნევებს და აქებს კაცებსა და ქალებს, ძმებსა და დებს, რომლებიც მონასტრებში, სკოლებში, საავდამყოფოებსა თუ მისიებში მუდმივი და თავმდაბალი ერთგულებით ამკობენ ქრისტეს სძალს ზემოხსენებული შეწირული ცხოვრებით (in consecratione) და ყველა ადამიანს კეთილშობილ და მრავალგვარ სამსახურს აღმოუჩენენ.

 

     47. ხოლო ვინც მოწოდებულია რჩევათა შესრულებისთვის (ad professionem consiliorum vocatus), გულმოდგინედ უნდა ეცადოს, მუდამ მისდიოს იმ მოწოდებას, რომელიც ღმრთისგან მიიღო და ამ საქმეში მეტ წარმატებას მიაღწიოს, რათა იყოს ეკლესია უფრო წმიდა და უფრო დიდებული ერთიანი და განუყოფელი სამება, რომელიც ქრისტეში და ქრისტეს მიერ არის ყოველგვარი სიწმიდის წყარო და დასაბამი.

 

 

 

 

თავი VII
მსხემი ეკლესიის ესქატოლოგიური ხასიათი
და მისი კავშირი ზეციურ ეკლესიასთან

 

     48. ეკლესია, რომლისკენაც იესო ქრისტე ყველას მოგვიწოდებს და რომელშიც ღმრთის მადლით სიწმიდეს ვიძენთ, დასრულებას მხოლოდ ზეციურ დიდებაში ჰპოვებს, როცა მოვა ჟამი ყველაფრის აღდგინებისა (restitutionis) (შდრ. საქმე 3, 21) და როცა ადამიანურ მოდგმასთან ერთად მთელი სამყარო (იგი ადამიანთან შინაგანად არის დაკავშირებული და ადამიანის მეშვეობით თავის მიზანს აღწვეს), სრულყოფილად განახლდება ქრისტეში (შდრ. ეფეს. 1, 10; კოლ. 1, 20; 2პეტრ. 3, 10-13).

     ქრისტე ამაღლდა მიწიდან და ყველა თავისკენ მიიზიდა (შდრ. იოან. 12, 32). მკვდრეთით აღმდგარმა, (შდრ. რომ. 6, 9) მან მოუვლინა მოწაფეებს თავისი ცხოველმყოფელი სული და მისი მეშვეობით თავისი სხეული, რომელიც არის ეკლესია, გახადა საყოველთაო გამოხსნის საიდუმლოდ. მამის მარჯვენით მჯდომარე, იგი მუდამ მოქმედებს სამყაროში, რათა ადამიანები ეკლესიასთან მიიყვანოს, ეკლესიის მეშვეობით ისინი უფრო მჭიდროდ დაიკავშიროს, ასაზრდოოს თავისი სხეულითა და სისხლით, და ამგვარად, თავისი დიდებული ცხოვრების მოზიარეებად აქციოს. აღთქმული აღდგენა, რომელსაც მოველით, უკვე დაიწყო ქრისტეში, იგი ვითარდება სული წმიდის მოვლინებით და სული წმიდის მიერ გრძელდება ეკლესიაში, სადაც რწმენის საშუალებით ვიგებთ ჩვენი წარმავალი ცხოვრების აზრსაც, როცა მომავალ სიკეთეთა იმედით აღვასრულებთ საქმეს, რომელიც მამამ ამქვეყნად მოგვანდო, და ჩვენს გამოხსნას ვიქმთ (შდრ. ფილ. 2, 12).

     რამეთუ ჩვენამდე უკვე მოიწია ჟამთა აღსასრულმა (შდრ. 1კორ. 10, 11). სამყაროს აღდგენა შეუქცევლად არის დადგენილი და უკვე ჩვენს დროში მოსალდონელი (anticipatur): ეკლესია ხომ უკვე დედამიწაზე გამოირჩევა ჭეშმარიტი სიწმიდით, თუნდაც არასრულით. სანამ იქნება ახალი ცა და ახალი მიწა, რომლებშიც სამართლე მკვიდრობს (შდრ. 2პეტრე 3, 13), მსხემ ეკლესიას თავის საიდუმლოებსა და ინსტიტუტებში, რომლებიც ამჟამინდელობას განეკუთვნება, აქვს ჩვენი წარმავალი საუკუნის სახე. ეკლესია მკვიდრობს დაბადებულთა შორის და ყოველი მათგანი „თანა-კუნესის და თანა-ელმის მოაქამდე“ და მოელის ღმრთის შვილთა გამოცხადებას (რომ. 8, 19-22).

     ჩვენ, ეკლესიაში ქრისტესთან გაერთიანებულნი და სული წმიდით აღბეჭდილნი, „რომელ-იგი არს წინდი მკჳდრობისა ჩუენისაჲ“ (ეფეს. 1, 14), ჭეშმარიტად ვიწოდებით და ვართ ღმრთის შვილნი (შდრ. 1იოანე 3, 1), მაგრამ ჯერ არ გამოვცხადებულვართ ქრისტესთან ერთად დიდებით (შდრ. კოლ. 3, 4), რომლითაც ღმრთის მსგავსნი ვიქნებით, რამეთუ ვიხილავთ მას, „ვითარცა იგი არს“ (შდრ. 1იოანე 3, 2). ამიტომ „ვიდრე სხეულში ვსახლობთ, ვმსხემობთ უფლისგან შორს“ (2კორ. 5, 6); სულის საწყისთა მფლობელნი, „თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით“ (შდრ. რომ. 8, 23) და გვსურს ქრისტესთან ყოფნა (შდრ. ფილ. 1, 23). იგივე სიყვარული გვიბიძგებს, მეტად ვიცხოვროთ მისთვის, ჩვენთვის „მომკუდრისა და აღდგომილისა“ (2კორ. 5, 15). მაშასადამე, ვცდილობთ, ყველაფერში სათნონი ვიყოთ ღმრთისათვის (შდრ. 2კორ. 5, 9) და ვიმოსავთ ღმრთის საჭურველს, რათა შევძლოთ ეშმაკის ხრიკებს წინ აღვუდგეთ და ბოროტებას დავუპირისპირდეთ (შდრ. ეფეს. 6, 11-13). ჩვენ არ ვიცით არც დღე და არც საათი, ამიტომ, როგორც უფალი გვაფრთხილებს, მუდამ უნდა ვფხიზლობდეთ, რომ ჩვენი მიწიერი ცხოვრების ერთადერთი გზის დასრულებისას (შდრ. ებრ. 9, 27) დავიმსახუროთ მასთან ერთად საქორწინოდ შესვლა და მივეკუთვნოთ კურთხეულთ (benedictis) (შდრ. მათ. 25, 31-46), და არ გვებრძანოს, როგორც უკეთურ და ზარმაც მონებს (შდრ. მათ. 25, 26), შესვლა „ცეცხლსა მას საუკუნესა“ (შდრ. მათ. 25, 41), „ბნელსა მას გარესკნელსა“, სადაც „იყოს ტირილი და ღრჭენაჲ კბილთაჲ“ (მათ. 22, 13 და 25, 30). მართლაც, სანამ გავმეფდებით ქრისტესთან დიდებით, „ჩუენ ყოველნი განცხადებად ვართ წინაშე საყდართა ქრისტესთა, რაჲთა მიიღოს კაცად-კაცადმან ჴორცთა ამათგან, რაჲცა-იგი ქმნა, გინა თუ კეთილი გინა თუ ბოროტი“ (2კორ. 5, 10) და ქვეყნის აღასრულისას „გამოვიდოდიან კეთილის-მოქმედნი აღდგომასა ცხორებისასა, ხოლო ბოროტის-მოქმედნი აღდგომასა სასჯელისასა“ (იოან. 5, 29; შდრ. მათ. 25, 46). ამიტომ ვფიქრობთ, რომ „ვერ ღირს არიან ვნებანი იგი ამის ჟამისანი მერმისა მის თანა დიდებისა, რომელ გამოჩინებად არს ჩუენდა მომართ“ (რომ. 8, 18; შდრ. 2ტიმ. 2, 11-12), და, რწმენით მტკიცენი, მოველით „ნეტარსა მას სასოებასა და გამოჩინებასა დიდებასა დიდისა ღმრთისა და მაცხოვრისა ჩუენისა იესო ქრისტესი“ (ტიტ. 2, 13), „რომელმან გარდაცვალნეს ჴორცნი ესე სიმდაბლისა ჩუენისანი, რაჲთა იყვნენ იგინი თანახატ ჴორცთა მათ დიდებისა მისისათა“ (ფილ. 3, 21) და რომელიც მოვა „დიდებად შორის წმიდათა მისთა და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა“ (2თეს. 1, 10).

 

     49. მაშასადამე, სანამ მოსულა უფალი „დიდებითა თჳსითა, და ყოველნი ანგელოზნი მისნი მის თანა“ (მათ. 25, 31), განქარდა სიკვდილი, ყველაფერი უფალს დაემორჩილა (შდრ. 1კორ. 15, 26-27), ზოგიერთი მისი მოწაფე მსხემობს დედამიწაზე, ზოგმაც დაასრულა ეს ცხოვრება და განიწმიდება, სხვები კი, განდიდებულნი, ჭვრეტენ „ნათელში თავად ღმერთს: სამპიროვანსა (trinum) და ერთს – ისეთს, როგორიც ის არის.“[11] ამავე დროს ჩვენ ყველანი (თუმცა სხვადასხვა ხარისხითა და ფორმით), ვურთიერთობთ ერთი და იმავე სიყვარულით ღმრთისა და მოყვასის მიმართ და დიდების ერთსა და იმავე ჰიმნს ვუმღერით ჩვენს ღმერთს. ყველას, ვინც ქრისტესი არის, მისი სული აქვს, ისინი ერთ ეკლესიად შენაწევრდებიან და ერთმანეთს ქრისტეში შეეკვრებიან (შდრ. ეფეს. 4, 16). ამიტომ არავითარ შემთხვევაში არ წყდება მათი ერთობა, ვინც გზაშია (viatorum), იმათთან, ვინც განისვენა ქრისტეს მშვიდობით; პირიქით, ეკლესიის მუდმივი რწმენის თანახმად, იგი ძლიერდება სულიერ სიკეთეთა გადაცემით.[12] იმის გამო, რომ ცის მოქალაქენი (coelites) უფრო მჭიდროდ არიან ქრისტესთან დაკავშირებულნი, ისინი მთელ ეკლესიას სიწმიდეში უფრო მეტად განამტკიცებენ და აღამაღლებენ ღმრთისმსახურებას, რომელსაც ეკლესია მიწაზე ღმერთს უძღვნის, და მრავალგვარად ხელს უწყობენ მის უფრო ფართო მშენებლობას (შდრ. 1კორ. 12, 12-27).[13] სამშობლოში მიღებულნი და უფალთან წარდგენილები (შდრ. 2კორ. 5, 8), ისინი უფლის მეშვეობით, უფალთან ერთად და უფალში მუდამ შუამდგომლობენ ჩვენთვის მამასთან,[14] ცხადყოფენ დამსახურებებს, რომლებიც თავად მოიპოვეს მიწაზე ღმერთსა და ადამიანებს შორის ერთადერთი შუამავლის _ იესო ქრისტეს მეშვეობით, რადგან ყოველმხრივ ღმერთს ემსახურებოდნენ და თავისი ხორცით ავსებდნენ ქრისტეს ვნებათა ნაკლს მისი სხეულის სასარგებლოდ, რომელიც არის ეკლესია (შდრ. კოლ. 1, 24).[15] ამიტომ მათი ძმური ზრუნვა დიდად ეხმარება ჩვენს სისუსტეს.

 

     50. ქრისტიანული რელიგიის დასაბამიდან მსხემთა (viatorum) ეკლესია, რომელმაც საფუძვლიანად იცის იესო ქრისტეს საიდუმლო სხეულის ეს კავშირი, დიდი მოწიწებით მიაგებდა პატივს გარდაცვლილთა ხსოვნას[16] და მათთვის ლოცვასაც (suffragia) აღავლენდა, რადგან წმიდა და ღმრთისმოსავია ფიქრი, რომლის თანახმად უნდა ვილოცოთ გარდაცვლითათვის, რათა ისინი ცოდვებისგან გათავისუფლდნენ (შდრ. 2მაკ. 12, 45). ეკლესიას მუდამ სწამდა, რომ მოციქულები და ქრისტეს მარტვილები, რომლებმაც თავისი სისხლი დაღვარეს და რწმენისა და სიყვარულის უზენაესი მოწმენი იყვნენ, ჩვენთან უფრო მეტად არიან ქრისტეს მიერ დაკავშირებულნი. ეკლესია მათ განსაკუთრებული გრძნობით თაყვანს სცემდა,[17] ნეტარ ქალწულ მარიამსა და წმიდა ანგელოზებთან ერთად, და მათ შემწეობას სთხოვდა. მალე მათ ისინიც მიაკუთვნეს, ვინც ქრისტეს უმანკოებას (virginitatem) და სიგალხაკეს განსაკუთრებით მტკიცედ მისდევდა,[18] და ბოლოს ისინიც, ვინც ქრისტიანულ სიქველეთა შესანიშნავი შესრულებითა[19] და საღმრთო ქარისმით  ერთგულთა ღმრთისმოსავი მიმდევარი და მიმბაძველი გახდა.[20]

     მათი ცხოვრების ჭვრეტა, ვინც ქრისტეს ერთგულად მისდევდა, გვიბიძგებს იმისკენ, რომ ახლებურად ვეძიოთ მომავალი ქალაქი (შდრ. ებრ. 13, 14 და 11, 10). ამავე დროს, ვსწავლობთ ვიაროთ უსაფრთხო გზით, რომლითაც შევძლებთ, მიწიერ ცვალებადობათა გავლით, თითოეულისთვის შესაფერისი მდგომარეობისა და გარემოების შესაბამისად, მივაღწიოთ ქრისტესთან სრულყოფილ ერთიანობას ანუ სიწმიდეს.[21] მათ ცხოვრებაში, ვინც ჩვენს ადამიანურ ბედს იზიარებს და სრულყოფილად ქრისტეს ხატად გარდაიქმნება (შდრ. 2კორ. 3, 18), ღმერთი ადამიანებს თავის თანდასწრებასა და სახეს ცოცხლად წარმოუჩენს. მათი მეშვეობით იგი ჩვენ გვესაუბრება და თავისი მეუფების ნიშანს გვაძლევს,[22] რისკენაც ძლიერ მივილტვით, რადგან გარს გვახლავს ამდენი მოწმე (შდრ. ებრ, 12, 1) და გვაქვს სახარების ჭეშმარიტების ასეთი დადასტურება.

     მაგრამ ცის მოქალაქეთა ხსოვნას პატივს ვცემთ არა მარტო როგორც მაგალითს, არამედ უფრო იმისთვის, რათა ძმური სიყვარულის განხორციელების საფუძველზე გაძლიერდეს მთელი ეკლესიის ერთიანობა სულში (შდრ. ეფეს. 4, 1-6). როგორც მსხემთა (viatores) შორის არსებულ ქრისტიანულ კავშირს უფრო ახლო მივყავართ ქრისტესთან, ასევე წმიდანებთან ერთობა ქრისტესთან გვაკავშირებს, რომლისგანც, როგორც წყაროსა და თავისგან, მომდინარეობს ყოველგვარი მადლი და თავად ღმრთის ერის ცხოვრება.[23] ამიტომ სრულიად აუცილებელია, გვიყვარდეს იესო ქრისტეს ეს მეგობრები და თანამემკვიდრენი, ჩვენი ძმები და გამორჩეული კეთილისმყოფელები, მათ გამო ღმერთს შესაფერისი მადლობა ვუთხრათ,[24] „მათ ვედრებით მოვუწოდოთ და მივმართოთ მათ ლოცვებს, დახმარებასა და შემწეობას, რათა ღმერთს სიკეთე (beneficia) შევსთხოვოთ მისი ძის, იესო ქრისტეს, ჩვენი უფლის მიერ, რომელიც არის ჩვენი ერთადერთი გამომსყიდველი და მაცხოვარი.“[25] ყოველი ჭეშმარიტი მოწმობა, რომელსაც ჩვენ წარმოვუდგენთ ცის მოქალაქეებს, თავისი ბუნებით ისწრაფვის ქრისტესკენ და სრულდება მასთან, რომელიც არის „გვირგვინი ყველა წმიდათა“,[26] ხოლო მისი მეშვეობით მიდის ღმერთთან, რომელიც განსაცვიფრებელია თავის წმიდანებში და მათში განიდიდება.“[27]

     ზეციურ ეკლესიასთან ჩვენი ერთობა ყველაზე უფრო ამაღლებულად წმიდა ლიტურგიაში ხორციელდება. მასში სული წმიდის ძალა ჩვენზე საიდუმლოთა ნიშნების მეშვეობით (per signa sacramentalia) ზემოქმედებს, საერთო აღფრთოვანებაში საღმრთო უდიდებულესობის (divinae maiestati) ქებით ერთად ვხარობთ,[28] და ყველანი, ყველა ტომის, ენისა და ერის წარმომადგენელნი, ქრისტეს სისხლით გამოსყიდულნი (შდრ. გამოცხ. 5, 9) და ერთ ეკლესიად შეკრებილნი, ვადიდებთ ღმერთს, ერთსა და სამგვამოვანს (trinum), ქების ერთიანი სიმღერით. ამგვარად, ზიარების მსხვერპლშეწირვის ზეიმით ჩვენ მაქსიმალურად ვუერთდებით ზეციური ეკლესიის კულტს, ვურთიერთობთ და თაყვანს ვცემთ, უპირველეს ყოვლისა, მუდამ დიდებული ქალწული მარიამის ხსოვნას, აგრეთვე ნეტარი იოსების, ნეტარ მოციქულთა, მარტვილთა და ყველა წმიდანისა.[29]

 

     51. ჩვენს წინაპართა ამ სათაყვანო რწმენას, რომელიც ძმებთან ცოცხალ ურთიერობას ეხება (ძმები, რომლებიც ზეციურ დიდებაში არიან და სიკვდილის შემდგომ ჯერ კიდევ განიწმიდებიან), წმიდა კრება დიდი მოწიწებით იღებს და ხელახლა გვთავაზობს ნიკეის II,[30] ფლორენციისა[31] და ტრიდენტის[32] წმიდა კრებების დადგენილებებს (decreta). ამავე დროს, თავისი მწყემსური მზრუნველობით ის მოუწოდებს ყველას, ვისაც ეს ეხება, რომ თუ კი სადმე თავი იჩინა დარღვევებმა, გადამეტებულობამ ან ნაკლულობამ, ისინი უნდა ეცადონ მათ შეკავებას ან გამოსწორებას. მათ ყველაფერი ისე უნდა განაახლონ, რომ ქრისტესა და ღმრთის ქება უფრო სრულყოფილი იყოს. დაე, მათ ასწავლონ ერთგულებს, რომ წმიდანთა ნამდვილი თაყვანისცემა არა იმდენად გარეგან ქმდებათა სიმრავლეში მდგომარეობს, არამედ, გაცილებით მეტად, ჩვენი ქმედითი სიყვარულის ძალაში, რომლის საფუძველზეც, ჩვენი და ეკლესიის მეტი კეთილდღეობისათვის, წმიდანებთან ვეძიებთ „ურთიერთობის ნიმუშს, კავშირის გაზიარებას, შუამდგომლობის გზით შემწეობას.“[33] მეორეს მხრივ, დაე, ასწავლონ ერთგულებს, რომ ჩვენი ურთიერთობა ზეცის მოქალაქეებთან, თუ ის აღიქმება რწმენის უფრო სრული ნათელით, არაფრით არ ამცირებს იმ თაყვანისცემას, რომელსაც მამა ღმერთს ქრისტეს მიერ სულში  მივაგებთ, არამედ პირიქით, მას კიდევ უფრო ამდიდრებს.[34]

     მართლაც, სანამ ურთიერთსიყვარულითა და უწმიდესი სამების ერთიანი ქებით ვურთიერთობთ, ჩვენ ყველანი, ვინც ღმრთის შვილები ვართ და ქრისტეს მიერ ერთ ოჯახს ვქმნით (შდრ. ებრ. 3, 6), შევეფერებით ეკლესიის შინაგან მოწოდებას და წინასწარ მოველით, მონაწილეობა მივიღოთ დასრულებული დიდების ლიტურგიაში.[35] როცა გამოჩნდება ქრისტე და მოხდება მკვდართა დიდებული აღდგომა, ღმრთის ნათელი განაბრწყინებს ზეციურ ქალაქს და მისი მანათობელი კრავი იქნება (შდრ. გამოცხ. 21, 24). მაშინ წმიდანთა მთელი ეკლესია სიყვარულის უზენაეს ნეტარებაში თაყვანს სცემს ღმერთსა და დაკლულ კრავს (შდრ. გამოცხ. 5, 12) და ერთხმად განაცხადებს: „რომელი ზის საყდართა ზედა და კრავისა, კურთხევაჲ და პატივი და დიდებაჲ და სიმტკიცე უკუნითი უკუნისამდე“ (გამოცხ. 5, 13).

 

 

 

 

თავი VIII
ნეტარი ღმრთისმშობელი ქალწული მარიამი
ქრისტესა და ეკლესიის საიდუმლოში

 

I. შესავალი

 

     52. ყოვლად კეთილმა და ბრძენმა ღმერთმა, რომელმაც ისურვა სამყაროს გამოსყიდვის აღსრულება, „ოდეს მოიწია აღსასრული ჟამთაჲ, მოავლინა ღმერთმან ძე თჳსი, შობილი დედაკაცისაგან,... რაჲთა შვილებაჲ იგი მოვიღოთ“ (გალ. 4, 4-5), „რომელი ჩვენთვის, კაცთათვის, და ჩვენისა ცხოვრებისათვის გარდამოხდა ზეცით და ხორცნი შეისხნა სულისაგან წმიდისა და მარიამისაგან ქალწულისა, და განკაცნა.“[36] გამოხსნის ეს საღმრთო საიდუმლო ჩვენთვის ცხადდება და გრძელდება ეკლესიაში, რომელიც უფალმა დაარსა როგორც თავისი სხეული. ერთგულებმა, მეთავე – ქრისტეს მიმდევრებმა, რომლებიც ყველა მის წმიდანებთან ურთიერთობენ, ეკლესიაში უნდა სცენ პატივი „უწინარეს ყოვლისა, მუდამ დიდებულ ქალწულ მარიამს, ღმრთისა და ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს დედას.“[37]

 

     53. ქალწულ მარიამს (ანგელოზის მიერ ხარებისას მან ღმრთის სიტყვა გულითა და სხეულით მიიღო და სამყაროს ცხოვრება მოუტანა), აღიარებენ და თაყვანს სცემენ როგორც ღმრთისა და გამომსყიდველის დედას. თავისი ძის დამსახურებათა გამო უზენაესად გამოსყიდული და მასთან მჭიდრო და ურღვევი კავშირით ერთიანი, იგი უდიდესი ფუნქციითა და ღირსებით არის აღჭურვილი, რადგან იგი დედაა ღმრთის ძისა და, შესაბამისად, მამის უსაყვარლესი ასული და სული წმიდის სიწმიდე (sacrarium). მადლის ამ განსაკუთრებული ნიჭით იგი დიდად აღემატება ყველა სხვა ქმნილებას, ზეციურსა და მიწიერს. ამავე დროს, როგორც ადამის ჩამომავალი, იგი დაკავშირებულია ყველა ადამიანთან, რომლებსაც გამოხსნა სჭირდებათ. მეტიც, იგი „ნამდვილად არის (ქრისტეს) ასოთა დედა,... რადგან მან სიყვარულით ხელი შეუწყო ეკლესიაში ერთგულთა გაჩენას, რომლებიც ამ მეთავის ასონი არიან.“[38] ამიტომ მას მიესალმებიან როგორც ეკლესიის უზენაეს და სრულიად განსაკუთრებულ წევრსაც, რომელიც არის რწმენასა და სიყვარულში მისი სახე და ნიმუში. მას, როგორც უსაყვარლეს დედას, კათოლიკე ეკლესია, სული წმიდის მიერ განსწავლული, შვილისთვის შესაფერისი მოწიწებით ეპყრობა.

 

     54. წმიდა კრება გადმოსცემს მოძღვრებას ეკლესიის შესახებ, რომლის თანახმად საღმრთო გამომსყიდველი გამოხსნას ახორციელებს. კრებას განზრახული აქვს, საფუძვლიანად ნათელყოს როგორც ნეტარი ქალწულის როლი განხორციელებული სიტყვისა და საიდუმლო სხეულის საიდუმლოში, ასევე გამოსყიდულ ადამიანთა მოვალეობანი ღმრთისმშობლის მიმართ, რომელიც არის ქრისტეს დედა და ადამიანების, უპირველეს ყოვლისა, ერთგულთა, დედა. კრებას არა აქვს განზრახული მარიამის შესახებ სრული მოძღვრების გადმოცემა ან იმ კითხვებზე პასუხი, რომლებიც ღმრთისმეტყველთა შრომის შედეგად ჯერ სრულად არ გარკვეულა. ამგვარად, ძალაში რჩება ის შეხედულებები, რომლებსაც კათოლიკურ სკოლებში თავისუფალი ფორმით გამოთქვამენ მის შესახებ, ვისაც წმიდა ეკლესიაში ქრისტეს შემდეგ უმაღლესი, ხოლო ჩვენთვის უახლოესი ადგილი უკავია.[39]

 

II. ნეტარი ქალწულის როლი გამოხსნის განგებულებაში

 

     55. წმიდა წერილი, როგორც ძველი, ასევე ახალი აღთქმა და პატივსაცემი გადმოცემა სულ უფრო დიდი სიცხადით წარმოგვიდგენს გამოხსნის განგებულებას და მას, ასე ვთქვათ, განსახილველად გვთავაზობს. ძველი აღთქმის წიგნები აღწერენ გამოხსნის ისტორიას, რომელიც ნელნელა მზადდება ქრისტეს სამყაროში მოსვლით. ეს ძველი საბუთები, ისე, როგორც ისინი ეკლესიაში იკითხება და შემდგომი და სრული გამოცხადების შუქზე გაიაზრება, თანდათანობით მეტი სიცხადით წარმოაჩენს ქალის ფიგურას, რომელიც არის გამომსყიდველის დედა. ამ შუქზე იგი წინასწარმეტყველურად ისახება უკვე იმ დაპირებაში, რომელიც ცოდვაში ჩავარდნილ წინაპრებს მიეცა და რომელიც გველზე გამარჯვებას მოასწავებს (შდრ. დაბ. 3, 15). მსგავსად ამისა, იგი არის ქალწული, რომელიც მუცლად იღებს და შობს ძეს, რომელსაც უწოდებენ სახელად ემანუელს (შდრ. ეს. 7, 14; შდრ. მიქ. 5, 2-3. – მათ. 1, 22-23). იგი არის უპირველესი უფლის მდაბალთა და გლახაკთა შორის, რომლებიც მისგან დარწმუნებით მოელიან და იღებენ გამოხსნას. და ბოლოს, მასთან, სიონის გამორჩეულ ასულთან ერთად, დაპირების ხანგრძლივი მოლოდინის შემდეგ, სრულდებიან ჟამნი და დგება ახალი განგებულება, მას მერე რაც ძე ღმრთისამ მისგან მიიღო ადამიანის ბუნება, რათა თავისი ხორცის საიდუმლოებით ადამიანი ცოდვისგან გაათავისუფლოს.

 

     56. მამამ მოწყალებისამ ინება, რომ განხორციელებამდე ყოფილიყო იმის თანხმობა (acceptatio), ვისაც დედობა განგებით ჰქონდა განსაზღვრული; ქალმა შეუწყო ხელი სიკვდილს, ქალმავე უნდა ხელი შეუწყოს სიცოცხლეს. ეს განსაკუთრებით ეხება იესოს დედას: მან სამყაროს მოუვლინა ცხოვრება, რომელიც ყველაფერს განაახლებს, და იგი ღმრთისაგან დაჯილდოვებულია ნიჭებით, რომლებიც ასეთ დიდ მოვალეობის შეეფერება. ამიტომ არ არის გასაკვირი, რომ წმიდა მამებთან დამკვიდრდა ჩვეულება, რომლის თანახმად ღმრთისმშობელს ყოვლად წმიდას უწოდებენ, ცოდვის ყოველგვარი ნაკლისაგან დაცულს; მიაჩნიათ, რომ იგი ერთგვარად სული წმიდის ქმნილებაა, ახალ არსებად სახექმნილი.[40] ნაზარეთელ ქალწულს, რომელიც თავისი ჩასახვის პირველი წამიდან სრულიად განსაკუთრებული სიწმიდის ბრწყინვალებით იყო დაჯილდოვებული, ანგელოზი ხარებისას, ღმრთის დავალებით, მისალმებისას ეუბნება: „მადლით აღსავსეო“ (შდრ. ლუკ. 1, 28), ხოლო იგი პასუხობს ზეციურ მახარებელს (nuntio): „აჰა მჴევალი უფლისაჲ; მეყავნ მე სიტყჳსაებრ შენისა“ (ლუკ. 1, 38). ასე დაეთანხმა საღმრთო სიტყვას მარიამი, ასული ადამისა, და გახდა იესოს დედა. მას არავითარი ცოდვა არ აბრკოლებდა, მან მთელი გულით შეითვისა საღმრთო სიტყვა და, როგორც უფლის მხევალმა, თავი მთლიანად მიუძღვნა თავის ძეს და მის საქმეს (personae et operi Filii sui), რათა მისი წინამძღოლობით (sub Ipso) და მასთან ერთად, ყოვლადძლიერი ღმრთის მადლით, ემსახურა გამოსყიდვის საიდუმლოსთვის. ამიტომ წმიდა მამებს სამართლიანად მიაჩნიათ, რომ მარიამი პასიური იარაღი კი არ იყო ღმრთის ხელში, არამედ იგი თავისუფალი რწმენითა და ადამიანური მორჩილებით ხელს უწყობდა ადამიანთა გამოხსნას. წმ. ირენეოსი ამბობს, რომ იგი, „მორჩილი, გახდა გამოხსნის მიზეზი თავისთვის და მთელი ადამიანური მოდგმისთვის.“[41] მასთან ერთად მრავალი ძველი მამა თავის ქადაგებაში სიამოვნებით განაცხადებს, რომ „ევას ურჩობით შეკრული კვანძი მარიამის მორჩილებამ გახსნა; ის, რაც ქალწულმა ევამ ურწმუნოებით შეკრა, ქალწულმა მარიამმა რწმენით განხსნა.“[42] ევასთან მარიამის შედარებისას, მარიამს „ცოცხალთა დედას“[43] უწოდებენ და ხშირად ამბობენ: „სიკვდილი ევასგან, სიცოცხლე მარიამისგან.“[44]

    

     57. გამოხსნის საქმეში შვილთან დედის ერთობა ქრისტეს ქალწულებრივი ჩასახვის დროიდან მის სიკვდილამდე ვლინდება. პირველად ეს მოხდა, როცა მარიამი სასწრაფოდ ადგა, რომ ელისაბედთან მისულიყო და ელისაბედმა მას „ნეტარი“ უწოდა, რადგან მარიამს აღთქმული გამოხსნისა სწამდა, და წინამორბედი (praecursor) კრთებოდა მის საშოში (შდრ. ლუკ. 1, 41-45). შემდგომ ეს გამოვლინდა შობისას, როცა გახარებულმა ღმრთისმშობელმა მწყემსებსა და მოგვებს აჩვენა თავისი მხოლოდშობილი ძე, რომელმაც მისი ქალწულობა არა თუ დაარღვია, არამედ წმიდა ყო.[45] შემდეგ, როცა ღარიბთა ძღვენი მიიტანა და ტაძარში თავისი ძე უფალს წარუდგინა, მან უსმინა სიმეონს, რომელმაც იმ დროს წინასწარმეტყველებდა, რომ მისი ძე იქნებოდა განხეთქილების ნიშანი და დედის სულს მახვილი გასერავდა, რათა მრავალი გულის ზრახვანი გამჟღავნებულიყო (შდრ. ლუკ. 2, 34-35). როცა ყრმა იესო დაიკარგა და მას დიდი მწუხარებით ეძებდნენ, მშობლებმა   იგი ტაძარში იპოვეს, მისი მამის საქმით დაკავებული. შვილის სიტყვას მშობლებმა ვერ გაუგეს, მაგრამ დედა ყოველივე ამას დაფიქრებით გულში იმარხავდა (შდრ. ლუკ. 2, 41-51).

 

     58. იესოს საჯარო ცხოვრებაში დედამისი თავიდანვე მკაფიოდ ჩანს: ქორწილისას გალილეის კანაში, თანაგრძნობით გამსჭვალულმა, მან  თავისი შუამდგომლობით იესოს _ მესიის ნიშნებს დაუდო დასაბამი (შდრ. იოან. 2, 1-11). იესოს ქადაგებისას ღმრთისმშობელმა მიიღო სიტყვები, რომელთა თანახმად ძე მეუფებას აყენებდა გონიერებაზე, ხორცისა და სისხლის კავშირებზე მაღლა და ნეტარებად აცხადებდა მათ, ვინც ღმრთის სიტყვას ისმენდა და იცავდა (შდრ. მარკ. 3, 35, ლუკ. 11, 27-28), ისე ერთგულად, როგორც ამას ღმრთისმშობელი აკეთებდა (შდრ. ლუკ. 2, 19 და 51). ასე, რწმენით მსხემობდა ნეტარი ღმრთისმშობელი, ერთგულად ინარჩუნებდა თავის ერთობას ძესთან ვიდრე ჯვრამდე, სადაც იგი საღმრთო განზრახვამ დააყენა (შდრ. იოან. 19, 25). იგი მძიმედ იტანჯებოდა  თავის მხოლოდშობილ ძესთან ერთად და მის მსხვერპლს დედობრივი სულით ეზიარა. მან სიყვარულით მისცა თანხმობა მსხვერპლის შეწირვას, რომელიც თვითონ შობა. და ბოლოს, ჯვარზე მომაკვდავმა იესო ქრისტემ იგი მოწაფეს წარუდგინა, როგორც მისი დედა და თქვა: „დედაკაცო, აჰა ძე შენი!“ (იოან. 19, 26).[46]

 

     59. ღმერთს სურდა, რომ ადამიანთა გამოხსნის საიდუმლო ცხადი მანამ არ გაეხადა, სანამ ქრისტეს მიერ აღთქმულ სულს არ მოჰფენდა. ამიტომ ვხედავთ, რომ ორმოცდამეათე დღემდე მოციქულები „იყვნეს განკრძალულ ლოცვასა და ვედრებასა ერთბამად დედებითურთ და მარიამ დედით იესოჲსით და ძმებითურთ მისით“ (საქმე 1, 14). ვხედავთ აგრეთვე მარიამს, თავისი ლოცვებით სული წმიდის ნიჭის მავედრებელს; სულმა უკვე მოიცვა იგი ხარებისას. დაბოლოს, როცა უმწიკვლო ქალწულმა, რომელსაც არავითარი პირველქმნილი ცოდვის დაცემა არ შეხებია,[47] მიწიერი ცხოვრების გზა დაასრულა, იგი სხეულითა და სულით იქნა მიღებული ზეციურ დიდებაში,[48] და, როგორც სამყაროს (universorum) დედოფალი, უფლის მიერ იქნა ამაღლებული, რათა უფრო სრულად თანასახოვანი გამხდარიყო თავისი ძისა, რომელიც არის უფალი უფლებათა (შდრ. გამოცხ. 19, 16), მძლე ცოდვისა და სიკვდილისა.[49]

 

III. ნეტარი ქალწული და ეკლესია

 

     60. მოციქულის სიტყვათა თანახმად, ერთადერთია ჩვენი შუამდგომელი, „რამეთუ ერთ არს ღმერთი და ერთ არს შუა-მდგომელ ღმრთისა და კაცთა, კაცი იესო ქრისტე, რომელმან მისცა თავი თჳსი საჴსრად ყოველთა“ (1ტიმ. 2, 5-6). მარიამის დედობრივი მოვალეობა ადამიანთა მიმართ არაფრით არ ჩრდილავს და არ ამცირებს ქრისტეს ამ ერთადერთ შუამდგომლობას, არამედ პირიქით, მის ღირსებას ავლენს. ნეტარი ქალწულის მხსნელი გავლენა ადამიანებზე გამომდინარეობს არა რაიმე ნივთიერი აუცილებლობიდან, არამედ საღმრთო კეთილგანზრახვიდან (beneplacito). იგი ქრისტეს დამსახურებათა სიუხვიდან გამოდის, მის შუამდგომლობას ემყარება, სავსებით არის მასზე დამოკიდებული და მისგანვე იკრებს მთელ თავის ძალას. იგი არა თუ აბრკოლებს მორწმუნეთა უშუალო ერთობას ქრისტესთან, არამედ ხელს უწყობს მას.

 

     61. ნეტარ ქალწულს საუკუნითგან, საღმრთო სიტყვის განხორციელებასთან ერთად, წინასწარ განსაზღვრული ჰქონდა, რომ იგი ღმრთის დედა იქნებოდა. საღმრთო განგების გადაწყვეტილებით, იგი ამქვეყნად მოევლინა როგორც საღმრთო გამომსყიდველის მასაზრდოებელი (alma) დედა, რომელიც სრულიად განსაკუთრებული სახით და სხვებზე მეტად იყო მისი კეთილშობილი თანამგზავრი (socia) და უფლის მდაბალი (humilis) მხევლი. მან ქრისტე ჩასახა, შობა, გამოკვება, ტაძარში მამას წარუდგინა. იგი იტანჯებოდა თავის ძესთან ერთად, როცა ის ჯვარზე კვდებოდა. მან სრულიად განუმეორებელი წვლილი შეიტანა მაცხოვრის საქმეში, რათა მისი მორჩილებით, რწმენით, იმედითა და მგზნებარე სიყვარულით სულთა ზებუნებრივი ცხოვრება აღმდგარიყო. ამიტომ მადლით იგი დედაა ჩვენი.

 

     62. მარიამის ეს დედობა მადლის განგებულებაში განუწყვეტლივ გრძელდება: დაწყებული თანხმობით, რომელიც ხარებისას რწმენით მისცა და რომელსაც ჯვრის ქვეშ მტკიცედ ინახავდა, ყველა რჩეულის საუკუნო სრულყოფამდე. ზეცაში ამაღლების შემდეგაც მას არ შეუწყვეტია ხსნის მომტანი მსახურება, პირიქით: მრავალგვარი შუამდგომლობით იგი განაგრძობს ჩვენთვის გამოხსნის ნიჭთა მოპოვებას.[50] თავისი დედობრივი სიყვარულით ღმრთისმშობელი ზრუნავს თავისი ძის ძმებისთვის, რომლებიც ჯერაც მსხემობენ, ხიფათსა და გაჭირვებაში იმყოფებიან, სანამ არ მივლენ ბედნიერ სამშობლოში. ამიტომ ნეტარ ქალწულს ეკლესიაში მოიხსენიებენ აგრეთვე როგორც დამცველს, დამხმარეს, შემწეს, შუამდგომელს.[51] ხოლო ეს ისე გაიგება, რომ ქრისტეს, ერთადერთ შუამდგომელს ღირსებასა და ქმედითობას არაფერი აკლდება და არაფერი ემატება.[52] 

     არცერთი ქმნილება არასდროს არ იქნება განხორციელებული სიტყვისა და გამომსყიდველის ტოლი. მაგრამ როგორც ქრისტეს მღვდელმსახურებაში მონაწილეობენ სხვდასხვა დონეზე მსახურნიცა (ministris) და ერთგული ხალხიც, და როგორც ღმრთის ერთი სიკეთე ნამდვილად ვრცელდება სხვადასხვა სახის ქმნილებაში, ასევე გამომსყიდველის ერთიანი შუამდგომლობა კი არ გამორიცხავს ქმნილებათა მრავალგვარ ზიარ თანამშრომლობას, ერთი წყაროდან მომდინარეს, არამედ პირიქით, წარმოშობს მას.

     ეკლესია უყოყმანოდ აღიარებს მარიამის ამ დაქვემდებარებულ მოვალეობას, იგი მას განუწყვეტლივ გამოსცდის და ერთგულთა გულს სთავაზობს, რათა ისინი ამ დედობრივი საყრდენის მფარველობით უფრო ღრმად დაუკავშირდნენ შუამდგომელსა და მაცხოვარს.

 

     63. საღმრთო დედობის ნიჭითა და მოვალეობით ნეტარი ქალწული ერთიანია ძესთან – გამომსყიდველთან, ხოლო თავისი განუმეორებელ მადლთა და ფუნქციათა გამო მას ეკლესიასთანაც მჭიდრო კავშირი აქვს: როგორც წმ. ამბროსი ასწავლიდა, ღმრთისმშობელი ეკლესიის ნიმუშია რწმენაში, სიყვარულსა და ქრისტესთან სრულყოფილი ერთობის საქმეში.[53] მართლაც, ეკლესიის საიდუმლოებაში, რომელიც თავადაც სამართლიანად იწოდება დედად და ქალწულად, ნეტარ ქალწულ მარიამს უწინარესი ადგილი უკავია; იგი წარმოადგენს როგორც ქალწულობის ასევე დედობის ამაღლებულ და განსაკუთრებულ მაგალითს.[54] მორწმუნემ და მორჩილმა, მან მიწაზე ძე მამისა შობა, მამაკაცის გარეშე, სული წმიდით მოცულმა, როგორც ახალმა ევამ, რომელმაც არა ძველ გველს, არამედ ღმრთის მაცნეს გამოუცხადა რწმენა, ეჭვისთვის მიუწვდომელი. მან ძე შობა, რომელიც ღმერთმა დააყენა პირმშოდ მრავალ ძმას შორის (რომ. 8, 29), ანუ ერთგულთა შორის, რომელთა შობასა და აღზრდაში ღმრთისმშობელი დედობრივი სიყვარულით თანამშრომლობს.

 

     64. ეკლესია ღმრთისმშობლის ფარულ სიწმიდეს ჭვრეტს და მის სიყვარულს ბაძავს. იგი მამის ნებას ერთგულად ასრულებს და ღმრთის სიტყვის მეშვეობით, რომელსაც ერთგულად იღებს, თავადაც ხდება დედა: ქადაგებითა და ნათლობით, სული წმიდისგან ჩასახულსა და ღმრთისაგან დაბადებულ ძეებს ეკლესია ახალი და უკვდავი ცხოვრებისათვის წარმოშობს. იგი თავად არის ქალწული, რომელიც ხელუხლებლად და წმიდად იცავს იმ რწმენას, რომელიც სასიძოს მისცა. ეკლესია ბაძავს თავისი უფლის დედას და სული წმიდის ძალით ქალწულებრივად ინახავს ხელუხლებელ რწმენას, მტკიცე იმედს, წრფელ სიყვარულს.

 

     65. ეკლესიამ, უნეტარესი ქალწულის სახით, უკვე მიაღწია უმწიკვლო და უზადო სრულყოფილებას (შდრ. ეფეს. 5, 27), ხოლო ქრისტეს ერთგულნი ჯერ კიდევ ცდილობენ, ცოდვა დაამარცხონ და სიწმიდეში გაიზარდონ. ისინი თავის მზერას მარიამისკენ აღმართავენ, რომელიც რჩეულთა მთელი საკრებულოსთვის ბრწყინავს, როგორც სიქველეთა ნიმუში. ეკლესია ღმრთისმშობლის შესახებ მოწიწებით ფიქრობს და მას ჭვრეტს ნათელში სიტყვისა, რომელიც ადამიანი გახდა. იგი პატივისცემით იჭრება განხორციელების უზენაესი საიდუმლოს სულ უფრო დიდ სიღრმეებში და სულ უფრო მეტად თავისი სასიძოს თანასახოვანი ხდება. მართლაც, მარიამი ღრმად შევიდა გამოხსნის ისტორიაში; იგი გარკვეულწილად თავის თავში აერთიანებს და ასახავს რწმენის უმთავრეს დებულებებს, და როცა მის შესახებ ქადაგებენ და მას თაყვანს სცემენ, იგი მორწმუნეებს მოუწოდებს თავისი ძისკენ, მისი მსხერპლისკენ და მამის სიყვარულისკენ. ეკლესია, რომელიც მიჰყვება ქრისტეს დიდებას, უფრო მეტად ემსგავსება თავის უმაღლეს ნიმუშს, როცა მუდმივად წინ მიდის რწმენაში, იმედსა და სიყვარულში, ყველაფერში ეძიებს საღმრთო ნებას და მას ემორჩილება. ამიტომ თავის სამოციქულო საქმეშიც ეკლესია დამსახურებულად უყურებს მას, ვინც ქრისტე შობა, სული წმიდისგან ჩასახული და ქალწულისგან დაბადებული, რათა ეკლესიის მეშვეობით იგი ერთგულთა გულებშიც დაბადებულიყო და გაზრდილიყო. ქალწულმა თავისი ცხოვრებით დედობრივი სიყვარულის ის მაგალითი წარმოადგინა, რომლითაც უნდა სულდგმულობდეს (animentur) ეკლესიის სამოციქულო მისიის ყველა წევრი, ადამიანთა აღორძინებისთვის მოღვაწე.

 

IV. ნეტარი ქალწულის თაყვანისცემა ეკლესიაში

 

     66. მარიამი, ღმრთის მადლით, ძის შემდეგ ყველა ანგელოზსა და ადამიანზე მეტად იქნა ამაღლებული, როგორც ღმრთის უწმიდესი დედა, რომელიც ქრისტეს საიდუმლოებში მონაწილეობს. ეკლესია მას განსაკუთრებული თაყვანისცემით დამსახურებულად პატივს სცემს. მართლაც, ნეტარ ქალწულს უძველესი დროიდან ეთაყვანებიან და „ღმრთისმშობელს“ უწოდებენ. ყოველგვარ ხიფათსა და გაჭირვებაში ერთგულები ლოცვით მისი მფარევლობის ქვეშ იყრიან თავს.[55] ღმრთის ერის თაყვანისცემა მარიამის მიმართ საოცრად გაიზარდა ეფესოს კრების შემდეგ და ეს გამოვლინდა მოწიწებასა და სიყვარულში, მიმართვასა და მიბაძვაში, თანახმად ღმრთისმშობლის წინასწარმეტყველური სიტყვებისა: „რამეთუ აჰა ესერა ამიერითგან მნატრიდენ მე ყოველნი ნათესავნი, რამეთუ ყო ჩემ თანა დიდებულმან ძლიერმან“ (ლუკ. 1, 48). ეს თაყვანისცემა ეკლესიაში ყოველთვის არსებობდა, და მაინც ის სრულიად განსაკუთრებული არის. იგი არსებითად განსხვავდება იმ თაყვანისცემისგან (a cultu adorationis), რომელსაც განხორციელებულ სიტყვას, აგრეთვე მამას ან სული წმიდას მიაგებენ, და ამ უკანასკნელს დიდად უწყობს ხელს. ღმრთისმშობლის მიმართ მოწიწების სხვადასხვა ფორმა არსებობს, რომლებიც ეკლესიამ გამოსცადა ჯანსაღი და მართლმორწმუნე (orthodoxae) მოძღვრების ფარგლებში, დროისა და ადგილის გარემოებათა გათვალისწინებით, აგრეთვე მორწმუნეთა ხასიათისა და ნიჭის მიხედვით. დედის თაყვანისცემისას, წესისამებრ, შეიცნობენ, უყვართ და ადიდებენ ძეს, და ასრულებენ მის მცნებებს, რომლის გამო არის ყოველი (შდრ. კოლ. 1, 15-16) და რომელშიც საუკუნო მამამ ისურვა, მთელი სისავსე დამკვიდრებულიყო (შდრ. კოლ. 1, 19).

 

     67. ამ კათოლიკური მოძღვრებას წმიდა კრება გარკვეული განზრახვით ასწავლის და იმავე დროს აქეზებს ეკლესიის ყველა შვილს, რათა კეთილშობილურად ხელი შეუწყონ ნეტარი ღმრთისმშობლის მიმართ თაყვანისცემას, პირველ რიგში ლიტურგიულს. მათ დიდი მნიშვნელობა უნდა მიანიჭონ ღმრთისმშობლის მიმართ მოწიწების გამოხატვის წეს-ჩვეულებებს (praxes et exercitia), რომლებსაც საუკუნეთა მანძილზე მოძღვრობა გვთავაზობდა და რწმენით (religiose) შეინახონ ის, რაც წარსულში დადგენილ იქნა ქრისტეს, ნეტარი ქალწულისა და წმიდათა გამოსახულებათა თაყვანისცემასთან დაკავშირებით.[56] კრება დაბეჯითებით მოუწოდებს ღმრთისმეტყველებსა და საღმრთო სიტყვის მქადაგებლებს, რომ ღმრთისმშობლის ღირსების შესახებ მსჯელობისას გულმოდგინედ თავი შეიკავონ როგორც ყოველგვარი მცდარი გადაჭარბებისგან, ასევე აზრობრივი შეზღუდულობისგან.[57] ვინც მოძღვრობის ხელმძღვანელობით შეისწავლის წმიდა წერილს, წმიდა მამებსა და ეკლესიისა და ლიტურგიის მასწავლებლებს, უნდა სწორად გააშუქონ ნეტარი ქალწულის ფუნქციები და პრივილიგიები, რომლებიც მუდამ მიმართულია ქრისტეზე – მთელი ჭეშმარიტების, სიწმიდისა და მოწიწების სათავეზე. ისინი გულმოდგინედ უნდა მოერიდონ სიტყვებსა თუ საქმეებში ყველაფერს, რამაც შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს ჩვენგან დაცილებული ძმები და სხვა დანარჩენებიც ეკლესიის ჭეშმარიტ მოძღვრებასთან დაკავშირებით. ერთგულებს უნდა ახსოვდეთ, რომ ჭეშმარიტი კრძალულება (devotione) არც უნაყოფო და წარმავალ გრძნობას ნიშნავს და არც ადვილად დაჯერებას, არამედ იგი ჭეშმარიტი რწმენიდან მომდინარეობს. ეს რწმენა გვიძღვება ღმრთისმშობლის განსაკუთრებლობის შეცნობისკენ, იგი აღაგზნებს ჩვენში შვილობრივ სიყვარულს ჩვენი დედის მიმართ და მისი სიქველის მიბაძვისკენ გვიბიძგებს.

 

V. მარიამი, მტკიცე რწმენისა და ნუგეშის ნიშანი

ღმრთის მსხემი ერისათვის

 

68. როგორც იესოს დედა, სხეულითა და სულით ზეცაში უკვე განდიდებული, არის ხატი და დასაბამი ეკლესიისა, რომელიც მომავალ საუკუნეში დასრულდება, ასევე ბრწყინავს იგი ამქვეყნად, უფლის დღის მოწევნამდე (შდრ. 2პეტრ. 3, 10), როგორც მტკიცე რწმენისა და ნუგეშის ნიშანი ღმრთის მსხემი ერისთვის.

 

     69. ამ წმიდა კრებას დიდ სიხარულსა და ნუგეშს ჰგვრის ის ფაქტი, რომ ჩვენგან დაშორებულ ძმათა შორისაც მრავალნი სათანადო პატივს მიაგებენ უფლისა და მაცხოვრის დედას. ეს განსაკუთრებით თვალსაჩინოა აღმოსავლეთის ეკლესიებში (apud Orientales), სადაც ღმრთისმშობლის – მარად ქალწულის თაყვანისცემას მგზენაბარებითა და კრძალულებით (fervido impuslo ac devoto animo) მისდევენ.[58] დაე, ქრისტეს ყველა ერთგულმა მხურვალე ვედრებით მიმართოს ღმრთის დედას და ადამიანთა დედას, რომელიც თავისი ლოცვებით ეკლესიას დასაბამშივე გვერდით ედგა, ხოლო ეხლა ყველა ნეტარსა და ანგელოზზე მაღლაა აღზევებული; დაე, ევედრონ ღმრთისმშობელს, რათა იგი, ყველა წმიდანთან კავშირში, შუამდგომლობდეს თავისი ძის წინაშე, სანამ არ შეიკრიბება ერთა ყველა ოჯახი (ის, ვისაც ქრისტიანობის სახელი ამკობს და ისიც, ვისაც თავისი მაცხოვარი ჯერ არ შეუცვნია) ღმრთის ერთიან ერად, ბედნიერად, მშვიდობასა და თანხმობაში, უწმიდესი და განუყოფელი სამების სადიდებლად.

 

     ყოველივე ერთად და ცალ-ცალკე, რაც ამ კონსტიტუციაში გამოცხადდა, წმიდა კრების მამებმა მოიწონეს. და ჩვენც, იმ სამოციქულო უფლებამოსილებით, რომელიც ქრისტესგან გადმოგვეცა, ამას პატივდებულ მამებთან ერთად სული წმიდაში ვეთანხმებით, ვადგენთ და ვაწესებთ, და ვბრძანებთ, რომ ის, რაც კრებაზე დადგინდა, გამოქვეყნდეს სადიდებლად ღმრთისა.

 

     რომი, წმ. პეტრესთან, 1964 წლის 21 ნოემბერი

                

მე, პავლე, კათოლიკე ეკლესიის ეპისკოპოსი

                 

(მოჰყვება მამათა ხელმოწერები)   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ვატიკანის II წმიდა მსოფლიო კრების აქტებიდან
ნოტიფიკაციები

 

გაკეთებული მაღალყოვლადუსამღვდელოესი გენერალური მდივნის მიერ წმიდა კრების 125-ე გენერალურ კონგრეგაციაზე

1964 წლის 16 ნოემბერს

 

     დაისვა საკითხი, თუ როგორი თეოლოგიური კვალიფიკაცია უნდა მიეცეს ეკლესიის შესახებ პროექტში გადმოცემულ მოძღვრებას, რომელსაც კენჭი ეყრება.

    ამ შეკითხვას მოძღვრების კომისიამ (Commissio Doctrinalis) ეკლესიის შესახებ პროექტის მესამე თავისთვის შემოთავაზებული ცვლილებების (მოდუსთა) განხილვისას ასე უპასუხა:

     „თავისთავად ცხადია, რომ კრების ტექსტი ყოველთვის უნდა განიმარტოს ზოგადი, ყველასთვის ცნობილი, წესების შესაბამისად“.

     ამასთან დაკავშირებით სამოძღვრო კომისია მიუთითებს თავის 1964 წლის 6 მარტის დეკლარაციაზე. მოგვყვავს მისი ტექსტი:
     „კრებათა ჩვეულებისა და მოცემული კრების სამღვდლო მიზნის გათვალისწინებით, რწმენისა და ზნეთა შესახებ სიტყვებიდან ამ წმიდა კრებას მხოლოდ ის მიაჩნია ეკლესიისთვის სავალდებულოდ, რაც აშკარად ასეთად გამოაცხადა.

     რაც შეეხება წმიდა კრების მიერ შემოთავაზებულ სხვა საკითხებს, ისინი, როგორც ეკლესიის უზენაესი მოძღვრობის სწავლება, ყველა და თითოეულმა ქრისტეს ერთგულმა უნდა მიიღოს და შეითვისოს თავად კრების სულის თანახმად, რომელიც ვლინდება განსახილველ საგანში ან გამოხატვის ფორმაში, საღმრთისმეტყველო განმარტების ნორმათა შესაბამისად.“

 

*

     ეკლესიის შესახებ მოძღვრების მესამე თავში მოდუსებთან დაკავშირებით მაღალი ავტორიტეტისგან მამებს მიეცა წინასწარი განმარტებითი შენიშვნა. მესამე თავში გადმოცემული მოძღვრება უნდა განიმარტოს და გააზრებულ იქნას ამ შენიშნვის აზრისა და განზრახვის შესაბამისად.

 

წინასწარი განმარტებითი შენიშვნა

 

     „კომისიამ გადაწყვიტა, რომ მოდუსთა განხილვას შემდეგი დაკვირვები წარუმძღვაროს.

 

     I. კოლეგია არ გაიგება მკაცრად იურიდიული აზრით, ესე იგი როგორც თანასწორთა ჯგუფი, რომელიც თავის უფლებამოსილებას თავის თავმჯდომარეს მიანდობს. კოლეგია არის მყარი ჯგუფი, რომლის სტრუქტურა და ავტორიტეტი გამოცხადებიდან უნდა მომდინარეობდეს. ამიტომ 12-ე მოდუსთან დაკავშირებით აშკარად არის ნათქვამი თორმეტთა შესახებ, რომ უფალმა ისინი დაადგინა „კოლეგიის ანუ მყარი ჯგუფის სახით“ შდრ. მოდუსი 53, c. – ამავე მიზეზით ეპისკოპოსთა კოლეგიის შესახებ ხშირად იხმარება გამოთქმები „ხარისხი“ (Ordo) და „სხეული“ (Corpus). პარალელიზმი, ერთის მხრივ, პეტრესა და სხვა მოციქულებს შორის, და, მეორეს მხრივ, უზენაეს პონტიფექსსა და ეპისკოპოსებს შორის არ გულისხმობს მოციქულთა განსაკუთრებული ძალაუფლების გადაცემას მათი მემკვიდრეებისთვის, არც, რა თქმა უნდა, თანასწორობას (aequalitatem) მეთავესა (Caput) და კოლეგიის წევრებს (membra) შორის, არამედ გულისხმობს მხოლოდ პროპორციულობას (proportionalitatem) პირველსა (პეტრე – მოციქულები) და მეორე (პაპი – ეპისკოპოსები) მიმართებას შორის. ამიტომ კომისიამ გადაწყვიტა, რომ §22-ში დაეწერა არა იგივე (eadem) სახით, არამედ მსგავსი (pari) სახით. შდრ. მოდუსი 57.

  

     2. კოლეგიის წევრად ხდებიან საეპისკოპოსო ხელდასხმისა (consecrationis) და კოლეგიის მეთავესა და წევრებთან იერარქიული ურთიერთობის საფუძველზე. შდრ. §22, I აბზაცის ბოლო.

     ხელდასხმა (consecratione) გამოხატავს წმიდა ფუნქციებში (sacrorum munerum) ონტოლოგიურ მონაწილეობას, რასაც უდაოდ მოწმობს გადმოცემა, მათ შორის ლიტურგიული. აქ შეგნებულად გამოიყენება სიტყვა ფუნქციები (munerum) და არა უფლებამოსილებანი (potestatum), რადგან ეს უკანასკნელი შეიძლება გაგებულ იქნას ისეთ უფლებამოსილებად, რომელიც რეალურად ხორციელდება. მაგრამ იმისათვის, რომ ასეთი განხორციელებული უფლებამოსილება გვქონდეს, მას უნდა თან ახლდეს კანონიკური ანუ იურიდიული განსაზღვრება (determinatio), შემუშავებული იერარქიული ავტორიტეტის მიერ. უფლებამოსილების ეს განსაზღვრება შეიძლება მდგომარეობდეს ცალკეული თანამდებობის წარდგენაში ან ქვემდგომთა დანიშნვაში, და ამ უფლებამოსილების მინიჭება ხდება უზენაესი ავტორიტეტის მიერ დამტკიცებული ნორმების თანახმად. შემდგომ ამგვარ ნორმას საგნის ბუნება მოითხოვს, რადგან საქმე ეხება ფუნქციებს, რომლებიც უნდა სრულდებოდეს რამდენიმე, ქრისტეს ნებით იერარქიულად ურთიერთთანამშრომელი, სუბიექტის მიერ. ცხადია, რომ ეკლესიის ცხოვრებაში ეს „ურთიერთობა“ ესადაგებოდა დროის ცვლას, სანამ იგი სამართალში (in iure) იქნებოდა კოდიფიცირებული.

     ამიტომ არის ცხადად ნათქვამი, რომ ეკლესიის მეთავესა და წევრებთან იერარქიული ურთიერთობა არის საჭირო. ურთიერთობა არის ცნება, რომელიც ძველ ეკლესიაში დიდი პატივით სარგებლობდა. იგი დღესაც დიდ პატივშია, განსაკუთრებით აღმოსავლეთში. ოღონდ ის გაიგება არა რაღაც ბუნდოვანი გრძნობად (affectu), არამედ ორგანულ სინამდვილედ (realitate organica), რომელიც იურიდიულ ფორმას მოითხოვს და იმავე დროს სიყვარულით სულდგმულობს. ამიტომ კომისიამ თითქმის ერთსულოვანი თანხმობით დაადგინა, რომ უნდა ეწეროს: „იერარქიული ურთიერთობით“ (in hierarchica communione“). შდრ. მოდუსი 40 და აგრეთვე ის, რაც ითქმის კანონიკური მისიის შესახებ §24-ში.

     უზენაესი პონტიფექსის უკანასკნელი დოკუმენტები, რომლებიც ეპისკოპოსთა იურისდიქციას ეხება, უნდა განიმარტოს (interpretanda sunt) უფლებამოსილებათა ამ აუცილებელი განსაზღვრების შესაბამისად.

 

     3. კოლეგიის შესახებ, რომელიც მეთაურის გარეშე არ არსებობს, ნათქვამია: „ისიც არის სრული უფლებამოსილების სუბიექტი საყოველთაო ეკლესიაში“. ამის აღიარება აუცილებელია, რათა ეჭვქვეშ არ დაისვას რომის პონტიფექსის უფლებამოსილების სისრულე. კოლეგია აუცილებლად გაიაზრება თავის მეთავესთან ერთად, რომელიც კოლეგიაში ხელუხლებლად ინახავს თავის ფუნქციას: ქრისტეს ნაცვალი (Vicarii) და საყოველთაო ეკლესიის მწყემსი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, განსხვავება მდგომარეობს არა რომის პონტიფექსსა და ეპისკოპოსთა ერთობლიობას შორის, არამედ ცალკე რომის პონტიფექსსა და ეპისკოპოსებთან ერთობლიობაში მყოფ რომის პონტიფექსს შორის. ხოლო რადგანაც უზენაესი პონტიფექსი კოლეგიის მეთავეა, მას მარტოს შეუძლია ისეთი ქმედებების განხორციელება, რომლებიც არავითარ შემთხვევაში არ შედის ეპისკოპოსთა კომპეტენციაში, მაგალითად: კოლეგიის მოწვევა და წარმართვა, ქმედების ნორმათა დამტკიცება და ა.შ. შდრ. მოდუსი 81. უზენაესმა პონტიფექსმა, რომელსაც ქრისტეს მთელი სამწყსოს ზრუნვა აკისრია, დროის მიხედვით ცვლადი ეკლესიის აუცილებლობათა მიხედვით უდა განსაზღვროს ის ფორმა, რომლითაც ეს ზრუნვა უნდა განხორციელდეს: პიროვნულად თუ კოლეგიალურად. ეკლესიის საკეთილდღეოდ კოლეგიალური საქმიანობის სამართავად, მის ხელშესაწყობად და დასამტკიცებლად რომის პონტიფექსი საკუთარი განსჯის თანახმად მოქმედებს.

 

     4. უზენაესმა პონტიფექსმა, როგორც ეკლესიის უზენაესმა მწყემსმა, თავისი უფლებამოსილება ყველა დროში თავისი შეხედულების თანახმად შეიძლება განახორციელოს, როგორც ამას მისი ფუნქცია (munere) მოითხოვს. ხოლო კოლეგია, თუმცა ის ყოველთვის არსებობს, მუდმივად არ მოქმედებს მკაცრად კოლეგიალურად. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, იგი ყოველთვის არ არის „სრულ ქმედებაში“, არამედ უფრო დროდადრო მოქმედებს მკაცრად კოლეგიალური ქმედებით და მხოლოდ (nonnisi) მეთავის თანხმობით. ვამბობთ: „მეთავის თანხმობით“, რათა არ ვიგულისხმოთ რაღაც გარეშეზე დამოკიდებულება; ცნება „თანხმობა“ კი, პირიქით, მოგვაგონებს ურთიერთობას (communionem) მეთავესა და წევრებს შორის და გულისხმობს ქმედების აუცილებლობას, რომელიც საკუთრივ მეთავეს შეეფერება. ეს პირდაპირ დასტურდება §22-ის 2-ე აბზაცში და იქვე, ბოლოში, განიმარტება. უარყოფითი ფორმულა „მხოლოდ“ („nonnisi“) ყველა შემთხვევას გულისხმობს, საიდანაც ცხადია, რომ უზენაესი ავტორიტეტის მიერ დამტკიცებული ნორმები მუდამ დაცული უნდა იყოს. შდრ. მოდუსი 84.

     ყოველივე აქედან ცხადია, რომ საქმე ეხება ეპისკოპოსთა მჭიდრო კავშირს (coniunctione) მათ მეთავესთან, და არა ეპისკოპოსთა ქმედებას, დამოუკიდებელს პაპისგან. ასეთ შემთხვევაში, თუკი სახეზე არ არის მეთავის ქმედება, ეპისკოპოსები როგორც კოლეგია ვერ იმოქმედებენ, რასაც თავად ცნება „კოლეგია“ ადასტურებს. უზენაეს პონტიფექსთან ყველა ეპისკოპოსის ეს იერარქიული ურთიერთობა უდაოდ დამახასიათებელია გადმოცემისთვის.

 

     N.B. იერარქიული ურთიერთობის გარეშე არ შეიძლება განხორციელდეს საკრამენტალურ-ონტოლოგიური ფუნქცია, რომელიც უნდა განვასხვავოთ კანონიკურ-იურიდიული ასპექტისგან. მაგრამ კომისიამ გადაწყვიტა, არ ჩაღრმავდეს დაშვებულობისა (liceitate) და ქმედითობის (validitate) საკითხებში და ისინი განსახილველად თეოლოგებს დაუტოვოს. ეს ეხება ზოგიერთ აღმოსავლეთის ეკლესიაში რეალურად განხორციელებულ უფლებამოსილებასაც, რომლის განსამარტავად სხვადასხვა შეხედულება არსებობს“.

 

† პერიკლე ფელიჩი

სამოსატელი ტიტ. მთავარეპისკოპოსი

ვატიკანის II წმ. მსოფლიო კრების

გენერალური მდივანი​

  1. შდრ. CYPRIANUS, Epist. 64, 4: PL 3, 1017; CSEL (Hartel) III B, p. 720. – S. HILARIUS PICT., In Mt. 23, 6: PL 9, 1047. – S. AUGUSTINUS, ბევრგან. – S. CYRILLUS ALEX., Glaph. in Gen. 2, 10: PG 69, 110A.

  2. შდრ. S. GREGORIUS M., Hom. in Evang. 19, 1: PL 76, 1154 B. – S. AUGUSTINUS, Serm. 341, 9, 11: PL 39, 1499. – S. Io. DAMASCENUS, Adv. Iconocl. 11: PG 96, 1357.

  3. შდრ. S. IRENAUS, Adv. Haer. III, 24, 1: PG 7, 966 B; HARVEY 2, 131; SAGNARD, Sources Chr., p. 398.

  4. S. CYPRIANUS, De Orat. Dom. 23: PL 4, 553; CSEL (Hartel) III A, p. 285. – S. AUGUSTINUS, Serm. 71, 20, 33: PL 38, 463 – S. Io. DAMASCENUS, Adv. Iconocl. 12: PG 96, 1358 D.

  5. შდრ. ORIGENES, In Mt. 16, 21: PG 13, 1443C. – TERTULLIANUS, Adv. Marc. 3, 7: PL 2, 357 C; CSEL 47, 3 p. 386. – ღმრთისმსახურებასთან დაკავშირებით შდრ. Sacramentarium Gregorianum: PL 78, 160 B. –ან C. MOHLBERG, Liber Sacramentorum romanae ecclesiae, Romae, 1960, p. 111, XC: “ღმერთო, ყველა წმიდათა კავშირიდან შენ საუკუნო სამკვიდრებელს იშენებ...” – ჰიმნი Urbs Ierusalem beata მონასტრული ჟამნიდან და Coelestis urbs Ierusalem რომაული ჟამნიდან.

  6. შდრ. S. THOMAS, Summa Theol. III, q. 62, a.5, ad 1.

  7. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, 29 jun. 1943: AAS 35 (1943), p. 208.

  8. შდრ. LEO XIII, encycl. Divinum illud, 9 maii 1897: ASS 29 (1896-97), p. 650. – PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, l. c., pp. 219-220; DENZ. 2288 (3808). – S. AUGUSTINUS, Serm. 268, 2: PL 38, 1232 და სხვაგან. – S. Io. CHRYSOSTOMUS, In Eph. Hom. 9, 3: PG 62, 72. – DIDYMUS ALEX., Trin. 2, 1: PG 39, 449. – S. THOMAS, In Col. 1, 18, lect. 5: ed. MARIETTI, II, n. 46: “როგორც სულის ერთიანობიდან ერთიანი სხეული შედგება, ასევე ეკლესია შედგება სული წმიდის ერთიანობისგან...”

  9. LEO XIII, encycl. Sapientiae christianae, 10 ian. 1890: ASS 2 (1889-90), p. 392. – მისივე, encycl. Satis cognitum, 29 iun. 1896: ASS 28 (1895-96), pp. 710, 724. – PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, l. c. pp. 199-200.

  10. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, l.c., p. 221. – მისივე, encycl. Humani generis, 12 aug. 1950: AAS 42 (1950), p. 571.

  11. LEO XIII, encycl. Satis cognitum, l.c., p. 713.

  12. შდრ. Symbolum Apostolicum: DENZ. 6-9 (10-13). – Symb. Nic.-Const.: DENZ. 86 (150). – Coll. Prof. fidei Trid.: DENZ. 994 და 999 (1862 და 1868).

  13. მისი სახელწოდებაა “წმიდა (კათოლიკე სამოციქულო) რომაული ეკლესია”: Prof. fidei Trid., l.c. და CONC. VAT. I, Sess. 3, Const. dogm. De fide cath. Dei filius: DENZ. 1782 (3001).

  14. S. AUGUSTINUS, Civ. Dei, XVIII, 51, 2: PL 41, 614.

  15. შდრ. S. CYPRIANUS, Epist. 69, 6: PL 3, 1142 B; CSEL (Hartel) 3 B, p. 754: “ერთობის განუყოფელი სიწმიდე”.

  16. შდრ. PIUS XII, alloc. Magnificate Dominum, 2 nov. 1954: AAS 46 (1954), p. 669. – Encycl. Mediator Dei, 20 nov. 1947: AAS 39 (1947), p. 555.

  17. შდრ. PIUS XI, encycl. Miserentissimus Redemptor, 8 maii 1928: AAS 20 (1928), p. 171 – PIUS XII, alloc. Vous nous avez, 22 sept. 1956: AAS 48 (1956), p. 714.

  18. შდრ. S. THOMAS, Summa Theol. III, q. 63, a. 2.

  19. შდრ. S. CYRILLUS HIEROS., Catech. 17, de Spiritu Sancto, II, 35-37: PG 33, 1009-1012. – NIC. CABASILAS, De Vita in Christo, lib. III, de utilitate chrismatis: PG 150, 569-580. – S. THOMAS, Summa Theol. III, q. 65, a. 3 et q. 72, a 1 და 5.

  20. შდრ. PIUS XII, encycl. Mediator Dei, 20 nov. 1947: AAS 39 (1947), განსაკუთრებით p. 552…

  21. 1კორ. 7, 7: “კაცად-კაცადსა თÂსი მადლი აქუს ღმრთისაგან, რომელსამე ესრეთ და რომელსამე ეგრეთ”. შდრ. S. AUGUSTINUS, De Dono Persev. 14, 37: PL 45, 1015: “არა მარტო თავშეკავება (continentia) არის ღმრთის მადლი, არამედ მეუღლეთა უბიწოებაც”.

  22. შდრ. S. AUGUSTINUS, De Praed. Sanct. 14, 27: PL 44, 980.

  23. შდრ. S. Io. CHRISOSTOMUS, In Io. 65, 1: PG 59, 361.

  24. შდრ. S. IRENAEUS, Adv. Haer. III, 16, 6; III, 22, 1-3: PG 7, 925 C – 926A და 995 C – 958 A; HARVEY 2, 87 s. და 120-123; SAGNARD, Sources Chr., pp. 290-292 და 372 ss.

  25. შდრ. S. IGNATIUS M., Ad Rom.,   Praef.: FUNK I, p. 252.

  26. შდრ. S. AUGUSTINUS, Bapt. c. Donat. V, 28, 39: PL 43, 197: “სრულიად ცხადია, რომ გამოთქმაში: ‘ეკლესიაში – მის შიგნით და გარეთ’, გული, და არა სხეული უნდა ვიგულისხმოთ”. – შდრ. იქვე, III, 19, 26: col. 152; V, 18, 24: col. 189; In Io. Tr. 61, 2: PL 35, 1800 და სხვა.

  27. შდრ. ლუკ. 12, 48: “რამეთუ ყოველსა რომელსა მიეცა დიდად, დიდადცა იძიოს მისგან”. – შდრ. აგრეთვე მათ. 5, 19-20; 7, 21-22; 25, 41-46; იაკ. 2, 14.

  28. შდრ. LEO XIII, epist. apost. Praeclara gratulationis, 20 iun. 1894: ASS 26 (1893-94), p. 707.

  29. შდრ. LEO XIII, encycl. Satis cognitum, 29 iun. 1896: ASS 28 (1895-96), p. 738. – Encycl. Caritatis studium, 25 iul. 1898: ASS 31 81898-99), p. 11. – PIUS XII, nuntius radioph. Nell’alba, 24 dec. 1941: AAS 34 (1942), p. 21.

  30. შდრ. PIUS XI, encycl. Rerum Orientalium, 8 sept. 1928: AAS 20 (1928), p. 287. – PIUS XII, encycl. Orientalis Ecclesiae, 9 apr. 1944: AAS 36 (1944), p. 137.

  31. შდრ. instr. S. S. C. S. Officii, 20 dec. 1949: AAS 42 (1950), p. 142.

  32. შდრ. S. THOMAS, Summa Theol. III, q. 8, a. 3, ad 1.

  33. შდრ. epist. S. C. S. OFFICII ad  Archiep. Boston.: DENZ. 3869-72.

  34. შდრ. EUSEBIUS CAES., Praeparatio Evangelica, 1, 1: PG 21, 28 AB.

  35. შდრ. BENEDICTUS XV, epist. apost. Maximum illud: AAS 11 (1919), p. 440, განსაკ. pp. 451 ss. – PIUS XI, encycl. Rerum Ecclesiae: AAS 18 (1926), pp. 68-69. – PIUS XII, encycl. Fidei Donum, 21 apr. 1957: AAS 49 (1957), pp. 236-237.

  36. შდრ. Didache, 14: FUNK I, p. 32. – S. IUSTINUS, Dial. 41: PG 6, 564. – S. IRENAEUS, Adv. Haer. IV, 17, 5: PG 7, 1023; HARVEY, 2, pp. 199 s. – CONC. TRID., Sess 22, cap. 1: DENZ. 939 (1742).

  37. შდრ. CONC. VAT. I, Sess. 4 Const. dogm. Pastor aeternus: DENZ. 1821 (3050 s.)

  38. შდრ. CONC. FLOR., Decretum pro Graecis: DENZ. 694 (1307) და CONC. VAT. I, ib.: DENZ. 1826.

  39. შდრ. Liber sacramentorum S. GREGORII, Ptaef. in natali S. Mathiae etS. Thomae: PL 78, 51 და 152; შდრ. Cod. Vat. lat. 3548, f. 18. – S. HIALRIUS, In Ps. 67, 10: PL 9, 450; CSEL 22, p. 286. – S. HIERONYMUS, Adv. Iovin. 1, 26: PL 23, 247 A. – S. AUGUSTINUS, In Ps. 86, 4: PL 37, 1103. – S. GREGORIUS M., Mor. in iob, XXVIII, V: PL 76, 455-456. – PRIMASIUS, Comm. in Apoc. V: PL 68, 924 BC. – PASCHASIUS RADB., In MT. L. VIII, cap. 16: PL 120, 561 C. – Cf. LEO XII, epist. Et sane, 17 dec. 1888: ASS 21 (1888), p. 321.

  40. შდრ. საქმე 6, 2-6; 11, 30; 3, 1; 14, 23; 20, 17; 1თეს. 5, 12-13; ფილ. 1, 1; კოლ. 4, 11 და სხვა.

  41. შდრ. საქმე 20, 25-27; 2 ტიმ. 4, 6, 1ტიმ. 5, 22; 2ტიმ. 2, 2; ტიტ. 1, 5. – S. CLEM. ROM., Ad Cor. 44, 3: FUNK I, p. 156.

  42. S. CLEM. ROM., Ad Cor. 44, 2: FUNK I, pp. 154s.

  43. შდრ. TERTULLIANUS, Praescr. Haer. 32: PL 2, 52 s. – S. IGNATIUS M., ბევრგან.

  44. შდრ. TERTULLIANUS, Praescr. Haer. 32: PL 2, 53.

  45. შდრ. S. IRENAEUS, Adv. Haer. III, 3, 1: PG 7, 848 A; HARVEY 2, 8; SAGNARD, Sources chret., pp. 100 s: “manifestatam”.

  46. S. IGNATIUS M., Philad., Praef.: FUNK I, p. 264.

  47. S. IGNATIUS M., Philad., 1, 1; Magn. 6, 1: FUNK I, 264 და 234.

  48. S. CLEM. ROM., l.c., 42, 3-4; 44, 3-4; 57, 1-2: FUNK I, 152, 156, 171 s. – S. IGNATIUS M., Philad. 2; Smyrn. 8, Magn. 3; Trall. 7: FUNK I, pp. 265s.; 282; 232; 246 s. etc. – S. IUSTINUS, Apoli, 1, 65; PG 6, 428. – S. CYPRIANUS, Epist. passim.

  49. შდრ. LEO XIII, encycl. Satis cognitum, 29 jun. 1896: ASS 28 (1895-96), p. 732.

  50. შდრ. CONC. TRID., Sess. 23, Decr. de sacr. Ordinis, cap. 4: DENZ. 960 (1768). – CONC. VAT. I, Sess. 4, Const. Dogm. 1 De Ecclesia Christi, cap. 3: DENZ. 1828 (3061). – PIUS XII, encycl. Mystic. Corporis, 29 iun. 1943: AAS 35 (1943), pp. 209 et 212. – Cod. Iur. Can., c. 329 §1.

  51. შდრ. LEO XIII, epist. Et sane, 17 dec. 1888: ASS 21 (1888), pp. 321 s.

  52. S. LEO M., Serm., 5, 3: PL 54, 154.

  53. CONC. TRID., Sess. 23 cap. 3 დამოწმებულია 2ტიმ. 1, 6-7, რათა ცხადი იყოს, რომ ხარისხი (Ordinem) ნამდვილი საიდუმლოა. DENZ. 959 (1766).

  54. Trad. Apost. 3: BOTTE, Sources Chr., pp. 27-30-ში ეპისკოპოსს განეკუთვნება “მღვდლობის პირველობა”. – შდრ. Sacramentum Leonianum: C. MOHLBERG, Sacramentarium Veronese, Romae, 1955, p. 119: “უზენაესი მღვდლობის მსახურს...… აღასრულე შენს მღვდლებში შენი საიდუმლოს მთლიანობა…”. – მისივე, Liber Sacramentorum Romanae Ecclesiae, Romae, 1960, pp. 121-122: “მიეცი მათ, უფალო, საეპისკოპოსო კათედრა შენი ეკლესიისა და მთელი ხალხის სამართავად”. შდრ. PL 78, 224.

  55. CONC. TRID., Sess. 23, cap. 4 ასწავლის, რომ ხარისხის საიდუმლო სვამს წარუშლელ ბეჭედს: DENZ, 960 (1767). – შდრ. IOANNES XXIII, alloc. Iubilate Deo, 8 maii 1960: AAS 52 (1960), p. 466. – PAULUS VI, hom. in Bas. Vatic., 20 oct. 1963: AAS 55 (1963), p. 1014.

  56. S. CYPRIANUS, Epist. 63, 14: PL 4, 386; CSEL (Hartel) III B, p. 713: “მღვდელი მართლაც ქრისტეს ენაცვლება”. – S. IO. CHRYSOSTOMUS, In 2 Tim. Hom. 2, 4: PG 62, 612: მღვდელი ქრისტეს “სიმბოლოა”. – S. AMBROSIUS, In Ps. 38, 25-26: PL 14, 1051-52; CSEL 64, 203-204. – AMBROSIASTER, In 1 Tim. 5, 19: PL 17, 479 C და 503. – HESYCHIUS HIEROS., In Lev. L. 2, 9, 23: PG 93, 894 B.

  57. შდრ. EUSEBIUS, Hist. Eccl., V, 24, 10: GCS II, 2, pp. 638 s.; BARDY, Sources Chr. II, p. 69. – DIONYSIUS, apud EUSEBIUM, ib. VII, 5, 2: GCS II, 2, pp. 638 s.; BARDY, II, pp. 168 s.

  58. ძველი კრებების შესახებ შდრ. EUSEBIUS, Hist. Eccl. V, 23-24: GCS II, 1, pp. 488 ss.; BARDY, II, pp. 66 ss. et passim. – CONC. NICAENUM, Can. 5: Conc. Oec. Decr., p. 7.

  59. TERTULLIANUS, De Ieiunio, 13: PL 2, 972 B; CSEL 20, p. 292, lin.

  60. S. CYPRIANUS, Epist. 56, 3: CSEL (Hartel) III B, p. 650; BAYARD, p. 154.

  61. ოფიციალური განხილვისათვის შდრ. ZINELLI, in CONC. VAT. I: MANSI 52, 1109 C.

  62. შდრ. CONC. VAT. I, პროექტი Const. dogm. II, de Ecclesia Christi, c. 4: MANSI 53, 310. – შდრ. Kleutgen-ის მიერ გადამუშავებული პროექტის განხილვა: MANSI 53, 321 B – 322 B და ZINELLI-ს განცხადება: MANSI 52, 1110 A. – იხ. აგრეთვე S. LEO M., Serm. 4, 3: PL 54, 151 A.  

  63. შდრ. Cod. Iur. Can., c. 227.

  64. შდრ. CONC. VAT. I, Const. Dogm. Pastor aeternus: DENZ. 1821 (3050 s.).

  65. შდრ. S. CYPRIANUS, Epist. 66, 8: CSEL (Hartel) III, 2, p, p. 733: “ეპისკოპოსი ეკლესიაში და ეკლესია ეპისკოპოსში”.

  66. შდრ. S. CYPRIANUS, Epist. 55, 24: CSEL (Hartel), p. 642, lin. 13: “ერთი ეკლესია, მთელ მსოფლიოში მრავალ ასოდ განაწილებული”.

  67. შდრ. PIUS XII, encycl. Fidei Donum, 21 apr. 1957: AAS 49 (1957), p. 237.

  68. შდრ. S. HILARIUS PICT., In Ps. 14, 3: PL 9, 206; CSEL 22, p. 86. – S. GREGORIUS M., Moral. IV, 7, 12: PL 75, 643 C. – Ps. BASILIUS, In Is. 15, 296: PG 30, 637 C.

  69. S. COELESTINUS, Epist. 18, 1-2, ad Conc. Eph.: PL 50, 505 AB; SCHWARTZ, Acta Conc. Oec. I, 1, 1, p. 22. – შდრ. BENEDICTUS XV, epist. apost. Maximum illud: AAS 11 (1919), p. 440. – PIUS XI, encycl. Rerum Ecclesiae, 28 febr. 1926: AAS 18 (1926), p. 69. – PIUS XII, encycl. Fidei Donum, l.c.

  70. LEO XIII, encycl. Grande munus, 30 sept. 1880: ASS 13 (1880), p. 145. – შდრ. Cod. Iur. Can., c. 1327; c. 1350 §2.

  71. საპატრიარქო კათედრათა უფლებათა შესახებ შდრ. CONC. NIVAENUM, can. 6 ალექსანდრიისა და ანტიოქიის შესახებ, can. 7 იერუსალემის შესახებ: Conc. Oec. Decr., p. 8. – CONC. LATER. IV, anno 1215, Constitut. V: De dinitate Patriarcharum: ibid., p. 212. – CONC. FERR.-FLOR.: ibid., p. 504.

  72. შდრ. Cod. Iuris pro Eccl. Orient., c. 216-314: პატრიარქთა შესახებ; c. 324-339: უფროსი მთავარეპისკოპოსების შესახებ; c. 362-391: სხვა უფლებამოსილ (dignitariis) პირთა შესახებ; განსაკუთრებით c. 238 §3; 216; 240; 251; 255: ეპისკოპოსთა შესახებ, რომლებიც პატრიარქმა უნდა დანიშნოს.

  73. შდრ. CONC. TRID., Decr. de reform., Sess. 5, c. 2, n. 9, და Sess. 24, can. 4; Conc. Oec. Decr., pp. 645 და 739.

  74. შდრ. CONC. VAT. I, Const. dogm. Dei Filius, 3: DENZ. 1712 (3011). – შდრ. შენიშნვა I პროექტისა de Eccl. (ამოღებულია S. Rob. BELLARMINO-დან): MANSI 51, 579 C; აგრეთვე გადამუშავებული პროექტი  Const. II de Ecclesia Christi, KLEUTGEN-ის კომენტარით: MANSI 53, 313 AB. – PIUS IX, epist. Tuas libenter: DENZ. 1683 (2879).

  75. შდრ. Cod. Iur. Can., c. 1322-1323.

  76. შდრ. CONC. VAT. I, Const. dogm. Pastor Aeternus: DENZ. 1839 (3074).

  77. შდრ. GASSER-ის განმარტება CONC. VAT. I: MANSI 52, 1213 AC.

  78. GASSER, ib.: MANSI 1214 A..

  79. GASSER, ib.: MANSI 1215 CD, 1216-1217 A.

  80. GASSER, ib.: MANSI 1213.

  81. CONC. VAT. I, Const. dogm. Pastor Aeternus, 4: DENZ. 1836 (3070).

  82. ბიზანტიურ წესში საეპისკოპოსო ხელდასხმის (consecrationis) ლოცვა: Euchologion to mega, Romae, 1873, p. 139.

  83. Cf. S. IGNATIUS M., Smyrn. 8, 1: FUNK I, 282.

  84. შდრ. საქმე 8, 1; 14, 22-23; 20, 17 და სხვა.

  85. მოზარაბული ლოცვა: PL 96, 759B.

  86. შდრ. S. IGNATIUS M., Smyrn.  8, 1: FUNK I, p. 282.

  87. S. THOMAS, Summa Theol. III, q. 73, a.3.

  88. შდრ. S. AUGUSTINUS, C. Faustum, 12, 20: PL 42, 265; Serm. 57, 7: PL 38, 389, და ა.შ.

  89. S. LEO M., Serm. 63, 7: PL 54, 357 C.

  90. Traditio Apostolica Hippolyti, 2-3: Botte, pp. 26-30.

  91. შდრ. გამოკითხვის (examinis) ტექსტი ეპისკოპოსის ხელდასხმის (consecrationis) დასაწყისში და ამავე ხელდასხმის ლოცვა მესის ბოლოს, Te Deum-ის შემდეგ.

  92. BENEDICTUS XIV, Br. Romana Ecclesia, 5 oct. 1752, §1: Bullarium Benedicti XIV, t. IV, Romae, 1758, 21: “ეპისკოპოსი განასახიერებს ქრისტეს და მის ფუნქციას ასრულებს”. – PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, 1. c., p. 211: “თითოეული მათგანი იმ სამწყსოს მწყემსავს და მართავს, რომელიც მას აბარია”.

  93. LEO XIII, encycl. Satis cognitum, 29 iun. 1896: ASS 28 (1895-96), p. 732. – IDEM, epist. Officio sanctissimo, 22 dec. 1887: ASS 20 81887), p. 264. – PIUS IX, litt apost. ad Episcopos Germaniae, 12 mart. 1875, et alloc. const., 15 mart. 1875: DENZ. 3112-3117, მხოლოდ ახალ გამოცემაში.

  94. CONC. VAT. I, Const. dogm. Pastor aeternus, 3: DENZ. 1828 (3061). – შდრ. ZINELLI-ს დამოკიდებულება: MANSI 52, 1114 D.

  95. შდრ. S. IGNATIUS M., Ad Ephes. 5, 1: FUNK I, p. 216.

  96. შდრ. S. IGNATIUS M., Ad Ephes. 6, 1: FUNK I, p. 218.

  97. შდრ. CONC. TRID., Sess. 23, De sacr. Ord., c. 2: DENZ. 958 (1765); et can. 6: DENZ. 966 (1776).

  98. შდრ. INNOCENTIUS I, Epist. ad Decentium: PL 20, 554A; MANSI 3, 1029; DENZ. 98 (215): “პრესვიტერები წარმოადგენენ მეორე რიგის მღვდელმსახურებს (sacerdotes), მაგრამ მათ არ გააჩნიათ პონტიფიკატის უზენაესი ფუნქცია”. – S. CYPRIANUS, Epist. 61, 3: CSEL (Hartel), p. 696.

  99. შდრ. INNOCENTIUS I, l.c. – S. GREGORIUS NAZ., Apol. II, 22: PG 35, 432 B. – Ps. DIONYSIUS, Eccl. Hier., 1, 2: PG 3, 372 D.

  100. შდრ. CONC. TRID., Sess. 22: DENZ. 940 (1743). – PIUS XII, encycl. mediator Dei, 20 nov. 1947: AAS 39 (1947), p. 553; DENZ. 2300 (3850).

  101. შდრ. PIUS XII, encycl. Mediator Dei, l.c., sub. n. 67.

  102. შდრ. S. CYPRIANUS, Epist. 11, 3: PL 4, 242 B; CSEL (Hartel) II, 2, p. 497.

  103. მღვდელთა ხელდასხმის წესი, სამოსთა მოსხმასთან დაკავშირებით.

  104. შდრ. S. IGNATIUS M., Philad. 4: FUNK I, p. 266. – S. CORNELIUS I  - S.CYPRIANUM, Epist. 48, 2: CSEL (Hartel) III, 2, p. 610.

  105. Constitutiones Ecclesiae aegypticae, III, 2: FUNK, Didascalia, II, p. 103. – Statuta Eccl. Ant. 37-41: MANSI 3, 954.

  106. S. POLYCARPUS, Ad Phil. 5, 2: FUNK, I, p. 300: ქრისტეს შესახებ ითქმის, რომ იგი “ყველას დიაკონი – მსახური – გახდა”. – შდრ. Didachè, 15, 1: ib., p. 32. – S. IGNATIUS M., Trall. 2, 3: ib., p. 242. – Constitutiones Apostolorum, 8, 28, 4: FUNK, Didascalia, I, p. 530.

  107. S. AUGUSTINUS, Serm. 340, 1: PL 38, 1483.

  108. შდრ. PIUS XI, encycl. Quadragesimo anno, 15 maii 1931: AAS 23 (1931), pp. 221 s – PIUS XII, alloc. De quelle consolation, 14 oct. 1951: AAS 43 (1951), pp. 790 s.

  109. შდრ. PIUS XII, alloc. Six ans se sont écoulés, 5 oct. 1957: AAS 49 (1957), p. 927.

  110. შესავლიდან ქრისტე-მეფის დღესასწაულისათვის.

  111. შდრ. LEO XII, encycl. Immortale Dei, 1 nov. 1885: ASS (1885), pp. 166ss. – მისივე, encycl. Sapientiae christianae, 10 ian. 1890: ASS 22 (1889-90), pp. 397ss. – PIUS XII, alloc. Alla vostra filiale, 23 mart. 1958: AAS 50 (1958), p. 220: “la legitima sana laicità dello Stato” [“სახელმწიფოს კანონიერი ჯანსაღი საერო ხასიათი”].

  112. Cod. Iur. Can., can. 682.

  113. შდრ. PIUS XII, alloc. De quelle consolation, l.c., p. 789: “გადამწყვეტ ბრძოლებში ყველაზე უფრო წარმატებული ინიციატივა ზოგჯერ ფრონტის წინა ხაზიდან მოდის” – მისივე, alloc. L’importance de la presse catholique, 17 febr. 1950: AAS 42 (1950), p. 256.

  114. შდრ. 1თეს. 5, 19 და 1იოან. 4, 1.

  115. Epist. ad Diognetum, 6: FUNK I, p. 400 . – შდრ. S. IO. CHRYSOSTOMUS, In Mt. Hom. 46 (47), 2: PG 58, 478 (საფუარის შესახებ ცომში).

  116. Missale Romanum, Gloria in excelsis. – შდრ. ლუკ. 1, 35; მარკ. 1, 24; ლუკ. 4, 34; იოან. 6, 69 (hohagios tou Theou); საქმე 3, 14; 4, 27 და 30; ებრ. 7, 26; 1იოან. 2, 20; გამოცხ. 3, 7.

  117. შდრ. ORIGENES, Comm. Rom. 7, 7: PG 14, 1122 B. – Ps.-MACARIUS, De Oratione, 11: PG 34, 861 AB. – S. THOMAS, Summa Theol. II-II, q. 184, a. 3.

  118. შდრ. S. AUGUSTINUS, Retract. II, 18: PL 32, 637s. – PIUS XII, encycl. Mistici Corporis, 29 iun. 1943: AAS 35 (1943), p. 225.

  119. შდრ. PIUS XI, encycl. Rerum omnium, 26 ian. 1923: AAS 15 (1923), p. 50 და pp. 59-60. – მისივე, encycl. casti Connubii, 31 dec. 1930: AAS 22 (1930), p. 548. – PIUS XII, Const. apost. Provida Mater, 2 febr. 1947: AAS 39 (1947), p. 117. – Alloc. Annus sacer, 8 dec. 1950: AAS 43 (1951), pp. 27-28. – Alloc. Nel darvi, 1 iul. 1956: AAS 48 (1956), pp. 574.

  120. შდრ. S. THOMAS, Summa Theol. II-II, q. 184, a. 5 და 6; De perf. vitae spir., c. 18. – ORIGENES, In Is. Hom. 6, 1: PG 13, 239.

  121. შდრ. S. IGNATIUS M., Magn. 13, 1: FUNK I, p. 241.

  122. შდრ. S. PIUS X, exhort. haerent animo, 4 aug. 1908: ASS 41 (1908), pp. 560 s. – Cod. Iur. Can., can. 124. – PIUS XI, encycl. Ad catholici sacerdotii, 20 dec. 1935: AAS 28 (1936), pp. 22 s.

  123. Ordo consecrationis sacerdotalis, in exhortatione initiali.

  124. შდრ. S. IGNATIUS M., Trall. 2, 3: FUNK I, p. 244.

  125. შდრ. PIUS XII, alloc. Sous la maternelle protection, 9 dec. 1957: AAS 50 (1958), p. 36.

  126. PIUS XI, encycl. Casti Connubii, 31 dec. 1930: AAS 22 (1930), pp. 548s. – შდრ. S. IO. CHRYSOSTOMUS, In Ephes. hom. 20, 2: PG 62, 136ss.

  127. შდრ. S. AUGUSTINUS, Enchir. 121, 32: PL 40, 288. – S. THOMAS, Summa Theol. II-II, q. 184, a. 1. – PIUS XII, adhort. apost. Menti nostrae, 3 sept. 1950: AAS 42 (1950), p. 660.

  128. რჩევთა შესახებ ზოგადად შდრ. ORIGENES, Comm. Rom. X, 14: PG 14, 1275 B. – S. AUGUSINUS, De S. Virginitate, 15, 15: PL 40, 403. – S. THOMAS, Summa Theol. I-II, q. 100, a. 2 c (ბოლოს); II-II, q. 44, a. 4,  ad 3.

  129. წმიდა ქალწულობის განსაკუთრებულობისთვის შდრ. TERTULLIANUS, Exhort. Cast. 10: PL 2, 925 C. – S. CYPRIANUS, Hab. Virg. 3 და 22: PL 4, 443 B და 461 A s. – S. ATHANASIUS, De Virg.: PG 28, 252 ss. – S. IO. CHRYSOSTOMUS, De Virg. : PG 48, 533 ss.

  130. სულიერი სიგლახაკის შესახებ შდრ. მათ. 5, 3 და 19, 21; მარკ. 10, 21; ლუკ. 18, 22;  მორჩილებასთან დაკავშირებით ქრისტეს მაგალითი მოცემულია: იოან. 4, 34 და 6, 38; ფილ. 2, 8-20; ებრ. 10, 5-7. – ხშირია მამებთან და ორდენების დამფუძნებლებთან.

  131. რჩევათა წარმატებით გამოყენების შესახებ, რომლებიც ყველასთვის სავალდებულო არ არის, შდრ. S. IO. CHRYSOSTOMUS, In Mt. hom. 7, 7: PG 57, 81s. – S. AMBROSIUS, De Viduis, 4, 23: PL 16, 241 s.

  132. შდრ. ROSWEYDUS, Vitae Patrum, Antwerpiae, 1628. – Apophtegmata Patrum: PG 65. – PALLADIUS, Historia Lauciaca: PG 34 995 ss.: ed. C. BUTLER, Cambridge 1898 (1904). – PIUS XI, Const. apost. Umbratilem, 8 iul. 1924: AAS 16 (1924), pp. 386-387. – PIUS XII, alloc. Nous sommes hereux, 11 apr. 1958: AAS 50 (1958), p. 283.

  133. PAULUS VI, alloc. Magno gaudio, 23 maii 1964: AAS 56 (1964), p. 566.

  134. შდრ. Cod. Iur. Can., c. 487 და 488, 4°. – PIUS XII, alloc. Annus sacer, 8 dec. 1950: AAS 43 (1951), pp. 27s. – PIUS XII, Const. apost. Provida Mater, 2 febr.1947: AAS 39 (947), pp. 120ss.

  135. PAULUS VI, l.c., p. 567.

  136. შდრ. S. THOMAS, Summa Theol. II-II, q. 184, a. 3 და q. 188, a. 2. – S. BONAVENTURA, Opusc. XI, Apologia Pauperum, c. 3, 3: QUARACCHI, t. 8, 1898, p. 245 a.

  137. შდრ. CONC. VAT. I, სქემა De Ecclesia Christi, cap. XV და შენიშნვა 48: MANSI 51, 549 s. და 619s. – LEO XII, epist. Au milieu des consolations, 23 dec. 1900: ASS 33 (1900-01), p. 361. – PIUS XII, Const. apost. Provida Mater, l.c., pp. 114 s.

  138. შდრ. LEO XII, Const. Romanos Pontifices, 8 maii 1881: ASS 13 (1880-81), p. 483. – PIUS XII alloc. Annus sacer, 8 dec. 1950: AAS 43 (1951), pp. 28 s.

  139. შდრ. PIUS XII, alloc. annus sacer, l.c.,  p. 28. – PIUS XII, Const. apost. Sedes Sapientiae, 31 maii 1956: AAS 48 (1956), p. 355. - PAULUS VI, l.c., pp. 570-571.

  140. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, 29 iun. 1943: AAS 35 (1943), pp. 214 s.

  141. შდრ. PIUS XII, alloc. Annus sacer, l. c., p. 30. – Alloc. Sous la maternelle protection, 9 dec. 1957: AAS 50 (1958), pp. 39 s.

  142. CONC. FLOR. Decretum pro Graecis: DENZ. 693 (1305).

  143. გარდა უფრო ძველი დოკუმენტებისა, რომლებიც სულთა გამოძახების ნებისმიერი ფორმის წინააღმდეგ არის მიმართული, ალექსანდრე IV-ის დროიდან (27 სექტემბერი 1258), შდრ. encycl. S. S. C. S. OFFICII, De magnetismi abusu: 4 aug. 1856: ASS (1865), pp. 177-178, DENZ. 1653-1654 (2823-2825); პასუხი: S.S.C.S. OFFICII, 24 apr. 1917: AAS 9 (1917), p. 268, DENZ. 2182 (3642).

  144. პავლეს ამ მოძღვრების სინთეზური გადმოცემისთვის იხ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis: AAS 35 (1943), pp. 200 et passim.

  145. შდრ. მაგალითად, S. AUGUSTINUS, Enarr. in Ps. 85, 24: PL 37, 1099. – S. HIEONYMUS, Liber contra Vigilantium, 6: PL 23, 344. – S. THOMAS, In 4m Sent., d. 45, q. 3, a. 2. – S. BONAVENTURA, In 4m Sent., d. 45, a. 3, q. 2; etc.

  146. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis: AAS 35 (1943), p. 245.

  147. შდრ. მრავალრიცხოვანი წარწერები რომაულ კატაკომბებში.

  148. შდრ. GELASIUS I, Decretalis De libris recipiendis, 3: PL 59, 160, DENZ. 165 (353).

  149. შდრ. S. METHODIUS, Symposion, VII, 3: GCS (Bonwetsch), p. 74.

  150. შდრ. BENEDICTUS XV, Decretum approbationis virtutum in Causa beatificationis et canonizationis Servi Dei Ioannis Nepomuceni Neumann: AAS 14 (1922), p. 23.- პიუს XI-ის მრავალი სიტყვა წმიდანთა შესახებ: Inviti all’eroismo: Dicorsi…, t. I-III, Romae 1941-1942, passim. – PIUS XII, Discorsi e Radiomessagi, t. 10, 1949, pp. 37-43.

  151. შდრ. PIUS XII, encycl. Meiator Dei: AAS 39 (1947), p. 581.

  152. შდრ. ებრ. 13, 7; Eccli 44-50; ებრ. 11, 3-40. – შდრ. აგრეთვე PIUS XII, encycl. Mediator Dei: AAS 39 (1947), pp. 582-583.

  153. შდრ. CONC. VAT. I, Const. De fide catholica, cap. 3: DENZ. 1794 (3013).

  154. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis: AAS 35 (1943). p. 216.

  155. თავად წმიდანთა მიმართ მადლიერების შესახებ შდრ. E. Diehl, inscriptiones latinae christianae veteres, I, Berolini, 1925, nn. 2008 2383 et passim.

  156. CONC. TRID., Sess. 25, De invocatione… Sanctorum: DENZ. 984 (1821).

  157. რომაული ჟამნი, ყველა წმიდათა დღესასწაულის ინვიტატორიუმი.

  158. შდრ. მაგ. 2 თეს. 1, 10.

  159. CONC. VAT. II, Const. de Sacra Liturgia, cap. 5, n. 104.

  160. რომაული მესის კანონი.

  161. CONC. NICAENUM II, Act. VII: DENZ. 302 (600).

  162. CONC. FLOR., Decretum pro Graecis: DENZ. 693 (1304).

  163. CONC. TRID., Sess. 25, de invocatione, veneratione et reliquiis Sanctorum et sacris imaginibus: Decretum de iustificatione, can. 30: DENZ. 840 (1580).

  164. Missale romanum, წინასიტყვაობა წმიდანთა დღესასწაულისათვის, საფრანგეთის დიოცეზებში გამოსაყენებლად.

  165. შდრ. S. PETRUS CANISIUS, Catechismus Maior seu Summa Doctrinae christianae, cap. III (ed. crit. F. Streicher), Pars I, pp. 15-16, n. 44 et pp. 100-101, n. 49.

  166. შდრ. CONC. VAT. II, Const. de sacra Liturgia, cap. 1, n. 8.

  167. მრწამსი რომაულ მესაში: კონსტანტინოპოლის სიმბოლო: MANSI 3, 566. – შდრ. CONC. EPHESIENUM, იქვე, 4, 1130 (იქვე, 2, 665 და 4, 1071). – CONC. CHALCEDON., იქვე 7, 111-116. – CONC. CONST. II, იქვე 9, 375-396.

  168. რომაული მესის კანონი.

  169. S. AUGUSTINUS, De S. Virginitate, 6: PL 40, 399.

  170. შდრ. PAULUS VI, კრებაზე წარმოთქმული სიტყვა, 1963 წლის დეკემბრის 4: AAS 56 (1964), p. 37.

  171. შდრ. S. GERMANUS CONST., Hom. in Annunt. Deiparae: PG 98, 328 A; In Dorm. 2: col. 357. – ANASTASIUS ANTIOCH., Serm. 2 de Annunt.,: PG 89, 1377 AB; Serm. 3, 2: col. 1388 C. – S. ANDREAS CRET., Can. in B.V. Nat. 4: PG 97, 1321 B; In B. V. Nat., 1: col. 812 A; Hom. in dorm. 1: col. 1068 C. – S. SOPHRONIUS, Or. 2 in Annunt, 18: PG 87 (3), 3237 BD.

  172. S. IRENEUS, Adv. Haer. III, 22, 4: PG 7, 959A; HARVEY 2, 123.

  173. S. IRENAEUS, ibidem; HARVEY, 2, 124.

  174. S. EPIPHANIUS, Haer. 78, 18: PG 42, 728 CD – 729 AB.

  175. S. IERONYMUS, Epist. 22, 21: PL 22, 408. – Cf. S. AUGUSTINUS, Serm. 51, 2, 3: PL 38, 335; Serm. 232, 2: col. 1108. – S. CYRILLUS HIEROS., Catech. 12, 15: PG 33, 741 AB. – S. IO. CHRYSOSTOMUS, In Ps. 44, 7: PG 55, 193. – S. IO. DAMASCENUS, Hom. 2 in dorm. B. M. V., 3: PG 96, 728.

  176. შდრ. CONC. LATERANENSE anni 649, can. 3: MANSI 10, 1151. – S. LEO M., Epist. ad Flav.: PL 54, 759. – CONC. CHALCEDON.: MANSI 7, 462. – S. AMBROSIUS, De instit. virg. : PL 16, 320.

  177. შდრ. PIUS XII, encycl. Mystici Corporis, 29 iun. 1943: AAS 35 (1943), pp. 247-248.

  178. შდრ. PIUS IX, bulla Ineffabilis, 8 dec. 1854: Acta Pii IX, 1, I, p. 616; DENZ. 1641 (2803).

  179. შდრ. PIUS XII, Const. apost. munificentissimus, 1 nov. 1950: AAS 42 (1950); DENZ. 2333 (3903).

  180. შდრ. PIUS XII, encycl. Ad coell Reginam, 11 oct. 1954: AAS 46: AAS 46 81954), pp. 633-636; DENZ. 3913 ss.

  181. შდრ. KLEUTGEN, გადამუშავებული ტექსტი De mysterio Verbi incarnati, cap. IV: MANSI 53, 290. – შდრ. S. ANDREAS CRET., In nat. Mariae, sermo 4: PG 97, 865 A. – S. GERMANUS CONST., In annunt. Deiparae: PG 98, 321 BC; In dorm. Deiparae, III: col. 361 D. – S. IO. DAMASCENUS, In dorm. B. V. Mariae, hom. 1, 8: PG 96, 712 BC – 713 A.

  182. შდრ. LEO XII, encycl. adiutricem populi, 5 sept. 1895: ASS 15 (1895-96), p. 303. – S. PIUS X, encycl. Ad diem illum, 2 febr. 1904: Acta, I, p. 154; DENZ. 1978 a (3370). – PIUS XI, encycl. Miserentissimus, 8 maii 1928: AAS 20 (1928), p. 178. – PIUS XII, რადიოთი გამოსვლა, 1946 წლის 13 მაისი: AAS  38 (1946), p. 266.

  183. S. AMBROSIUS, Epist. 63: PL 16, 1218.

  184. S. AMBROSIUS, Expos. Lc. II, 7: PL 15, 1555.

  185. შდრ. PS.-PETRUS DAM., Serm. 63: PL 144, 861 AB. – GODEFRIDUS A S. VICTORE, In nat. B. M., Ms. Paris, Mazarine, 1002, fol. 109 r. – GERHOHUS REICH., De gloria et honore Filii hominis, 10: PL 194, 1105 AB.

  186. “შენი მფარველობის ქვეშ.”

  187. CONC: NICAENUM II, anno 787: MANSI 13, 378-379; DENZ. 302 (600-601). – CONC. TRID., Sess. 25: MANSI 33, 171-172.

  188. შდრ. PIUS XII, რადიოთი გამოსვლა, 1954 წლის 14 ოქტომბერი: AAS 46 (1954), p. 679. – Encycl. Ad coeli Reginam, 11 oct. 1954: AAS 46 (1954), p. 637.

  189. შდრ. PIUS XI, encycl. Ecclesiam Dei, 12 nov. 1923: AAS 15 (1923), p. 581. – PIUS XII, encycl. Fulgens Corona, 8 sept. 1953: AAS 45 (1953), pp. 590-591.

©2020 

კავკასიის ლათინ კათოლიკეთა

სამოციქულო ადმინისტრაცია

აბესაძეს, 6ა, 0106 თბილისი

საქართველო 

www.catholicchurch.ge