წმიდა მამა ფრანცისკეს

სამოციქულო ექსჰორტაცია

 

 

GAUDETE ET EXSULTATE

გიხაროდეთ და ილხენდეთ

 

თანამედროვე მსოფლიოში

სიწმიდისკენ მოწოდების შესახებ

(ირაკლი ჯავახიშვილის თარგმანი)

1. ''გიხაროდეთ და ილხენდეთ'' (მთ 5,12), ეუბნება იესო მათ, მის გამო რომ არიან დევნილნი ან დამცირებულნი. უფალი ყველაფერს ითხოვს ჩვენგან, სანაცვლოდ კი ჭეშმარიტ სიცოცხლეს გვიწვდის, ბედნიერებას, რომლისთვისაც ვართ შექმნილნი. მას სურს, რომ წმიდანები ვიყოთ, და ვერ წარმოუდგენია, რომ უღიმღამო, უფერული და აზრსმოკლებული ყოფით შეიძლება დავკმაყოფილდეთ. მართლაც, სხვადასხვაგვარი ფორმით, ბიბლიის პირველივე გვერდებზე ვხედავთ სიწმიდისაკენ მოწოდებას. უფალი ამ სიტყვებით მიმართავდა აბრაამს: ″იარე ჩემს წინაშე და სრული იყავი″ (დაბ 17,1).

2. წინამდებარე მოსაზრებათა მიზანი არაა, წარმოადგინოს ტრაქტატი სიწმიდის შესახებ, თავისი მრავალი განსაზღვრებითა და მახასიათებლით, ამ მნიშვნელოვან თემას რომ ამდიდრებენ, ან იმგვარი ანალიზით, სიწმიდეში ზრდის საშუალებებს რომ ეხება. ჩემი მოკრძალებული მიზანია, კიდევ ერთხელ გავაჟღერო სიწმიდისკენ მოწოდება, თუ როგორ შეიძლება ხორცი შეისხას მან დღევანდელ მსოფლიოში, მთელი თავისი საფრთხეებით, გამოწვევებითა და შესაძლებლობებით. ვინაიდან უფალმა თითოეული ჩვენგანი ამოარჩია, ″რათა წმიდანი და უბიწონი ვყოფილიყავით მის წინაშე სიყვარულით″ (ეფ 1,4).

 

თავი პირველი

სიწმიდისკენ მოწოდება

წმიდანები, რომლებიც გვაგულიანებენ და გვერდში გვიდგანან

3. წერილში ებრაელთა მიმართ მრავალი მოწმეა მოხსენიებული, რომლებიც გვაგულიანებენ, რომ ″მოთმინებით გავლიოთ ჩვენს წინაშე მდებარე სარბიელი″ (12,1). მასში საუბარია აბრაამზე, სარაზე, მოსეზე, გედეონზე და სხვებზეც (შეად. 11,1-12,3) და, პირველ რიგში, მოხმობილნი ვართ, ვაღიაროთ, რომ ″გარს გვახვევია ესოდენ მრავალი მოწმე″ (12,1), რომლებიც გვაგულიანებენ, რომ არ შევჩერდეთ გზაზე, ბიძგს გვაძლევენ, რომ მიზნისკენ სვლა განვაგრძოთ. და მათ შორის არიან დედაჩვენი, დიდედაჩვენი ანდა სხვა ახლობელი ადამიანები (შეად. 2 ტიმ 1,5). შესაძლოა მათი ცხოვრება არ იყო მუდამ სრულყოფილი, თუმცა საკუთარ ბრალეულობათა და მანკიერებათა ჟამსაც არ შეყოვნებულან გზაზე და კვლავაც საყვარელნი იყვნენ უფლისთვის.

4. წმიდანები, რომლებიც უკვე ღმრთის ყოფიერებაში არიან, სიყვარულისა და თანაზიარების კავშირს ინარჩუნებენ ჩვენთან. ამაზე მოწმობს გამოცხადების წიგნიც, როდესაც წამებულთა შუამდგომლობაზე საუბრობს: ″საკურთხევლის ქვეშ ვიხილე მათი სულები, ვინც მოკლულ იქნენ ღვთის სიტყვისა და მოწმობისთვის, რომელიც ჰქონდათ. ხმამაღლა შეჰღაღადეს და თქვეს: როდემდის, მეფეო, წმიდაო და ჭეშმარიტო, არ განსჯი და შურს არ იძიებ?″ (6,9-10). შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ″გარს გვახვევიან, წინ მიგვიძღვიან და გზას გვიჩვენებენ ღმრთის მეგობრები. [...] მარტომ არ უნდა ვზიდო ის, რის ტარებასაც მარტო ვერასდროს შევძლებ. ღმრთის ყველა წმიდანი მიცავს, მაძლიერებს და მატარებს″.1    

5. ბეატიფიკაციისა და კანონიზაციის პროცესებში ითვალისწინებენ გმირულ სიქველეთა ნიშნებს, სიცოცხლის მსხვერპლად გაღებას მოწამეობაში და აგრეთვე გარკვეულ შემთხვევებს, როდესაც საკუთარი ცხოვრება სხვებს უნდა მიუძღვნა, სიკვდილამდეც კი. ამგვარი მიძღვნა ქრისტეს სამაგალითო მიბაძვას გამოხატავს და მორწმუნეთა აღფრთოვანების ღირსია.2 მაგალითად, გავიხსენოთ ნეტარი მარია გაბრიელა საგედუ, რომელმაც საკუთარი ცხოვრება ქრისტიანთა ერთობას მიუძღვნა.

“გვერდით კარის” წმიდანები

6. მხოლოდ მათზე ნუ ვიფიქრებთ, ვინც უკვე ნეტარად ან წმიდანად არიან შერაცხულნი. სულიწმიდა უხვად გარმოღვრის სიწმიდეს ღმრთის წმიდა ერთგულ ხალხში, ვინაიდან ″ისურვა ღმერთმა, რომ ადამიანები წმიდა-ეყო და გამოეხსნა არა ცალცალკე, მათ შორის რაიმე კავშირის გარეშე, არამედ იმ ერად შეეკრიბა, რომელიც ღმერთს ჭეშმარიტებაში შეიცნობდა და მას წმიდად ემსახურებოდა″.3 ხსნის ისტორიაში, უფალმა ხალხი გამოისყიდა. არ არსებობს სრული ვინაობა ხალხისადმი კუთვნილების გარეშე. ამიტომაც, არავინაა დახსნილი ცალკე, როგორც იზოლირებული ინდივიდი, არამედ ღმერთი თავისკენ გვიზიდავს, იმავე დროს კი არ ავიწყდება ადამიანთა შორის ურთიერთობების ის ფართო ქსელიც, საკაცობრიო საზოგადოებაში რომ იქსოვება: ღმერთმა ისურვა, რომ ხალხის ყოფასა და ისტორიაში შემოსულიყო.

7. სიამოვნებას მგვრის, როდესაც ღმრთის მომთმენ ხალხში დამკვიდრებულ სიწმიდეს ვუჭვრეტ: მშობლებში, რომლებიც დიდი სიყვარულით ზრდიან საკუთარ შვილებს; მამაკაცებსა და ქალებში, რომლებიც საკუთარი ოჯახის გამოსაკვებად შრომობენ; სნეულებსა და ხანდაზმულ ბერ-მონაზვნებში, კვლავაც რომ იღიმებიან. ამგვარ შეუპოვრობაში, ყოველდღიურად რომ განაგრძონ საკუთარი გზა, მე ვხედავ მებრძოლი ეკლესიის სიწმიდეს. ეს ხშირად არის ″გვერდით კარის″ სიწმიდე, მათი სიწმიდე, ვინც ჩვენ ახლოს ცხოვრობენ და ვინც ღმრთის ყოფნას ავლენენ ანდა, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ვინც არიან ″სიწმიდის საშუალო კლასი″.4  

8. დავანებოთ, რომ სიწმიდის ნიშნებმა შეგვაგულიანოს, რომლებსაც უფალი გვაჩვენებს იმ ხალხის ყველაზე თავმდაბალ წევრებში, რომელიც ″მონაწილეობს ქრისტეს გარკვეულ წინასწარმეტყველურ ფუნქციაშიც. იგი ღმრთის ცოცხალ მოწმეობას ავრცელებს, უპირველეს ყოვლისა, სარწმუნოებრივი ცხოვრებითა და სიყვარულით″.5 როგორც წმ. ტერეზა ბენედეტა ჯვრისა გვირჩევს, გავითვალისწინოთ, რომ მრავალი მათგანის მეშვეობით იქმნება ჭეშმარიტი ისტორია: ″ყველაზე ბნელ ღამეში ჩნდებიან უდიდესი წინასწარმეტყველნი და წმიდანნი. თუმცა, მისტიკური ცხოვრების მაცოცხლებელი დინება უხილავი ხდება. რასაკვირველია, სამყაროს ისტორიის გადამწყვეტ მოვლენებზე არსებით გავლენას ახდენს ის სამშვინველნი, რომლებზეც არაფერს ამბობენ ისტორიის წიგნები. და ამ სამშვინველთა შესახებ, რომლებსაც მადლობა უნდა გადავუხადოთ ჩვენი პიროვნული ცხოვრების გადამწყვეტი მოვლენებისთვის, მხოლოდ იმ დღეს გავიგებთ, როდესაც ყველაფერი, რაც დაფარულია, გაცხადდება″.6 

9. სიწმიდე ეკლესიის უმშვენიერესი სახეა. მაგრამ კათოლიკე ეკლესიის გარეთაც და ძალზე სხვადასხვაგვარ გარემოებებშიც, სულიწმიდა იძლევა ″თავისი ყოფნის ნიშნებს, რომლებიც ეხმარება ქრისტეს მოწაფეებს″.7 მეორე მხრივ, წმ. იოანე პავლე II შეგვახსენებდა, რომ ″ქრისტეს დამოწმება სისხლის დაღვრამდე კათოლიკეების, მართლმადიდებლების, ანგლიკანებისა და პროტესტანტების მემკვიდრეობად იქცა″.8 მშვენიერ ეკუმენურ მოვლენაზე, რომლის აღნიშვნაც მან კოლიზეუმში ისურვა, 2000 წლის იუბილეს დროს, იგი ამტკიცებდა, რომ წამებულნი წარმოადგენენ ″მემკვიდრეობას, რომელიც ყველაზე მაღალი ხმით ლაპარაკობს განყოფის ფაქტორებზე″.9

უფალი მოუხმობს

10. ყოველივე ეს მნიშვნელოვანია. თუმცა, ამ ექსჰორტაციით მსურს შევახსენო, უპირველეს ყოვლისა, სიწმიდისკენ მოწოდება, რომლითაც უფალი მიმართავს თითოეულ ჩვენგანს, ის მოწოდება, შენს მიმართაც რომ არის: ″წმიდანი იყავით, რადგანაც მე წმიდა ვარ″ (ლევ 11,44; 1 პეტ 1,16). ამას გამორჩეულად აღნიშნავდა ვატიკანის II კრება: ″გამოხსნის ასეთი საშუალებებით აღჭურვილი ყველა ქრისტიანი, როგორიც არ უნდა იყოს მისი მდგომარეობა და სტატუსი, თითოეული თავისებურად, უფლის მიერ არის მოწოდებული სიწმიდის იმ სრულყოფილებისაკენ, რომელიც თავად მამის სრულყოფილება არის″.10  

11. ″თითოეული თავისებურად″, ამბობს კრება. ამიტომ, გული არ უნდა გავიტეხოთ, როდესაც სიწმიდის იმ მოდელებს ვუჭვრეტთ, მიუწვდომელი რომ გვეჩვენება. არსებობს მოწმობანი, რომლებიც სასარგებლოა ჩვენ შესაგულიანებლად და წასაქეზებლად, მაგრამ იმიტომ კი არა, რომ ზუსტად გადმოვიღოთ ისინი, ვინაიდან ეს დაგვაშორებდა კიდეც იმ უნიკალურ და განუმეორებელ გზას, ჩვენთვის რომ ჩაიფიქრა უფალმა. მნიშვნელოვანია, რომ თითოეულმა მორწმუნემ გაარჩიოს საკუთარი გზა და წარმოაჩინოს ის, რაც საუკეთესოა მასში, ღრმად პიროვნული ნიჭები, ღმერთმა რომ უბოძა მას (შეად. 1 კორ 12,7), და საკუთარი ძალები არ დახარჯოს იმის მიბაძვაში, რაც მისთვის არ ყოფილა მოფიქრებული. ყველანი მოხმობილნი ვართ, რომ ვიყოთ მოწმენი, მაგრამ არსებობს მოწმობის მრავალი ეგზისტენციალური ფორმაც.11 მართლაც, როდესაც დიდი მისტიკოსი წმ. იოანე ჯვრისა თავის სულიერ საგალობელს წერდა, ამჯობინებდა, რომ თავი აერიდებინა ყველასთვის დადგენილი წესებისათვის და განმარტავდა, რომ მისი ტექსტები დაწერილი იყო იმისათვის, რომ ყველას გამოეყენებინა ისინი ″თავის ნებისამებრ″.12 ვინაიდან ღმრთის სიცოცხლე ზოგიერთს გარკვეული გზით გადაეცემა, სხვებს კი - განსხვავებულით.13

12. ამ სხვადასხვაგვარ ფორმებს შორის, მსურს აღვნიშნო, რომ ″ქალის გენიაც″ ვლინდება სიწმიდის ქალურ სტილში, აუცილებელი რომაა ამ სამყაროში ღმრთის სიწმიდის წარმოსაჩენად. და სწორედ იმ ეპოქებშიც, როდესაც ქალები ყველაზე მეტად იყვნენ უგულებელყოფილნი, სულიწმიდა უხვად იძლეოდა წმიდანებს, რომელთა გულმხურვალეობაც ბიძგს აძლევდა ახალ სულიერ მგზნებარებას და მნიშვნელოვან რეფორმებს ეკლესიაში. შეგვიძლია დავასახელოთ წმ. ილდეგარდა ბინგენელი, წმ. ბრიგიდა, წმ. კატერინა სიენელი, წმ. ტერეზა ავილელი ან წმ. ტერეზა ლისოელი. მაგრამ, პირველ რიგში, უნდა გავიხსენოთ ის მრავალი უცნობი ან დავიწყებული ქალი, რომლებმაც, თითოეულმა თავისებურად, საკუთარი მოწმობის ძალით განამტკიცეს და გარდაქმნეს ოჯახები და საკრებულოები.

13. ამან უნდა აღაფრთოვანოს და შეაგულიანოს თითოეული ადამიანი, რომ სრულად გასცეს საკუთარი თავი, რათა მისწვდეს იმ უნიკალურ და განუმეორებელ ჩანაფიქრს, მისთვის რომ ისურვა ღმერთმა მარადისობიდან: ″ვიდრე მუცელში გამოგსახავდი, გამოგარჩიე; ვიდრე საშოდან გამოხვიდოდი, წმიდა გყავი″ (იერ 1,5).

შენთვისაც

14. წმიდანები რომ ვიყოთ, საჭირო არაა ეპისკოპოსები, მღვდლები ან ბერ-მონაზვნები ვიყოთ. ხშირად გვაცდუნებს ხოლმე ფიქრი, რომ სიწმიდე მხოლოდ მათთვისაა, ვისაც პასუხისმგებლობა აკისრიათ, რომ თავი შორს დაიჭირონ ჩვეულებრივ საქმეთაგან, რათა დიდი დრო დაუთმონ ლოცვას. მაგრამ ასე როდია. ყველანი მოხმობილნი ვართ, რომ წმიდანები ვიყოთ, სიყვარულით ვიცხოვროთ და დავემოწმოთ ყველაფერში, რასაც ყოველდღე ვაკეთებთ, სადაც კი მოვახერხებთ. ღმრთივშეწირულ ცხოვრებას ეწევი? იყავ წმიდა, სიხარულით ატარე შენი თავშეწირვა. დაქორწინებული ხარ? იყავ წმიდა, გიყვარდეს შენი მეუღლე და იზრუნე მასზე, როგორც ქრისტე იქცევა ეკლესიის მიმართ. მშრომელი ხარ? იყავ წმიდა, პატიოსნად და კომპეტენტურად შეასრულე შენი სამუშაო ძმათა სამსახურში. მშობელი ანდა ბებია ან ბაბუა ხარ? იყავ წმიდა, მოთმინებით ასწავლე პატარებს, რომ იესოს მიჰყვნენ. ხელისუფალი ხარ? იყავ წმიდა, იბრძოლე საერთო სიკეთისთვის და უარი თქვი შენ პირად ინტერესებზე.14

15. დაანებე, რომ შენი ნათლობის მადლმა ნაყოფი გამოიღოს სიწმიდის გზაზე. დაანებე, რომ ყველაფერი გახსნილი იყოს ღმრთის მიმართ და, ამ მიზნით, აირჩიე იგი, მუდამ ხელახლა აირჩიე ღმერთი. გული არ გაიტეხო, ვინაიდან სულიწმიდის ძალა გაძლევს ამის გაკეთების შესაძლებლობას, ხოლო სიწმიდე საბოლოოდ სულიწმიდის ნაყოფია შენ ცხოვრებაში (შეად. გალ 5,22-23). როდესაც გრძნობ ცდუნებას, რომ შენ უძლურებაში ეფლობი, ჯვარცმას ახედე და უთხარი: ″უფალო, მე საბრალო ცოდვილი ვარ, მაგრამ შენ შეგიძლია სასწაული მოახდინო და ოდნავ უკეთესი გამხადო″. ეკლესიაში, რომელიც წმიდაა, თუმცა ცოდვილებისგან შედგება, შენ იპოვნი იმ ყველაფერს, რაც გჭირდება სიწმიდეში ზრდისათვის. უფალმა იგი მრავალი ძღვენით აღავსო, სიტყვით, საიდუმლოებით, წმიდა ადგილებით, საკრებულოს ცხოვრებით, წმიდანთა მოწმობით, და მრავალგვარი მშვენიერებით, უფლის სიყვარულიდან რომ მოდის, ″როგორც დედოფალი ირთვება სამკაულებით″ (ეს 61,10).

16. ეს სიწმიდე, რომლისკენაც უფალი მოგიხმობს, მცირე ჟესტებით გაიზრდება. მაგალითად, ქალი ბაზარში მიდის პროდუქტების საყიდლად, ხვდება ახლობელს და იწყებს საუბარს, და იწყება ჭორაობა. მაგრამ ეს ქალი საკუთარ გულში იტყვის: ″არა, ცუდს არავისზე ვიტყვი″. ეს სიწმიდისკენ გადადგმული ნაბიჯია. შემდეგ, სახლში, თუმც კი დაღლილია, მის გვერდით ზის და მოთმინებითა და სიყვარულით უსმენს. ეს კიდევ ერთი მსხვერპლია, რომელსაც სიწმიდე მოაქვს. შემდეგ ის განიცდის გარკვეული მღელვარების მომენტს, მაგრამ ახსენდება ქალწულ მარიამის სიყვარული, იღებს სავარდს და რწმენით ლოცულობს. ეს სიწმიდის კიდევ ერთი გზაა. შემდეგ გადის ქუჩაში, ხვდება უპოვარს და ჩერდება, რომ სიყვარულით ესაუბროს მას. ესეც წინგადადგმული ნაბიჯია.

17. ზოგჯერ ცხოვრება უდიდეს გამოწვევებს წარმოადგენს, მათი მეშვეობით კი უფალო ხელახალი მოქცევისაკენ მოგვიხმობს, რომლითაც უკეთ ვლინდება მისი მადლი ჩვენ ცხოვრებაში, ″რათა ვეზიარებოდეთ მის სიწმიდეს″ (ებრ 12,10). გარდა ამისა, საჭიროა მხოლოდ ვიპოვნოთ უფრო სრულყოფილი საშუალება იმის გასაკეთებლად, რასაც უკვე ვაკეთებთ: ″არსებობს შთაგონებები, რომლებიც მარტოოდენ ქრისტიანული ცხოვრების ჩვეულებრივ საქმეთა არაჩვეულებრივ სრულყოფილებას ესწრაფვიან″.15 როდესაც კარდინალი ფრანცისკე სავერიო ნგუიენ ვან თუანი საპატიმროში იმყოფებოდა, მან უარი თქვა დროის გაფლანგვაზე გათავისუფლების მოლოდინში. მისი არჩევანი იყო: ″მოცემულ მომენტს გამოვიყენებ, სიყვარულით აღვავსებ მას″; და შემდეგნაირად გადმოსცემდა ამას: ″გამოვიყენებ ყოველგვარ შესაძლებლობას, ყოველდღე რომ არსებობს, რათა ჩვეულებრივი საქმეები გავაკეთო არაჩვეულებრივად″.16

18. ამგვარად, ღმრთიური მადლის ძალით, მრავალი მცირე ჟესტით ჩვენ ვაშენებთ სიწმიდის იმ სხეულს, ღმერთმა რომ ისურვა ჩვენთვის, მაგრამ არა როგორც თვითკმარი ქმნილებები, არამედ ″როგორც შეშვენის ღვთის მრავალფეროვანი მადლის კეთილ მნეს″ (1 პეტ 4,10). ახალი ზელანდიის ეპისკოპოსები სწორად ასწავლიდნენ, რომ უფლის უპირობო სიყვარულით შეგვიძლია გვიყვარდეს, ვინაიდან აღმდგარი უფალი თავისი ძალმოსილი სიცოცხლის თანამოზიარედ აქცევს ჩვენ უძლურ ცხოვრებას: ″მის სიყვარულს არ აქვს საზღვრები და როდესაც მას გასცემს, უკან არასდროს მიაქვს. ის უპირობო იყო და ერთგული დარჩა. ამგვარი სიყვარული ადვილი როდია, ვინაიდან ხშირად ძალზე უძლურნი ვართ. მაგრამ სწორედაც მცდელობა იმისა, რომ ისე გვიყვარდეს, როგორც მან შეგვიყვარა, აჩვენებს, რომ ქრისტე თავის აღმდგარ სიცოცხლეს ჩვენც გვიწილადებს. ამიტომ, ჩვენი ცხოვრება თავის ძალმოსილებას მოქმედებაში წარმოაჩენს, ადამიანური უძლურების მომენტებშიც კი″.17

შენი მისია ქრისტეში

19. ქრისტიანს შეუძლია თავის ამქვეყნიურ მისიაზე იფიქროს და ის აღიქვას, როგორც სიწმიდის გზა, ვინაიდან ″ესაა ღვთის ნება: თქვენი სიწმიდე″ (1 თეს 4,3). ყოველი წმიდანი მისიაა; ის მამის ჩანაფიქრია, ისტორიის გარკვეულ მომენტში, სახარებისეული ასპექტის წარმოსაჩენად და განსახორციელებლად.

20. ამგვარი მისია თავის უსრულეს აზრს ქრისტეში ჰპოვებს და მხოლოდ მასშია შესაძლებელი მისი გაგება. მთელი თავისი სიღრმით, სიწმიდე ქრისტესთან კავშირში მისი ცხოვრების საიდუმლოს ხორცშესხმაა. ეს მოიცავს უფლის სიკვდილთან და აღდგომასთან დაკავშირებას უნიკალური და პიროვნული გზით, მასთან ერთად სიკვდილსა და ხელახლა აღდგომას. მაგრამ ის აგრეთვე შეიძლება გულისხმობდეს საკუთარ ყოფაში იესოს ამქვეყნიური ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტების გაცოცხლებას: მის უცნობ ცხოვრებას, კომუნიტარულ ცხოვრებას, უმცირესებთან სიახლოვეს, უპოვრობას და სიყვარულისთვის მისი თავგანწირვის სხვა გამოვლინებებს. ამ საიდუმლოთა განჭვრეტა, როგორც წმ. ეგნატე დი ლოიოლა აღნიშნავდა, გვიბიძგებს, რომ მათ ხორცი შევასხათ ჩვენ არჩევანსა და მიდგომებში.18 ვინაიდან ″იესოს ცხოვრებაში ყველაფერი მისი საიდუმლოს ნიშანია″,19 ″ქრისტეს მთელი ცხოვრება მამის გამოცხადებაა″,20 ″ქრისტეს მთელი ცხოვრება გამოსყიდვის საიდუმლოა″,21 ″ქრისტეს მთელი ცხოვრება გამეორების საიდუმლოა″,22 და ″ყველაფერი, რაც ქრისტემ განიცადა, შესაძლებლობას გვაძლევს, რომ ჩვენც ვატაროთ ის მასში და რომ ის ატარებს მას ჩვენში″.23 

21. მამის ჩანაფიქრია იესო, ხოლო ჩვენ - მასში. საბოლოოდ ქრისტეა, რომელიც მას უყვარს ჩვენში, ვინაიდან ″სიწმიდე სხვა არაფერია, თუ არა მთელი სისავსით განცდილი სიყვარული″.24 ამიტომ, ″სიწმიდე იზომება იმ მდგომარეობით, რომელსაც ქრისტე აღწევს ჩვენში, იმდენად, რომ სულიწმიდის ძალით მთელ ჩვენ ცხოვრებას მისი მაგალითისამებრ წარვმართავთ″.25 ასე რომ, ყოველი წმიდანი გზავნილია, სულიწმიდა რომ იღებს იესო ქრისტეს სიუხვიდან და თავის ხალხს რომ აძლევს.

22. ის სიტყვა რომ შევიცნოთ, რომლის თქმაც უფალს სურს წმიდანის მეშვეობით, დრო არ უნდა დავკარგოთ დეტალებზე, ვინაიდან აქ შეიძლება შეცდომებსა და არასასურველ შედეგებს წავაწყდეთ. ყველაფერი, რასაც წმიდანი ამბობს, როდია სახარებისადმი სრულად ერთგული, არც ის ყველაფერია უტყუარი და სრულყოფილი, რასაც ის აკეთებს. ჩვენ უნდა განვჭვრიტოთ მისი მთლიანი ცხოვრება, სიწმიდეში ზრდის მთელი მისი გზა, ის პიროვნება, რომელიც იესო ქრისტეს გარკვეული ნაწილის ანარეკლია და რომელიც მაშინ იჩენს თავს, როდესაც მისი პიროვნების მთლიანობის აზრს სწვდება.26

23. ეს ძლიერ მოუხმობს ყველა ჩვენგანს. შენც უნდა ჩასწვდე შენი ცხოვრების მთლიანობას, როგორც მისიას. სცადე ამის გაკეთება, მოუსმინე ღმერთს ლოცვაში და შეიცანი ნიშნები, ის რომ გვთავაზობს. მუდამ ჰკითხე სულიწმიდას, რას მოელის იესო შენგან შენი არსებობის ყოველ მომენტსა და ყოველ არჩევანში, რომელიც უნდა გააკეთო, რათა გაარჩიო ადგილი, მას რომ უკავია შენ მისიაში. და დაანებე მას, რომ შენში ჩააქსოვოს ის პიროვნული საიდუმლო, რომელიც შეიძლება იესო ქრისტეს ანარეკლი იყოს დღევანდელ სამყაროში.

24. დაე, ზეცამ ინებოს, რომ შეიცნო ის სიტყვა, იესოს ის გზავნილი, ღმერთი რომ გადასცემს სამყაროს შენი სიცოცხლით. დაანებე, რომ გარდაგქმნას, განგაახლოს სულიწმიდამ, რათა შესაძლებელი გახდეს ამის გაკეთება, შენი ძვირფასი მისია რომ არ დაიკარგოს. უფალი ამას აღასრულებს მაშინაც კი, როცა შენ ცხოვრებაში შეცდომები და უარყოფითი მომენტებია, იმ პირობით, რომ არ მიატოვო სიყვარულის გზა და მუდამ გახსნილი დარჩე მისი ზებუნებრივი მოქმედებისადმი, ასე რომ წმედს და აცისკროვნებს.

საქმიანობა, რომელიც ზრდის სიწმიდეს

25. როგორც ქრისტეს გაგებაა შეუძლებელი სასუფევლის გარეშე, რომლის დასამკვიდრებლადაც მოვიდა იგი, ისევე შენი მისიაა განუყოფელი ამ სასუფევლის მშენებლობისგან: ″ეძებეთ უპირველესად უფლის სასუფეველი და სიმართლე მისი″ (მთ 6,33). შენი თავის დაკავშირება ქრისტესთან და მის სურვილებთან გულისხმობს მასთან ერთად ყველასთვის სიყვარულის, სამართლიანობისა და მშვიდობის ამ სასუფევლის მშენებლობის ვალდებულებას. თავად ქრისტეს სურს მისი ხორცშესხმა შენთან ერთად, ყოველგვარი საჭირო ძალისხმევითა და მსხვერპლით, და აგრეთვე ყოველგვარი სიხარულითა და სიუხვით, მას რომ მოაქვს. ამიტომ, სიწმიდეში ვერ გაიზრდები, თუკი ვალად არ იღებ, მთელი სხეულითა და სულით, რომ ყოველივე შესაძლებელი ჩააქსოვო ამ ვალდებულებაში.

26. ჯანსაღი როდია, გიყვარდეს მდუმარება და თავს არიდებდე მოყვასთან შეხვედრას, გსურდეს სიმშვიდე და უარს ამბობდე საქმეზე, ელტვოდე ლოცვას და არად აგდებდე მსახურებას. ყველაფერი შეიძლება მივიღოთ და ჩვენი ყოფის ნაწილად ვაქციოთ ამ სამყაროში, რაც საბოლოოდ სიწმიდისკენ მიმავალი გზის ნაწილადაც იქცევა. ჩვენ მოხმობილნი ვართ, რომ საქმის დროსაც დავკავდეთ მჭვრეტელობით, და სიწმიდეში გავიზარდოთ ჩვენი მისიის პასუხისმგებლიანად და სულგრძელად შესრულებით.

27. განა შეიძლება სულიწმიდამ მისიის შესასრულებლად წარგვგზავნოს, იმავე დროს კი გვთხოვოს, რომ თავი მივანებოთ მას, ანდა სრულად არ მივუძღვნათ თავი შინაგანი მშვიდობის შენარჩუნებას? თუმცა, ზოგჯერ გვაქვს ცდუნება, რომ ამ სამყაროში სამწყსო თავდადება და ვალდებულება მეორეხარისხოვნად ვაქციოთ, თითქოს ″ნარჩენები″ ყოფილიყოს სიწმიდეში ზრდისა და შინაგანი მშვიდობის გზაზე. გვავიწყდება, რომ ″ცხოვრებას კი არ აქვს მისია, არამედ ცხოვრება თავად არის მისია″.27

28. მღელვარებით, ქედმაღლობით, თავის გამოჩენისა და ბატონობის საჭიროებით დაჩრდილული ვალდებულება, რასაკვირველია, ვერ იქნება სიწმიდეში ზრდის გზა. გამოწვევას წარმოადგენს საკუთარი თავდადების იმგვარად შეთავაზება, რომ გაღებულ ძალისხმევას სახარებისეული აზრი ჰქონდეს, ჩვენ კი სულ მეტად დავუკავშიროთ თავი იესო ქრისტეს. აქედან გამომდინარეობს ფაქტი, რომ ხშირადაა საუბარი, მაგალითად, კატექისტის სულიერებაზე, საეპარქიო სამღვდელოების სულიერებაზე, შრომის სულიერებაზე. იმავე მიზეზით, Evangelii Gaudium-ის დასასრულს ვსაუბრობდი მისიის სულიერებაზე, Laudato Si’-ში - ეკოლოგიურ სულიერებაზე, ხოლო Amoris Laetitia-ში - ოჯახური ცხოვრების სულიერებაზე.

29. ეს როდი ნიშნავს, რომ ყურადღება არ მივაქციოთ ღმრთის წინაშე სიმშვიდის, მარტოობისა და მდუმარების მომენტებს. პირიქით. ვინაიდან ტექნოლოგიურ მოწყობილობათა მუდმივი სიახლეები, მოგზაურობათა მიმზიდველობა, სამომხმარებლო საქონლის ფართო არჩევანი ზოგჯერ თავისუფალ ადგილსაც კი აღარ ტოვებს, სადაც შეიძლება ღმერთის ხმამ გაიჟღეროს. ყველაფერი სიტყვებით, ზედაპირული სიამეებით და სულმუდამ მზარდი ხმაურით ივსება. იქ არ სუფევს სიხარული, არამედ უკმაყოფილება იმ ადამიანისა, რომელმაც არ იცის, რისთვის ცხოვრობს. ამიტომ, როგორ შეიძლება არ ვაღიაროთ, რომ უნდა შევაჩეროთ ეს გავეშებული რბოლა, რომ აღვადგინოთ პირადი სივრცე, ზოგჯერ მტკივნეული, მაგრამ მუდამ ნაყოფიერი, სადაც ღმერთთან გულწრფელი დიალოგი მიმდინარეობს? ადრე თუ გვიან, პირისპირ უნდა დავუდგეთ ჭეშმარიტ საკუთარ თავს და დავანებოთ უფალს, რომ შემოვიდეს, თუმცა მუდამ ასე არ ხდება, ვიდრე ″არ აღმოჩნდებიან ხოლმე უფსრულის პირას, უდიდესი ცდუნების წინაშე, მიტოვების ზღვარზე, განმარტოებულ მწვერვალზე, სადაც გვეუფლება განცდა, რომ სრულიად მარტონი ვართ″.28 ამგვარ ვითარებაში, ვპოულობთ დიდ მოტივაციას, რომელიც გვიბიძგებს, რომ სრული ენთუზიაზმით შევასრულოთ ჩვენი საქმეები.

30. თავშექცევის იგივე საშუალებები, დღევანდელ ცხოვრებას რომ ეპატრონებიან, აგრეთვე გვიბიძგებენ, რომ სრული მნიშვნელობა მივანიჭოთ თავისუფალ დროს, როდესაც შეუზღუდველად შეგვიძლია გამოვიყენოთ ის მოწყობილობები, წუთიერ გართობასა და სიამოვნებას რომ გვთავაზობს. შედეგად, ზიანი ადგება საკუთარ მისიას, სუსტდება ვალდებულება, და შემცირებას იწყებს სულგრძელი  და გულღია მსახურება. ეს კი სულიერი გამოცდილების წახდენას იწვევს. შეიძლება თუ არა ჯანსაღი იყოს სულიერი გულმხურვალეობა, რომელიც ევანგელიზატორულ საქმიანობაში ან სხვათა მიმართ მსახურებაში სიზარმაცის გვერდით არსებობს?

31. ჩვენ გვესაჭიროება სიწმიდის სულისკვეთება, სიმარტოვესაც რომ ავსებს და მსახურებასაც,  პიროვნულ ყოფასაც რომ ავსებს და ევანგელიზატორულ ვალდებულებასაც, ისე რომ ყოველი წუთი უფლის მზერის ქვეშ ბოძებული სიყვარულის გამოხატულება იყოს. ამგვარად, ჩვენი ცხოვრების ყოველი წუთი სიწმიდეში ზრდის გზაზე გადადგმული ნაბიჯი იქნება.

უფრო ცოცხალი, უფრო ადამიანური

32. ნუ შეუშინდები სიწმიდეს. ის ძალებს, სიცოცხლესა და სიხარულს როდი წაგართმევს. პირიქით, შენ გახდები ის, რაც მამამ ჩაიფიქრა, როდესაც შეგქმნა, და ერთგული იქნები შენი თავის მიმართ. მასზე დამოკიდებულება გვათავისუფლებს მონობისაგან და გვეხმარება, რომ შევიცნოთ საკუთარი ღირსება. ამას ვხედავთ წმ. ჯუზეპინა ბახიტასთან, რომელიც ″ტყვედ აიყვანეს და გაყიდეს ჯერ კიდევ ფაქიზ ასაკში, შვიდი წლის რომ იყო, ძალიან იტანჯებოდა მკაცრი პატრონების ხელში. თუმცა, მან შეიცნო ღრმა ჭეშმარიტება, რომ ღმერთია, და არა ადამიანი, ყოველი ადამიანისა და მისი სიცოცხლის ჭეშმარიტი ბატონი. ამგვარი გამოცდილება დიდი სიბრძნის წყაროდ იქცა აფრიკის ამ თვინიერი შვილისთვის″.30

33. ყოველი ქრისტიანი, რამდენადაც იზრდება სიწმიდეში, უფრო ნაყოფიერი ხდება სამყაროსთვის. დასავლეთ აფრიკის ეპისკოპოსები გვასწავლიდნენ: ″ჩვენ ვართ მოწოდებულნი, ახალი ევანგელიზაციის სულისკვეთებით, რომ ვიყოთ ევანგელიზატორები და ვაუწყოთ სახარება ყველა მონათლულის მხარში დგომით, რათა შეასრულოთ თქვენი კუთვნილი როლები, როგორც მიწის მარილმა და წუთისოფლის ნათელმა, სადაც არ უნდა იმყოფებოდეთ″.31

34. ნუ შეგეშინდება, რომ უფრო მაღლა მიმართო შენი მზერა, დაანებო, რომ შეგიყვაროს და გაგათავისუფლოს ღმერთმა. ნუ შეგეშინდება, დაანებო, რომ სულიწმიდა გაგიძღვეს. სიწმიდე ნაკლებ ადამიანურად როდი გაქცევს, ვინაიდან ის შენი უძლურების შეხვედრაა მადლის ძალასთან. მართლაც, როგორც ლეონ ბლოი ამბობდა, ცხოვრებაში ″არ არსებობს იმაზე დიდი ვარამი, [...] რომ არ იყო წმიდანი″.32

თავი მეორე

სიწმიდის ორი ცბიერი მტერი

35. ამ ნაწილში, მსურს ყურადღება დავუთმო სიწმიდის ორ ყალბ ფორმას, რომლებმაც შეიძლება გზას აგვაცდინონ: ესენია გნოსტიციზმი და პელაგიანიზმი. ესაა ორი ერესი, რომლებიც ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში წარმოიშვა, თუმცა დღესაც საგანგაშოდ აქტუალურია. დღესაც, შესაძლოა გაუცნობიერებლად, მრავალი ქრისტიანის გულს აცდუნებს ამგვარი ყალბი იდეები. მათში ვლინდება ანთროპოცენტრული იმანენტურობა, კათოლიკური ჭეშმარიტებით რომაა შენიღბული.33 ჩვენ ვხედავთ სამოძღვრო ან დისციპლინური უსაფრთხოების ამ ორ ფორმას, რომლებიც საფუძველს აძლევს ″ნარცისისტულ და ავტორიტარულ ელიტიზმს, სადაც, სახარების უწყების ნაცვლად, აფასებენ და განსჯიან სხვებს და, მადლის მიღებაში დახმარების ნაცვლად, საკუთარ ენერგიებს კონტროლსა და შემოწმებაში ხარჯავენ. არც ერთ შემთხვევაში ნამდვილად არ აინტერესებთ არც იესო ქრისტე და არც სხვები″.34 

დღევანდელი გნოსტიციზმი

36. გნოსტიციზმი ხასიათდება ″სუბიექტურობაში ჩაკეტილი რწმენით, სადაც ერთადერთი ინტერესი გარკვეული გამოცდილება ან იდეების და ცოდნის რიგია, რომელსაც შემწეობა და განათლება შეუძლია, მაგრამ სადაც სუბიექტი საბოლოოდ საკუთარი გონების ან გრძნობების იმანენტურობაში რჩება ჩაკეტილი″.35

გონება ღმერთისა და ხორცის გარეშე

37. მადლობა ღმერთს, რომ ეკლესიის ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე მუდამ ცხადი იყო, რომ ადამიანთა სრულყოფილების საზომი მათი სიყვარულის ხარისხია, და არა ინფორმაცია და ცოდნა, რომლის დაგროვებაც შეუძლიათ. ″გნოსტიკოსებს″ არ ესმით ეს და სხვებს განსჯიან იმის მიხედვით, რამდენად შეუძლიათ გარკვეულ დოქტრინათა სიღრმის გაგება. მათთვის გონება არსებობს განხორციელების გარეშე, რომელსაც არ ძალუძს, რომ შეეხოს ქრისტეს ტანჯულ ხორცს სხვებში, ისინი განყენებულ ცნებათა ენციკლოპედიაში არიან დატყვევებულნი. და ბოლოს, სრულად რომ განძარცვავენ სხეულისაგან საიდუმლოს, ამჯობინებენ ″ღმერთს ქრისტეს გარეშე, ქრისტეს ეკლესიის გარეშე, ეკლესიას ხალხის გარეშე″.36

38. რასაკვირველია, ეს ფუჭი ზერელე დამოკიდებულებაა: ეს გონების ზედაპირული მოქმედებაა, როდესაც აზროვნების სიღრმე არც იძვრის და არც რეაგირებს. თუმცა, მას ძალუძს, რომ ზოგიერთი დაატყვევოს თავისი სიყალბით, ვინაიდან გნოსტიკური მიდგომა ფორმალური და თითქოს უპიროვნოა, და შეიძლება გარკვეული ჰარმონიის ან წესრიგის ასპექტიც შეიძინოს, ყველაფერს რომ მოიცავს თავის თავში.

39. მაგრამ სიფრთხილე გამოვიჩინოთ. მე არ ვსაუბრობ ქრისტიანული სარწმუნოების მიმართ მტრულ რაციონალიზმზე. ასე შეიძლება ეკლესიის შიგნითაც მოხდეს, როგორც სამრევლოთა საერო პირებში, ისე მათშიც, ფორმაციულ ცენტრებში ფილოსოფიას ან ღმრთისმეტყველებას რომ ასწავლიან. ვინაიდან გნოსტიკოსებისთვის დამახასიათებელია რწმენაც, რომ თავიანთი ახსნა-განმარტებებით შეუძლიათ სრულყოფილად გასაგები გახადონ რწმენა და მთელი სახარება. ისინი ჭეშმარიტებად აცხადებენ საკუთარ თეორიებს და ავალდებულებენ სხვებს, რომ მათნაირად იაზროვნონ. ერთია ჯანსაღი და თავმდაბალი გონება სახარების საღმრთისმეტყველო და ზნეობრივი სწავლების გაანალიზებისათვის; და მეორეა პრეტენზია, რომ იესოს სწავლება დაიყვანონ ცივ და უხეშ ლოგიკამდე, ყველაფერზე გაბატონებას რომ ესწრაფვის.37

მოძღვრება საიდუმლოს გარეშე

40. გნოსტიციზმი ერთ-ერთი ყველაზე უარესი იდეოლოგიაა, ვინაიდან მაშინ როდესაც არასწორად განადიდებს ცოდნას ან გარკვეულ გამოცდილებას, ამტკიცებს, რომ სინამდვილის მისეული ხედვა სრულყოფილია. ამგვარად, შესაძლოა გაუცნობიერებლადაც, ეს იდეოლოგია საკუთარ თავს კვებავს და კიდევ უფრო ბრმად იქცევა. ზოგჯერ, ის განსაკუთრებით ყალბი ხდება, როდესაც ხორცშეუსხმელი სულიერებით ინიღბება. მართლაც, გნოსტიციზმს, ″თავისი ბუნებით, საიდუმლოს მოშინაურება სწადია″,38 გინდ ღმრთისა და მისი მადლის საიდუმლო იყოს ეს და გინდაც სხვათა ცხოვრების საიდუმლო.

41. როდესაც ვიღაცას ყველა კითხვაზე აქვს პასუხები, ესაა ნიშანი, რომ იგი არ ადგას სწორ გზას და შესაძლოა, რომ ცრუ წინასწარმეტყველიც კი იყოს, საკუთარი სარგებლისთვის რომ იყენებს რელიგიას, თავისი ფსიქოლოგიური და გონებრივი თეორიების სამსახურში რომ აყენებს მას. ღმერთი უსაზღვროდ აღმატებულია ჩვენზე, იგი მუდამ გვანცვიფრებს, ჩვენ კი ვერ განვსაზღვრავთ, რომელ ისტორიულ ვითარებაში შევძლებთ მის პოვნას, მაშინ როცა ჩვენზე არაა დამოკიდებული შეხვედრის დრო, ადგილი და ფორმა. ვისაც სურს, რომ ყველაფერი ცხადი და სარწმუნო იყოს, პრეტენზიას აცხადებს, რომ ღმრთის ტრანსცენდენტურობა მართოს.

42. ნურც იმას დავიჩემებთ, რომ შეგვიძლია გავარკვიოთ, სადაა ღმერთი, ვინაიდან იგი საიდუმლოებრივად იმყოფება ყოველი ადამიანის ცხოვრებაში, თითოეულის ცხოვრებაში ისე, როგორც თავად სწადია, და ამის უარყოფა არ შეგვიძლია ჩვენი სავარაუდო მტკიცებებით. მაშინაც კი, როცა ვიღაცის არსებობა ტრაგედიაა, მაშინაც კი, როცა მას განადგურებულს ვხედავთ საკუთარი მანკიერების და მიდრეკილებების გამო, ღმერთი მის ცხოვრებაში იმყოფება. თუკი დავანებებთ, რომ სულიწმიდა გაგვიძღვეს, ნაცვლად ჩვენი სტერეოტიპებისა, შეგვიძლია და უნდა ვეძებოთ უფალი ყოველი ადამიანის ცხოვრებაში. ეს იმ საიდუმლოს ნაწილია, გნოსტიკური აზროვნება რომ უარყოფს, ვინაიდან არ ძალუძს მისი კონტროლი.

გონების საზღვრები

43. ჩვენ იმ ჭეშმარიტების ძალზე მწირ გაგებამდე მივედით, უფლისგან რომ ვღებულობთ. ხოლო მისი გადმოცემა კიდევ უფრო რთულია. ამიტომ, ნუ დავიჩემებთ, რომ მისი გაგების ჩვენეული გზა უფლებას გვაძლევს, მკაცრი მეთვალყურეობა გავუწიოთ სხვათა ცხოვრებას. მსურს ხაზი გავუსვა, რომ ეკლესიაში ერთმანეთის გვერდიგვერდ სამართლიანად არსებობს ქრისტიანული მოძღვრებისა და ცხოვრების მრავალი ასპექტის განმარტების სხვადასხვა გზები, რომლებიც, თავიანთი მრავალგვარობით, ″ეხმარებიან სიტყვის უმდიდრესი საუნჯის უკეთ წარმოჩენას″. ცხადია, რომ ″რამდენი ადამიანიც არ უნდა ოცნებობდეს მონოლითურ მოძღვრებაზე, რომელსაც ყველა დაიცავს ქარაგმების გარეშე, ის შეიძლება არასრულყოფილ გავრცელებად მოჩანდეს″.39 მართლაც, ზოგიერთმა გნოსტიკურმა მიმდინარეობამ არად ჩააგდო სახარების ესოდენ კონკრეტული უბრალოება და შეეცადა, რომ სამპიროვანი და განხორციელებული ღმერთი უზენაესი ერთობით ჩაენაცვლებინა, რომელშიც დაიკარგა ჩვენი ისტორიის მდიდარი მრავალფეროვნება.

44. სინამდვილეში, მოძღვრება, ანდა უკეთ რომ ვთქვათ, მისი ჩვენეული გაგება და გადმოცემა ″არაა ჩაკეტილი სისტემა, განძარცვული დინამიკური უნარისგან, რომ დასვას შეკითხვები, გამოთქვას ეჭვები და შეეცადოს მეტის გაგებას″, ხოლო ″ჩვენი ხალხის შეკითხვებს, მის ტანჯვას, ბრძოლებს, ოცნებებს, განსაცდელსა და საზრუნავს ჰერმენევტიკული ფასეულობა აქვს, რომელსაც ვერ უგულებელვყოფთ, თუკი გვსურს, რომ სერიოზულად მივიღოთ განხორციელების პრინციპი. მისი შეკითხვები გვეხმარება, რომ საკუთარ თავს დავუსვათ შეკიტხვები, მისი ცნობისმოყვარეობა კი მეტად ცნობისმოყვარეებად გვაქცევს″.40

45. ხშირად შეიძლება თავი იჩინოს სახიფათო აღრევამ და გაურკვევლობამ: იმის რწმენამ, რომ რადგანაც რაღაც ვიცით ანდა მისი ახსნა შეგვიძლია გარკვეული ლოგიკით, უკვე წმიდანები ვართ, სრულყოფილები, ″უცოდინარ მასაზე″ უკეთესები. წმ. იოანე პავლე II გაფრთხილებას იძლეოდა იმის შესახებ, რომ მათ, ვისაც ეკლესიაში უდიდესი ფორმაციის შესაძლებლობა აქვთ, შეიძლება დაეუფლოთ ცდუნება, რომ ჩამოუყალიბდეთ ″დანარჩენ მორწმუნეებზე მაღლა დგომის გარკვეული განცდა″.41 თუმცა, სინამდვილეში, ის, რაც გვგონია, რომ ვიცით, მუდამ იმპულსი უნდა იყოს, რომ უკეთესად ვუპასუხოთ ღმერთის სიყვარულს, ვინაიდან ″სწავლა საჭიროა ცხოვრებისათვის: ღმრთისმეტყველება და სიწმიდე განუყოფელია ერთმანეთისგან″.42

46. როდესაც წმ. ფრანცისკე ასიზელმა დაინახა, რომ თავისი ზოგიერთი მოწაფე მოძღვრებას ასწავლიდა, გადაწყვიტა, რომ თავიდან აეცილებინა გნოსტიციზმის ცდუნება. ამიტომაც სწერდა ასე წმ. ანტონი პადუელს: ″მიხარია, რომ წმიდა ღმრთისმეტყველებას ასწავლი ძმებს, ოღონდ ამ საქმეში ნუ გავიწყდება ლოცვისა და თავშეწირვის სულისკვეთება″.43 იგი ხედავდა ცდუნებას, რომ ქრისტიანული გამოცდილება შეიძლებოდა გონებრივი სავარჯიშოების ერთობად ქცეულიყო, რაც საბოლოოდ სახარების სიახლისგან დაგვაშორებდა. წმ. ბონავენტურა, თავის მხრივ, შენიშნავდა, რომ ჭეშმარიტი ქრისტიანული სიბრძნე არ უნდა გაემიჯნოს მოყვასის მიმართ გულმოწყალებას: ″უდიდესი სიბრძნე, რაც კი შეიძლება არსებობდეს, იმის გაზიარებაა, რაც გვაქვს, და რაც კი მიგვიღია, სწორედაც იმიტომ მიგვიღია, რომ სხვებისთვის გაგვეზიარებინა. [...] ამიტომ, როგორც გულმოწყალებაა სიბრძნის მეგობარი, ისე ვერცხლისმოყვარეობაა მისი მტერი″.44 ″არსებობს საქმეები, როგორებიცაა გულმოწყალება და თავშეწირვა, რომლებიც, განჭვრეტასთან ერთად, ხელს არ უშლის, არამედ ხელს უწყობს მას″.45 

დღევანდელი პელაგიანიზმი

47. გნოსტიციზმმა გზა მისცა კიდევ ერთ ძველ ერესს, რომელიც დღესაც არსებობს. დროთა განმავლობაში, ბევრმა გააცნობიერა, რომ ცოდნა კი არ გვაქცევს უკეთესებად ან წმიდანებად, არამედ ცხოვრების ის წესი, რომელსაც ვეწევით. პრობლემა ისაა, რომ ის თანდათანობით დაუბრუნდა გნოსტიკოსთა ძველ ცდომილებას, რომელიც უბრალოდ გარდაიქმნა, თუმცა არ მოსპობილა.

48. იმ ძალას, გნოსტიკოსები რომ მიაკუთვნებდნენ გონებას, ახლა ზოგიერთი ადამიანურ ნებას, მის პიროვნულ ძალისხმევას მიაწერდა. ასე გამოჩნდნენ პელაგიანელები და ნახევრად პელაგიანელები. საიდუმლოს და მადლის ადგილს გონება კი აღარ იკავებდა, არამედ ნება. დაავიწყდათ, რომ ყველაფერი ″კაცის ნება-სურვილზე კი არაა დამოკიდებული, არამედ ღვთის მოწყალებაზე″ (რომ 9,16) და რომ ″პირველად მან შეგვიყვარა″ (1 იო 4,19).

ნება სიმდაბლის გარეშე

49. ისინი, ვისაც ამგვარი პელაგიანური ან ნახევრად პელაგიანური აზროვნება აქვთ, თუმც კი ტკბილადმოუბარი ენით საუბრობენ ღმრთის მადლზე, ″მხოლოდ საკუთარ ძალებს ენდობა სხვებზე მაღლა აყენებს თავს, ვინაიდან გარკვეულ ნორმებს იცავენ და ვინაიდან შეუდრეკლად ერთგულნი რჩებიან წარსულის აშკარა კათოლიკური სტილის მიმართ″.46 როდესაც ზოგიერთი მათგანი სუსტებს მიმართავს და ეუბნება, რომ ღმრთის მადლით ყველაფერია შესაძლებელი, სინამდვილეში იმ აზრს იმეორებენ, რომ ყველაფერი შესაძლებელია ადამიანის ნებით, თითქოს რაღაც წმინდა, სრულყოფილი, ყოვლისშემძლე ყოფილიყოს, რომელსაც მადლიც ემატება. არადა, ავიწყდებათ, რომ ″ყველას არ შეუძლია ყველაფერი″47 და რომ ამ ცხოვრებაში ადამიანური უძლურებანი სრულად  და სამუდამოდ არ იკურნება მადლით.48 ნებისმიერ შემთხვევაში, როგორც წმ. ავგუსტინე ასწავლიდა, ღმერთი მოგიხმობს, რომ გააკეთო ის, რაც შეგიძლია და ″ითხოვო ის, რაც არ შეგიძლია″;49 ანდა რომ თავმდაბლად უთხრა უფალს: ″მომეცი ის, რასაც ბრძანებ და მიბრძანე ის, რასაც ისურვებ″.50

50. და ბოლოს, ჩვენი შეზღუდვების გულწრფელი, მტკივნეული და ლოცვით აღსავსე აღიარების სიმწირეა, რომ ხელს უშლის მადლს, უკეთ იმოქმედოს ჩვენში, ვინაიდან ადგილს აღარ უტოვებს იმ შესაძლო სიკეთის წარმოქმნას, ზრდის გულწრფელი და ნამდვილი გზის ნაწილს რომ შეადგენს.51 სწორედაც ჩვენ ბუნებას რომ აყალიბებს, მადლი ერთბაშად ვერ გვაქცევს ზეადამიანებად. ამის დაჩემება ძალზე დიდი რწმენა იქნებოდა საკუთარ ძალებში. ამ შემთხვევაში, ორთოდოქსიის საფარქვეშ ჩვენი მიდგომები შეიძლება არ შეესაბამებოდეს იმას, რასაც მადლის საჭიროებაზე ვამტკიცებთ, და პრაქტიკაში საბოლოოდ მცირე ნდობას გამოვიჩენდით მის მიმართ. მართლაც, თუკი არ ვაღიარებთ ჩვენ კონკრეტულ და შეზღუდულ სინამდვილეს, ვერც ნამდვილი და შესაძლო ნაბიჯების დანახვას შევძლებთ, უფალი რომ გვთხოვს ყოველ წუთს, როგორც კი მისი ძღვენი მოგვხიბლავს და დაგვეუფლება. მადლი ისტორიაში მოქმედებს; ჩვეულებრივ, ის გვეუფლება და თანდათანობით გარდაგვქმნის.52 ამიტომ, თუკი ამ ისტორიულ და პროგრესულ სინამდვილეს უარვყოფთ, შეგვიძლია უარი ვთქვათ მასზე და დავაბრკოლოთ კიდეც, თუნდაც სიტყვიერად რომ განვადიდებდეთ.

51. როდესაც ღმერთი აბრაამს ესაუბრება, ეუბნება მას: ″მე ვარ ღმერთი ძლიერი: იარე ჩემს წინაშე და სრული იყავი″ (დაბ 17,1). სრულყოფილნი რომ ვიყოთ, როგორც მას სურს, სიმდაბლით უნდა ვიცხოვროთ მის ყოფიერებაში, მისი დიდებით შემოსილებმა; მასთან კავშირში უნდა ვიაროთ, ჩვენ ცხოვრებაში მისი მუდმივი სიყვარული უნდა შევიცნოთ. არ უნდა გვაშინებდეს ამგვარი ყოფიერება, მხოლოდ სიკეთეს რომ გვიყოფს. მამაა, სიცოცხლე რომ გვიბოძა და ძლიერ რომ ვუყვარვართ. როგორც კი მას ვიღებთ და ვეღარ წარმოგვიდგენია ჩვენი ყოფა მის გარეშე, მაშინვე ქრება სიმარტოვის ნაღველი (შეად. ფსალ 139,7). და თუკი აღარაა მანძილი ჩვენსა და ღმერთს შორის და მის ყოფიერებაში ვმკვიდრდებით, მაშინ დავანებებთ მას, რომ გამოაწრთოს ჩვენი გულები, რათა დავინახოთ, სწორ გზას ვადგავართ თუ არა (შეად. ფსალ 139,23-24). ასე ჩვენ შევიცნობთ უფლის მოსიყვარულე და სრულყოფილ ნებას (შეად. რომ 12,1-2) და დავანებებთ, რომ გამოგვძერწოს მექოთნის მსგავსად (შეად. ეს 29, 16). არაერთხელ გვითქვამს, რომ ღმერთი ჩვენში მკვიდრობს, მაგრამ უკეთესია ვთქვათ, რომ ჩვენ ვმკვიდრობთ მასში, იგი გვრთავს ნებას, რომ მის ნათელსა და სიყვარულში ვიცხოვროთ. იგი ჩვენი ტაძარია: ″ერთს ვთხოვდი უფალს, ამას ვევედრები: რომ დავემკვიდრო უფლის სახლში ჩემი სიცოცხლის მანძილზე″ (ფსალ 27,4). ″ერთი დღე შენს ეზოებში ათასჯერ უმჯობესია″ (ფსალ 84,11). მასშია ჩვენი სიწმიდე.

ეკლესიის სწავლება, რომელსაც ხშირად ივიწყებენ

52. ეკლესია მუდამ ასწავლის, რომ ჩვენ გამართლებულნი ვიქნებით არა საკუთარი საქმეებით, არამედ უფლის მადლით, მუდამ რომ იღებს ინიციატივას. ეკლესიის მამები, წმ. ავგუსტინეს უწინაც, ცხადად გამოხატავდნენ ამ ფუნდამენტურ რწმენას. წმ. იოანე ოქროპირი ამტკიცებდა, რომ ღმერთი ჩვენში ყოველგვარი ძღვენის წყაროს გადმოღვრის ″ჯერ კიდევ იქამდე, ვიდრე ბრძოლაში ჩავერთვებოდეთ″.53 წმ. ბასილი დიდი აღნიშნავდა, რომ მორწმუნე მხოლოდ ღმერთშია განდიდებული, ვინაიდან ″შეიცნობს, რომ თავად არ აქვს ჭეშმარიტი სამართლიანობა და მხოლოდ ქრისტეში რწმენით იქნება გამართლებული″.54

53. ორანჟის მეორე კრება მტკიცე ავტორიტეტით ასწავლიდა, რომ არც ერთ ადამიანს არ შეუძლია მოითხოვოს, დაიმსახუროს ან იყიდოს ღმრთიური მადლის ძღვენი, და რომ მასთან ყოველგვარი თანამშრომლობა იმავე მადლის უწინარესი ძღვენია: ″განწმედის სურვილიც ჩვენში ხორცს ისხამს სულიწმიდის გადმოღვრით და მოქმედებით″.55 მოგვიანებით, როდესაც ხაზს უსვამდა ჩვენი თანამშრომლობის მნიშვნელობას სულიერი ზრდისათვის, ამ დოგმატურ სწავლებას ამტკიცებდა ტრიდენტის კრებაც: ″უნდა ვთქვათ, რომ ჩვენ გამართლებულნი ვართ უანგაროდ, ვინაიდან რაც წინ უძღვის გამართლებას, გინდ რწმენა და გინდ საქმეები, არ იმსახურებს გამართლების მადლს; ვინაიდან ‘თუ მადლის მიერაა, უკვე არაა საქმეთა მიერ, თორემ მადლი აღარაა მადლი’ (რომ 11,6)″.56  

54. კათოლიკე ეკლესიის კატეხიზმოც შეგვახსენებს, რომ მადლის ძღვენი ″აღემატება ადამიანის გონების შესაძლებლობებს და მისი ნების ძალებს″,57 და რომ ″ვიწროდ იურიდიული გაგებით, ღმერთთან მიმართებაში არ არსებობს ადამიანის დამსახურება. მას და ჩვენ შორის უსაზღვრო უთანასწორობაა″.58 მისი მეგობრობა უსაზღვროდ აღმატებულია ჩვენზე, მას ვერ ვიყიდით ჩვენი საქმეებით და მხოლოდ მისი სიყვარულისმიერი ინიციატივის ძღვენი შეიძლება იყოს. ეს მოგვიხმობს, რომ ვიცხოვროთ სიხარულით აღვსილი მადლიერებით ასეთი ძღვენის მიმართ, რომელსაც ვერასდროს დავიმსახურებთ, ვინაიდან ″როდესაც მადლში ვართ, მადლი, რომელიც მიღებული გვაქვს, ვერ იქნება დამსახურებული″.59 წმიდანები საკუთარ საქმეებზე როდი ამყარებენ ნდობას: ″ამ ცხოვრების დასასრულს, შენ წინაშე ცარიელი ხელებით წარვდგები, ვინაიდან არ გთხოვ, უფალო, რომ ჩემი საქმეები დაითვალო. ჩვენი ყოველგვარი სამართალი არასრულყოფილია შენ თვალში″.60

55. ეს ერთ-ერთია იმ რწმენათაგან, მტკიცედ რომ გაითავისა ეკლესიამ, და ძალზე ცხადად არის გამოხატული ღმრთის სიტყვაში, რომელშიც შეუძლებელია ეჭვის შეტანა. სიყვარულის უზენაესი მცნების დარად, ეს ჭეშმარიტებაც ჩვენი ცხოვრების წესის მახასიათებელი უნდა იყოს, ვინაიდან სახარების გულს სწვდება და მოგვიხმობს, რომ არა მარტო გონებით მივიღოთ ის, არამედ გადამდებ სიხარულადაც ვაქციოთ. თუმცა, ვერ შევძლებთ უფალთან მეგობრობის ამ უანგარო ძღვენის მადლიერებით აღნიშვნას, თუკი არ ვაღიარებთ, რომ ჩვენი ამქვეყნიური არსებობა და ჩვენი ბუნებრივი შესაძლებლობებიც ძღვენია. საჭიროა, ″სიხარულით ვაღიაროთ, რომ ჩვენი სინამდვილე ამ ძღვენის ნაყოფია, და ჩვენი თავისუფლებაც მივიღოთ, როგორც მადლი. დღეს ეს რთულია იმ სამყაროში, რომელსაც სჯერა, რომ საკუთრივ ფლობს რაღაცას, საკუთარი თვითმყოფადობისა და თავისუფლების ნაყოფს″.61

56. მხოლოდ ღმრთის ძღვენის წყალობით, თავისუფლად და თავმდაბლად მიღებული რომაა, შეგვიძლია საკუთარი ძალებით თანამშრომლობა, რათა დავანებოთ, რომ სულ მეტად გარდაგვქმნას.62 პირველ რიგში, ღმერთს უნდა მივაკუთვნოთ საკუთარი თავი. მას უნდა მივუძღვნათ საკუთარი თავი, რომელიც ჩვენზე უწინარესია, მას უნდა მივუძღვნათ საკუთარი შესაძლებლობები, ვალდებულება, ჩვენი ბრძოლა ბოროტის წინააღმდეგ და ჩვენი შემოქმედებითობა, ჩვენში გაიზარდოს და განვითარდეს მისი უანგარო ძღვენი: ″ღვთის მოწყალებით შეგაგონებთ, ძმებო, ცოცხალ, წმიდა და კეთილსასურველ მსხვერპლად უძღვენით თქვენი სხეული ღმერთს″ (რომ 12,1). და ბოლოს, ეკლესია მუდამ ასწავლიდა, რომ მხოლოდ სიყვარული აქცევს შესაძლებლად ზრდას მადლმოსილ ცხოვრებაში, ვინაიდან ″სიყვარული თუ არა მაქვს, არარა ვარ″ (1 კორ 13,2).

ახალი პელაგიანელები

57. კვლავაც არსებობენ ქრისტიანები, რომლებიც სხვა გზას ირჩევენ: საკუთარი საქმეებით გამართლების გზას, ადამიანის ნებისა და მისი შესაძლებლობის განდიდების გზას, რომელიც თავკერძა და ელიტურ თვითკმაყოფილებად იქცევა, ჭეშმარიტი სიყვარულისგან რომაა განძარცვული. ეს მრავალ ერთმანეთისგან აშკარად განსხვავებულ მიდგომაში ვლინდება: კანონის ძლიერი ერთგულებით, სოციალურ და პოლიტიკურ მიღწევათა წარმოჩენის გატაცებით, საეკლესიო ლიტურგიაზე, მოძღვრებასა და პრესტიჟზე აკვიატებული მზრუნველობით, პრაქტიკულ საქმეთა მართვასთან დაკავშირებული პატივმოყვარეობით, საკუთარი თავის დახმარებისა და პიროვნული რეალიზაციის პროგრამების უზომო ინტერესით. ზოგიერთი ქრისტიანი ამაში ხარჯავს თავის ენერგიასა და დროს, ნაცვლად იმისა, რომ ნება მისცეს სულიწმიდას, წარუძღვეს სიყვარულის გზაზე, ინიციატივა გამოიჩინოს, რომ სახარების მშვენიერება და სილამაზე გადასცეს, და ადამიანთა სიმრავლეში ეძებოს გზას აცდენილნი, რომელთაც ქრისტე სწყურიათ.63

58. ხშირად, სულიწმიდის გულისთქმათა საწინააღმდეგოდ, ეკლესიის ცხოვრება სამუზეუმო ნიმუშად ან მცირეთა საკუთრებად იქცევა ხოლმე. ასე ხდება მაშინ, როდესაც ზოგიერთი ქრისტიანული ჯგუფი უკიდურეს მნიშვნელობას ანიჭებს გარკვეული ნორმების, ჩვეულებების ან წესების დაცვას. ამგვარად, ხშირად ხდება სახარების დამცირება და დაკნინება, მისთვის მომაჯადოებელი უბრალოებისა და ჩვეული სურნელების წართმევა. შესაძლოა ეს პელაგიანიზმის დახვეწილი ფორმაა, ვინაიდან მადლმოსილ ცხოვრებას ადამიანის გარკვეული სტრუქტურების მორჩილად აქცევს. ეს ეხება ჯგუფებს, მოძრაობებსა და საკრებულოებს, და ის ხსნის, ხშირად რატომ იწყებენ სულიწმიდაში ინტენსიური ცხოვრებით, შემდეგ კი ჭაობში ეფლობიან... ანდა საძრახის მდგომარეობაში აღმოჩნდებიან ხოლმე.

59. როდესაც გაუცნობიერებლად ვფიქრობთ, რომ ყველაფერი ადამიანის ძალისხმევაზეა დამოკიდებული, რაც საეკლესიო ნორმებითა და სტრუქტურებით წარიმართება, ჩვენ ვართულებთ სახარებას და იმ სქემის მონებად ვიქცევით, მცირე შესაძლებლობას რომ უტოვებს მადლის მოქმედებას. წმ. თომა აკვინელი შეგვახსენებდა, რომ ეკლესიის მიერ სახარებისთვის დამატებული ნორმები ზომიერი უნდა იყოს, ″რათა ძალიან არ დაამძიმოს მორწმუნეთა ცხოვრება″, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში ჩვენი რელიგია მონობად იქცეოდა.64

რჯულის შეჯამება

60. ეს რომ თავიდან ავიცილოთ, ხშირად უნდა შევახსენოთ, რომ არსებობს სიქველეთა იერარქია, რომელიც გვიხმობს, რომ არსებითი ვეძიოთ. პირველ ადგილზე დგას საღმრთისმეტყველო სიქველეები, რომელთა საგანი და მოტივიც ღმერთია. ცენტრში კი სიყვარულია. წმ. პავლე ამბობს, რომ ჭეშმარიტად ფასი აქვს ″რწმენას, რომელიც მოქმედებს სიყვარულით″ (გალ 5,6). ჩვენ ვართ მოხმობილნი, რომ მთელი გულისყურით ვიზრუნოთ სიყვარულზე: ″ვისაც უყვარს მოყვასი, მან აღასრულა რჯული [...] რჯულის აღსრულება სიყვარულია″ (რომ 13,8.10). ვინაიდან ″მთელ რჯულს ეს ერთი მცნება მოიცავს: გიყვარდეს მოყვასი შენი, ვითარცა თავი შენი″ (გალ 5,14).

61. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ: ამ მოზღვავებული ნორმებისა და წესების სიმრავლეში, იესო ხსნის კარს, რომლითაც შეგვიძლია დავინახოთ ორი სახე, მამის და საკუთარი მოძმის. იგი როდი  გვაძლევს კიდევ ორ ფორმულას ანდა ორ წესს, არამედ ორ სახეს, ანდა უკეთ რომ ვთქვათ, ერთს, ღმერთის სახეს, მრავალში რომ აირეკლება. ვინაიდან ღმერთის ხატი ჩვენ ყოველ მოძმეშია, განსაკუთრებით უმცირესში, უძლურში, დაუცველსა და გაჭირვებულში. მართლაც, ჟამის დასასრულს ამ უძლური კაცობრიობის ნარჩენებით აღასრულებს უფალი თავისი ხელობის უკანასკნელ საქმეს. ვინაიდან ″რაღა რჩება, რაღას აქვს ფასი ცხოვრებაში, რა სიმდიდრე აღარ გაქრება? რასაკვირველია ეს ორი: უფალი და მოყვასი. ეს ორი სიმდიდრე არ გაქრება!″.65

62. დაე, უფალმა გაათავისუფლოს ეკლესია გნოსტიციზმისა და პელაგიანიზმის ახალი ფორმებისაგან, ტვირთად რომ აწვება მას და სიწმიდისკენ მიმავალ გზაზე რომ აბრკოლებს! ამგვარი გადახრები სხვადასხვა ფორმებით ვლინდება, გააჩნია პიროვნების ხასიათსა და თვისებებს. ამიტომაც, შევაგულიანებ ყველას, დაფიქრდნენ და ღმრთის წინაშე განარჩიონ, რანაირად შეუძლიათ თავის წარმოჩენა საკუთარ ცხოვრებაში.

 

თავი მესამე

მოძღვრის ნათელზე

63. შესაძლოა მრავალი თეორია არსებობდეს იმის შესახებ, თუ რა არის სიწმიდე, თავისი უამრავი ახსნა-განმარტებითა და მახასიათებლით. ამგვარი ანალიზი შეიძლება სასარგებლო იყოს, მაგრამ არაფერია მასზე მეტად შთამაგონებელი, როდესაც იესოს სიტყვებს ვუბრუნდებით და ჭეშმარიტების გადაცემის მისეულ გზას ვეცნობით. იესო სრული უბრალოებით ხსნიდა, რას ნიშნავს სიწმიდე, როდესაც ნეტარებები დაგვიტოვა (შეად. მთ 5,3-12; ლკ 6,20-23). ისინი ქრისტიანის საიდენტიფიკაციო ბარათს ჰგავს. ასე რომ, თუკი რომელიმე ჩვენგანი იკითხავს: ″როგორ გავხდე კარგი ქრისტიანი?″, პასუხი მარტივია: უნდა გავაკეთოთ ის, თითოეულმა თავისებურად, რასაც იესო ამბობს ნეტარებებზე საუბრისას.66 მათში გადმოცემულია მოძღვრის სახე, ჩვენ ყოველდღიურ ცხოვრებაში რომ უნდა ავსახოთ.

64. სიტყვა ″ბედნიერი″ ან ″ნეტარი″ ″წმიდის″ სინონიმად იქცევა, ვინაიდან გამოხატავს ფაქტს, რომ ღმრთის ერთგული და მისი სიტყვის აღმსრულებელი ადამიანი საკუთარი თავის გაცემით აღწევს ჭეშმარიტ ნეტარებას.

დინების საწინააღმდეგოდ

65. შესაძლოა იესოს სიტყვები პოეტურად მოგვეჩვენოს, თუმცა საზოგადოებაში დადგენილ და მიღებულ ჩვეულებას ეწინააღმდეგებიან; და თუნდაც რომ გვიზიდავდეს იესოს ეს გზავნილი, სინამდვილეში სამყარო ცხოვრების სხვა წესისკენ გვექაჩება. ნეტარებები არავითარ შემთხვევაში არაა რაღაც მსუბუქი ან ზედაპირული; პირიქით, მათი ხორცშესხმა მხოლოდ მაშინ შეგვიძლია, თუკი სულიწმიდა გვავსებს მთელი თავისი ძალმოსილებით და თავკერძობის, თვითკმაყოფილებისა და ქედმაღლობის უძლურებისგან გვათავისუფლებს.

66. დავუბრუნდეთ იესოს მოსმენას, მთელი სიყვარულითა და პატივისცემით, მოძღვარი რომ იმსახურებს. დავანებოთ, რომ შეგვძრას მისმა მისტყვებმა, შეგვაგულიანოს, მოგვიხმოს, რომ ნამდვილად შევცვალოთ ჩვენი ცხოვრება. თორემ სიწმიდე მარტოოდენ სიტყვებად დარჩება. ახლა გავიხსენოთ თითოეული ნეტარება მათეს სახარების მიხედვით (შეად. 5,3-12).

″ნეტარ არიან გლახაკნი სულითა, ვინაიდან მათია ცათა სასუფეველი″

67. სახარება მოგვიხმობს, რომ შევიცნოთ ჩვენი გულის ჭეშმარიტება, რათა გავიგოთ, სად ვიგრძნობთ თავს უშიშრად საკუთარ ცხოვრებაში. ჩვეულებრივ, მდიდარი საკუთარი სიმდიდრით გრძნობს თავს უშიშრად, და ფიქრობს, რომ როდესაც მას საფრთხე ემუქრება, ამ ქვეყნად მისი ცხოვრების მთელი აზრი ინგრევა. თავად ქრისტე გვეუბნება ამას უგუნური მდიდარი კაცის იგავში: იგი გვესაუბრება კაცზე, რომელიც დარწმუნებული იყო საკუთარ თავში, თუმც კი უგუნურად, ვინაიდან ვერ წარმოედგინა, რომ იმ დღესვე შეიძლებოდა მომკვდარიყო (შეად. ლკ 12,16-21).

68. სიმდიდრე არაფრის საწინდარია. მეტიც, როდესაც ჩვენი გული ფიქრობს, რომ მდიდარია, უმალვე თვითკმაყოფილებას ვეძლევით, რომელიც ადგილს აღარ უტოვებს ღმრთის სიტყვას, მოძმეთა სიყვარულს, არც ცხოვრების ყველაზე მნიშვნელოვანი საგნებით ტკბობას. ასე ჩვენ ხელიდან გვეცლება უდიდესი სიკეთეები. ამიტომაც აცხადებს იესო, რომ ნეტარნი არიან სულით გლახაკნი, რომელთაც გლახაკი გული აქვთ, რომელშიც თავისი მუდმივი სიახლით შესვლა შეუძლია უფალს.

69. ამგვარი სულის სიგლახაკე ძლიერ უკავშირდება იმ ″წმიდა გულგრილობას″, რომელზეც წმ. ეგნატე დი ლოიოლა საუბრობდა, რომელშიც მშვენიერ შინაგან თავისუფლებას ვაღწევთ: ″ამიტომ აუცილებელია გულგრილნი ვიყოთ ყოველივე შექმნილის მიმართ (ყველაფერში, რაც ნებადართულია ჩვენი თავისუფალი ნებისთვის და აკრძალული არაა), ისე რომ არ ვისურვოთ სნეულებაზე მეტად ჯანმრთელობა, სიღატაკეზე მეტად სიმდიდრე, უღირსობაზე მეტად  პატივი, ხანმოკლე ცხოვრებაზე მეტად ხანგრძლივი არსებობა, და ასევე ყველაფერ დანარჩენში″.68

70. ლუკა არ საუბრობს ″სულის″ სიგლახაკეზე, არამედ უბრალოდ მათზე, ვინც ″გლახაკნი″ არიან (შეად. ლკ 6,20), და ასე მოგვიწოდებს მკაცრი და უბრალო ცხოვრებისაკენ. ამგვარად, ის მოგვიხმობს, რომ გავიზიაროთ ყველაზე გაჭირვებულთა ცხოვრება, ის ცხოვრება, მოციქულებმა რომ განვლეს, და საბოლოოდ შევეთვისოთ იესოს, რომელიც ″მდიდარი გაღატაკდა″ (2 კორ 8,9).

გულით სიგლახაკე: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან თვინიერნი, ვინაიდან ისინი დაიმკვიდრებენ მიწას″

71. ეს ძლიერი სიტყვებია ამ სამყაროში, რომელიც დასაბამიდანვე მტრობის ადგილია, სადაც ყველგან კამათობენ, სადაც ყოველი მხრიდან სიძულვილია, სადაც მუდმივად განვსჯით სხვებს მათი იდეების, ჩვევების და საუბრისა და ჩაცმის სტილის მიხედვითაც კი. შედეგად, ესაა ქედმაღლობის და ამაოების სამეფო, სადაც თითოეულს სჯერა, რომ სხვებზე მაღლა დგობის უფლება აქვს. თუმცა, რამდენადაც შეუძლებელი არ უნდა ჩანდეს, იესო სხვა გზას გვთავაზობს: ესაა თვინიერება. სწორედ ასე იქცეოდა იგი თავის მოწაფეებთან და ამასვე ვხედავთ იერუსალიმში მისი შესვლისას: ″აჰა, გიახლოვდება შენი მშვიდი მეუფე, ვირსა და ჩოჩორზე, სახედრის ნაშიერზე, მჯდარი″ (მთ 21,5; შეად. ზაქ 9,9).

72. იგი ამბობდა: ″ისწავლეთ ჩემგან, ვინაიდან მშვიდი ვარ და გულით მდაბალი, და მოიპოვებთ სულის სიმშვიდეს″ (მთ 11,29). თუკი მუდამ აფორიაქებულნი, ქედმაღალნი ვართ სხვების წინაშე, ბოლოს ვიქანცებით და ვიფიტებით. მაგრამ როდესაც მათ შეზღუდვებსა და ნაკლოვანებებს სიფაქიზითა და სიმშვიდით ვუცქერთ, ისე რომ მათზე მაღლა არ ვაყენებთ საკუთარ თავს, შეგვიძლია ხელი გავუწოდოთ და საკუთარი ენერგია არ დავხარჯოთ უსარგებლო ჩივილში. წმ. ტერეზა ლისოელისთვის, ″სრულყოფილი სიყვარული სხვათა ნაკლოვანებების მოთმენაა, როდესაც სრულებითაც არ გვაშფოთებს მათი უძლურებანი″.69

73. პავლესთვის თვინიერება სულიწმიდის ნაყოფია (შეად. გალ 5,23). იგი ამბობს, რომ თუკი ზოგჯერ გვაწუხებს მოძმის ცუდი ქცევები, მათ გამოსწორებას შევეცადოთ, მაგრამ ″თვინიერების სულით″ (გალ 6,1), და შეახსენებს: ″დაუკვირდი შენსავე თავს, რათა თავადაც არ ჩავარდე განსაცდელში″ (იქვე). მაშინაც კი, როცა საკუთარ სარწმუნეობას და რწმენებს ვიცავთ, მშვიდად უნდა გავაკეთოთ ეს (შეად. 1 პეტ 3,16), და მოწინააღმდეგეებსაც თვინიერებით უნდა მოვეპყროთ (შეად. 2 ტიმ 2,25). ეკლესიაში ხშირად შევმცდარვართ, რომ არ მიგვიღია ღმრთის სიტყვის ამგვარი მოთხოვნა.

74. თვინიერება შინაგანი უპოვრობის კიდევ ერთი გამოხატულებაა; ამგვარი უპოვრობა იმის თანმდევია, ვინც მხოლოდ ღმერთზეა დანდობილი. მართლაც, ბიბლიაში ხშირად გამოიყენება იგივე სიტყვა - ანავიმი (ბეჩავნი, ბედკრულნი) - გლახაკთა და თვინიერთა აღმნიშვნელად. შესაძლოა ვინმე შემოგვედავოს: ″თუკი ძალზე თვინიერი ვარ, იფიქრებენ, რომ ბრიყვი, სულელი ანდა სუსტი ვარ″. შესაძლოა ასეც იყოს, მაგრამ დაე, ასე იფიქრონ სხვებმა. უკეთესია მუდამ თვინიერნი ვიყოთ, და ხორცი შეისხას ჩვენმა უდიდესმა შთაგონებებმა: თვინიერნი ″დაიმკვიდრებენ მიწას″, ანუ, საკუთარ ცხოვრებაში აღსრულებულს იხილავენ ღმრთის დაპირებებს. ვინაიდან თვინიერნი, გარემოებათა მიუხედავად, უფალზე სასოებენ, და ვინც უფალზე სასოებენ, დაიმკვიდრებენ ქვეყნიერებას და დიდი მშვიდობით დაამდებიან (შეად. ფსალ 37,9.11). იმავე დროს, უფალიც დანდობილია მათზე: ″ვის მივაპყრობ მზერას - გლახაკს და სულგამწარებულს, ჩემი სიტყვების მოშიშს″ (ეს 66,2).

თავმდაბალი თვინიერებით მოქმედება: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან მგლოვიარენი, ვინაიდან ისინი ნუგეშცემულნი იქნებიან″

75. სამყარო საპირისპიროს გვთავაზობს: გართობას, სიამეს, მოლხენას, თავდავიწყებას, და გვეუბნება, რომ სწორედ ესაა კარგი ცხოვრება. მიწიერი ადამიანი თვალს ხუჭავს, სხვა მხრიდან უყურებს, როდესაც სნეულებისა და ტკივილის პრობლემებია ოჯახში ან მის გარშემო. სამყაროს არ სურს გლოვა: იგი ამჯობინებს, რომ თვალი დახუჭოს ტკივილნარევ ვითარებებზე, მიაჩუმათოს, დამალოს ისინი. ძალებს იმაში ხარჯავენ, რომ გვერდი აუარონ ასეთ ვითარებებს, სადაც ტანჯვა და წვალებაა, და სჯერათ, რომ შესაძლებელია სინამდვილის დამალვა, სადაც მუდამჟამს ჯვარია.

76. ადამიანს, რომელიც ხედავს ობიექტურად არსებულ სინამდვილეს, ანებებს, რომ ტკივილმა და გლოვამ განმსჭვალოს მისი გული, ძალუძს, რომ ჩასწვდეს ცხოვრებისა და ჭეშმარიტი ბედნიერების სიღრმეებს.70 ასეთი ადამიანი ნუგეშცემულია, მაგრამ ეს იესოს ნუგეშია, და არა წუთისოფლისა. ასე იგი გაბედულებით იზიარებს სხვების ტანჯვას და აღარ გაურბის მტკივნეულ ვითარებებს. ამგვარად იგი აღმოაჩენს, რომ ცხოვრებას აზრი აქვს მაშინ, როდესაც სხვას ეხმარები ტკივილის დროს, როდესაც სხვის დარდსა და ნაღველს ხვდები, როდესაც შემწეობას უწევ სხვებს. ასეთი ადამიანი გრძნობს, რომ მოყვასი არის ხორცი მისი ხორცთაგანი, უშიშრად უახლოვდება მას და მის იარას ეხება, თანაგრძნობას გამოხატავს და ხვდება, რომ ამ დროს მანძილები ქრება. ამგვარად შესაძლებელი ხდება წმ. პავლეს შეგონების გათავისება: ″ტიროდეთ მათთან ერთად, რომელნიც ტირიან″ (რომ 12,15).

მგლოვიარეობა სხვებთან ერთად: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან სიმართლისთვის მშიერ-მწყურვალნი, ვინაიდან ისინი გაძღებიან″

77. ″შიმშილი და წყურვილი″ მეტად ძლიერი განცდებია, ვინაიდან პირველად საჭიროებებს პასუხობენ და თვითგადარჩენის ინსტინქტს უკავშირდებიან. არსებობენ ადამიანები, რომლებიც ესოდენ მგზნებარედ მიელტვიან სამართლიანობას და დიდი მოწადინებით ძიობენ მას. იესო ამბობს, რომ ისინი გაძღებიან, ვინაიდან ადრე თუ გვიან დამკვიდრდება სიმართლე, ხოლო ჩვენ შეგვიძლია ვითანამშრომლოთ, რათა შესაძლებელი გახდეს ეს, თუნდაც რომ ყოველთვის ვერ ვხედავდეთ ამ ვალდებულების შედეგებს.

78. მაგრამ სამართლიანობა, ქრისტე რომ სთავაზობს, მას როდი ჰგავს, სამყარო რომ ძიობს, ავბედითი ინტერესებით რომაა მოწამლული, სხვადასხვაგვარად რომაა შელახული. სინამდვილე გვაჩვენებს, რაოდენ ადვილია გახრწნილების ბრბოებში მოხვედრა, quid pro quo-ის (″გავცემ, რათა მეც მომცენ″) იმ ყოველდღიური პოლიტიკის ნაწილად ქცევა, რომელშიც ყველაფერი ვაჭრობაა. და რამდენი ადამიანი იტანჯება უსამართლობით, რამდენი რჩება უძლურ მდგომარეობაში, როდესაც სხვებს სანაცვლოს გაცემის ფასად ცხოვრების კარგი ნაჭერი ხვდებათ. ზოგიერთი უარს ამბობს ჭეშმარიტი სამართლიანობისთვის ბრძოლაზე და ამჯობინებს, რომ გამარჯვებულის მატარებელს აედევნოს. ამას არაფერი აქვს საერთო სამართლიანობის შიმშილსა და წყურვილთან, ქრისტე რომ აქებს.

79. ამგვარი სამართლიანობა ხორცს ისხამს თითოეული ადამიანის ცხოვრებაში, როდესაც ეს უკანასკნელი სამართლიანია თავის გადაწყვეტილებებში, ხოლო შემდეგ ვლინდება მის წადილში, რომ სამართლინობა ეძიოს უპოვართა და უძლურთათვის. ცხადია, რომ სიტყვა ″სამართლიანობა″ შეიძლება მთელი ჩვენი არსებით ღმრთის ნებისადმი ერთგულების სინონიმი იყოს, მაგრამ თუკი მას ძალზე ზოგად აზრს ვანიჭებთ, მაშინ გვავიწყდება, რომ ის კონკრეტულად ვლინდება დაუცველთა მიმართ სამართლიანობაში: ″ეძიეთ სამართალი, შეეწიეთ ჩაგრულს, განიკითხეთ ობოლი, ქვრივს გამოესარჩლეთ″ (ეს 1,17).

შიმშილითა და წყურვილით სიმართლის ძიება: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან მოწყალენი, ვინაიდან ისინი შეწყალებულნი იქნებიან″

80. გულმოწყალებას ორი ასპექტი აქვს: გაცემა, დახმარება, მსახურება სხვათა მიმართ, და აგრეთვე მიტევება, გაგება. მათე ოქროს წესში აჯამებს ამას: ″როგორც თქვენ გსურთ გექცეოდნენ კაცნი, თქვენც ასევე მოექეცით მათ″ (7,12). კატეხიზმო შეგვახსენებს, რომ ეს კანონი გამოყენებული უნდა იქნას ″ყველა შემთხვევაში″,71 განსაკუთრებით როდესაც ვიღაც ″ზოგჯერ ისეთ რთულ მდგომარეობაშია, რომ ზნეობრივი განსჯაც კი სათუო ჩანს″.72

81. გაცემა და მიტევება არის მცდელობა, რომ ოდნავ მაინც ავსახოთ ღმერთის სრულყოფილება ჩვენ ცხოვრებაში, იმ ღმერთისა, უხვად რომ გასცემს და უტევებს. ამიტომაც, ლუკას სახარებაში ვერ ვპოულობთ ″იყავით სრულქმნილნი″ (მთ 5,48), არამედ ″იყავით გულმოწყალენი, ისევე როგორც გულმოწყალეა მამა თქვენი. ნუ განსჯით და არ განისჯებით; ნუ დაჰგმობთ და არ დაიგმობით; მიუტევეთ და მოგეტევებათ; გაეცით და მოგეცემათ″ (6,36-38). შემდეგ კი ლუკა დასძენს მას, რაზეც თვალს ვერ დავხუჭავთ: ″რომელი საწყაულითაც მიუწყავთ, იმითვე მოგეწყვით თქვენ″ (6,38). ჩვენ იმ საწყაულით მოგვეტევება, რომელსაც გაგებისა და მიტევებისთვის ვიყენებთ. ზეცაში იმ საწყაულით მივიღებთ, რომელსაც გაცემისთვის ვიყენებთ. ნურასდროს დაგვავიწყდება ეს.

82. იესო არ ამბობს ″ნეტარ არიან შურისმგებელნი″, არამედ ნეტარ არიან მიმტევებელნი, რომლებიც ამას აკეთებენ ″სამოცდაათგზის შვიდჯერ″ (მთ 18,22). არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ჩვენ ყველანი მიტევებულთა არმია ვართ. ჩვენ ყველანი ღმრთის თანაგრძნობით ვართ მოვლილნი. თუკი გულწრფელად მივეკვრებით უფალს და მთელი ჩვენი გულისყურით მოვუსმენთ მას, ალბათ ზოგჯერ ამგვარ საყვედურსაც გავიგონებთ: ″ნუთუ არ გმართებდა, ისევე შეგებრალებინა შენი ამხანაგი, როგორც მე შეგიბრალე შენ?″ (მთ 18,33).

გულმოწყალებით ცქერა და მოქმედება: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან წმიდანი გულითა, ვინაიდან ისინი ღმერთს იხილავენ″

83. ეს ნეტარება მასზეა, ვისაც უბრალო, წმიდა, უმწიკვლო გული აქვს, ვინაიდან გული, რომელსაც სიყვარული შეუძლია, საკუთარ ყოფაში არ მიიღებს იმას, რაც ზიანს მიაყენებს ამ სიყვარულს, შეასუსტებს, საფრთხეში ჩააგდებს მას. ბიბლიაში გული წარმოჩენილია, როგორც ჩვენი ჭეშმარიტი ზრახვები, ის, რასაც ნამდვილად ვეძებთ და რაც გვწადია, ყოველგვარი გარეგნული ნიშნების მიღმა: ″კაცი მხოლოდ იმას ხედავს, რაც თვალში ხვდება, ხოლო უფალი გულს ხედავს″ (1 მეფ 16,7). მას სურს, რომ გულითადად გველაპარაკოს (შეად. ოს 2,16) და სურს, რომ მასში ჩაწეროს თავისი რჯული (შეად. იერ 31,33). ერთი სიტყვით, მას სურს, რომ ახალი გული მოგვცეს (შეად. ეზეკ 36,26).

84. ″შეინახე გული ყოველ შესანახავზე მეტად″ (იგავ 4,23). რაც კი მზაკვრობითაა მოწამლული, სრულიად უღირსია უფლის თვალში. იგი ″მზაკვრობას გაექცევა, განუდგება უგუნურ ზრახვებსაც″ (სიბრძ 1,5). მამა, რომელიც ″ხედავს დაფარულს″ (მთ 6,6), შეიცნობს მას, რაც უწმიდურია, რაც არაა გულწრფელი, არამედ მარტოოდენ გარეგნული მხარე და გამოვლინებაა, ისევე როგორც ძემ იცის ″რა იყო ადამიანში″ (იო 2,25).

85. რასაკვირველია, არ არსებობს სიყვარული გულმოწყალების საქმეთა გარეშე, მაგრამ ეს ნეტარება შეგვახსენებს, რომ უფალი მოელის ჩვენ თავშეწირვას მოძმეთა მიმართ, გულიდან რომ მოდის, ვინაიდან ″მთელი ჩემი ქონება რომ გავიღო გლახაკთათვის და დასაწვავად მივცე ჩემი სხეული, სიყვარული თუ არა მაქვს, არას მარგია″ (1 კორ 13,3). მათეს სახარებაში აგრეთვე ვხედავთ, რომ გულიდან გამომავალი ბილწავს კაცს (შეად. 15,18), ვინაიდან მისგან გამოდიან კაცისკვლანი, პარვანი, ცილისწამებანი, და მრავალი სხვა (შეად. 15,19). გულის ზრახვებში იშვება სურვილები და გადაწყვეტილებები, სინამდვილეში რომ გვიბიძგებენ მოქმედებისკენ.

86. როდესაც გულს უყვარს ღმერთი და მოყვასი (შეად. მთ 22,36-40), როდესაც ესაა მისი ჭეშმარიტი განზრახვა და არა ცარიელი სიტყვები, მაშინ ასეთი გული წმიდაა და მას შეუძლია ღმერთის ხილვა. წმ. პავლე, სიყვარულს რომ უგალობს, შეგვახსენებს, რომ ″ახლა ბუნდოვნად ვხედავთ, როგორც სარკეში″ (1 კორ 13,12), მაგრამ რამდენადაც ჭეშმარიტად მეუფებს სიყვარული, მაშინ ვიხილავთ ″პირისპირ″ (იქვე). იესო იძლევა დაპირებას, რომ გულით წმიდანნი ″ღმერთს იხილავენ″.

უმწიკვლო გულის დაცვა იმ ყველაფერისგან, რაც სიყვარულს ბილწავს: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან მშვიდობისმყოფელნი, ვინაიდან ისინი ღმრთის ძეებად იწოდებიან″

87. ეს ნეტარება დაგვაფიქრებს იმ მრავალ დაუსრულებელ საომარ მდგომარეობაზე, მსოფლიოში რომ არსებობს. ჩვენ თვითონაც ხშირად ვართ ხოლმე კონფლიქტების ან, სულ მცირე, გაუგებრობების მიზეზი. მაგალითად, როდესაც ვინმეზე რაღაცას გავიგებ და სხვასთან მივდივარ, რომ მოვუყვე; და შესაძლოა ამ ამბის განსხვავებული, უფრო დიდი ვერსიაც შევთხზა და გავავრცელო. და რაც უფრო დიდი ზიანის მიყენებას შევძლებ, მით მეტ კმაყოფილებას მომანიჭებს ის. ჭორების სამყარო, ის ადამიანები რომ ქმნიან, რომლებიც გამუდმებით სხვებს აკრიტიკებენ და ანადგურებენ, არ აშანებს მშვიდობას. ასეთი ხალხი, უპირველეს ყოვლისა, მშვიდობის მტერია და არავითარ შემთხვევაში არ არიან ნეტარნი.73

88. მშვიდობისმყოფელნი არიან მშვიდობის წყარო, ისინი მშვიდობასა და საზოგადოებრივ მეგობრობას აშენებენ. მათ, ვინც თავს უძღვნიან ყოველმხრივ მშვიდობის თესვას, იესო გასაოცარ დაპირებას აძლევს: ″ისინი ღმრთის ძეებად იწოდებიან″ (მთ 5,9). იგი სთხოვდა მოწაფეებს, სახლში რომ შევიდოდნენ, თავდაპირველად ეთქვათ: ″მშვიდობა ამ სახლს″ (ლკ 10,5). ღმრთის სიტყვა ყოველ მორწმუნეს შეაგონებს, რომ მისდიონ მშვიდობას ყველასთან ერთად (შეად. 2 ტიმ 2,22), ვინაიდან ″სიმართლის ნაყოფი მშვიდობით ითესება მშვიდობისმყოფელთათვის″ (იაკ 3,18). და თუკი ზოგჯერ საკუთარ საკრებულოში გვაქვს ეჭვები იმაზე, თუ რა უნდა გაკეთდეს, ″ვესწრაფოთ იმას, რაც მშვიდობას ემსახურება″ (რომ 14,19), ვინაიდან ერთიანობა უპირატესია კონფლიქტზე.74

89. ადვილი როდია ამ სახარებისეული მშვიდობის მშენებლობა, ყველას რომ მოიცავს, იმათი ჩათვლით, ცოტაოდენ უცნაურნი, რთულნი და ჭირვეულნი რომ არიან, და იმათი ჩათვლითაც, ყურადღებას რომ საჭიროებენ, განსხვავებულნი ან ცხოვრებისგან დაჩაგრულნი რომ არიან, სხვა ინტერესები რომ აქვთ. ეს რთულია და გონებისა და გულის დიდ გახსნილობას მოითხოვს, ვინაიდან ეს არაა ″ქაღალდზე არსებული შეთანხმება ან კმაყოფილი უმცირესობის წარმავალი მშვიდობა″,75 ეს არც ″მცირეთა პროექტია, რომელიც განკუთვნილია მცირეთათვის″.76 ეს არც კონფლიქტების არად ჩაგდება ან მათი დამალვაა, არამედ ეს გულისხმობს, რომ ″შევეჭიდოთ კონფლიქტს, მოვაგვაროთ და ვაქციოთ ახალი პროცესის დამაკავშირებელ ჯაჭვად″.77 ეს ნიშნავს, რომ ვიყოთ მშვიდობის ხელოსნები, ვინაიდან მშვიდობის მშენებლობა ხელოვნებაა, რომელიც სიმშვიდეს, შემოქმედებითობას, მგრძნობიარეობასა და სიმარჯვეს მოითხოვს.

ჩვენ გარშემო მშვიდობის დათესვა: აი ესაა სიწმიდე.

″ნეტარ არიან სიმართლისათვის დევნილნი, ვინაიდან მათია ცათა სასუფეველი″

90. თავად იესო აღნიშნავს, რომ მის მიერ შემოთავაზებული გზა დინების საწინააღმდეგოა და ის გვაქცევს ადამიანებად, რომლებიც საკუთარი ცხოვრებით ეჭვქვეშ აყენებენ საზოგადოებას, რომლებიც სიმშვიდეს არღვევენ. იესო შეგვახსენებს, რამდენი ადამიანი იდევნება და იდევნებოდა მხოლოდ იმის გამო, რომ სამართლიანობისთვის იბრძოდნენ, რომ საკუთარ ვალდებულებას ასრულებდნენ ღმერთისა და სხვების მიმართ. თუკი არ გვსურს, რომ გაუგებარ უღიმღამო ყოფაში ჩავცვივდეთ, ნუ დავიჩემებთ უდარდელ ცხოვრებას, ვინადიან ″ვისაც სურს სულის ხსნა, დაჰკარგავს მას″ (მთ 16,25).

91. სახარების აქტუალიზებისთვის, ნუ დაველოდებით, რომ ჩვენ გარშემო ყველაფერი ხელსაყრელი იყოს, ვინაიდან ხშირად ჩვენ წინააღმდეგ ძალის ამბიციები და ამქვეყნიური ინტერესები მოქმედებს. წმ. იოანე პავლე II ამბობდა, რომ ″გაუცხოებულია საზოგადოება, რომელიც, საზოგადოებრივი ორგანიზაციის, წარმოებისა და მოხმარების თავისი ფომებით, მეტად ართულებს [საკუთარი თავის] გაცემის განხორციელებას და ადამიანთა შორის სოლიდარობის დამკვიდრებას″.78 ასეთ გაუცხოებულ საზოგადოებაში, რომელიც პოლიტიკურ, მედია, ეკონომიკურ, კულტურულ და აგრეთვე რელიგიურ ქსელშია გახლართული, ხელს რომ უშლის ჭეშმარიტ ადამიანურ და საზოგადოებრივ განვითარებას, რთული ხდება ნეტარებებების პრაქტიკაში ხორცშესხმა და, მეტიც, შესაძლოა ამას უარყოფითად, ეჭვის თვალით ან დაცინვითაც კი მოეკიდონ.

92. ჯვარი, უპირველეს ყოვლისა კი დაქანცულობა და შეჭირვება, ჩვენ რომ ვითმენთ სიყვარულის მცნებისა და სამართლიანობის გზის აღსასრულებლად, მომწიფებისა და სიწმიდეში ზრდის წყაროა. გვახსოვდეს, რომ  როდესაც ახალი აღთქმა საუბრობს ტანჯვაზე, სახარების გამო რომ უნდა დავითმინოთ, სწორედაც დევნასა და შევიწროებას გულისხმობს (შეად. საქ 5,41; ფილ 1,29; კოლ 1,24; 2 ტიმ 1,12; 1 პეტ 2,20; 4,14-16; გამოცხ 2,10).

93. თუმცა, ჩვენ ვსაუბრობთ გარდაუვალ დევნაზე, და არა იმაზე, რომლის ავტორებიც შეიძლება თავად აღმოვჩნდეთ, როდესაც ცუდად ვეპყრობით სხვებს. წმიდანი ახირებული, განზემდგომი ადამიანი როდია, აუტანელი რომ ხდება თავისი ცუდუბრალოებით, უარყოფითი ბუნებითა და უკმეხობით. ასეთები როდი იყვნენ ქრისტეს მოციქულები. მოციქულთა საქმეების წიგნი გამუდმებით ჰყვება, რომ ისინი იყვნენ ″მთელი ხალხის მიერ მადლით მოსილნი″ (2,47; შეად. 4,21.33; 5,13), მაშინ როცა ხელისუფალნი დევნიდნენ და ავიწროებდნენ მათ (შეად. 4,1-3; 5,17-18).

94. დევნა-შევიწროება წარსულის სინამდვილე როდია, ვინაიდან დღესაც გვტანჯავს ის, როგორც სისხლისღვრით, უამრავ თანამედროვე წამებულთა მაგალითით, ისევე მეტად დახვეწილი ფორმებით, ცილისწამებისა და სიყალბის მეშვეობით. იესო ამბობს, რომ ნეტარნი ვიქნებით, როდესაც ″დაგწამებენ ყოველგვარ ბოროტს ჩემი გულისთვის″ (მთ 5,11). გარდა ამისა, დევნამ შეიძლება დაცინვის ფორმაც მიიღოს, როდესაც ცდილობენ, რომ ჩვენი რწმენა უდიერად, ჩვენ კი სასაცილოებად წარმოგვაჩინონ.

ყოველდღე სახარების გზის მიღება, თუნდაც რომ პრობლემებს გვიქმნიდეს: აი ესაა სიწმიდე.

ქცევის დიდი წესი

95. მათეს სახარების 25-ე თავში (31-46), იესო კიდევ ერთხელ ეხება ერთ-ერთს ამ ნეტარებათაგან, იმას, რომელიც აცხადებს, რომ ნეტარ არიან მოწყალენი. თუ ვეძებთ იმ სიწმიდეს, ღმერთის თვალში რომაა საამო, ამ ტექსტში ვპოულობთ სწორედაც ქცევის იმ წესს, რომლის საფუძველზეც განვისჯებით: ″რადგან მშიოდა და მომეცით საჭმელი; მწყუროდა და მასვით; უცხო ვიყავი და შემიწყნარეთ; შიშველი ვიყავი და შემმოსეთ; სნეული ვიყავი და მომხედეთ; საპყრობილეში ვიყავი და მინახულეთ″ (25,35-36).

მოძღვრისადმი ერთგულებისთვის

96. ამიტომაც, სიწმიდე არ ნიშნავს, რომ მისტიკურ თავდავიწყებაში გადავეშვათ. წმ. იოანე პავლე II ამბობდა, რომ ″თუკი მართლაც ისევ ქრისტეს განჭვრეტიდან დავიწყებთ, უნდა ვიცოდეთ, რომ ის, პირველ რიგში, მათ სახეებში უნდა დავინახოთ, ვისთანაც საკუთარი თავის დაკავშირება ისურვა″.79 მათე 25,35-36-ის ტექსტი ″სიყვარულისკენ უბრალო მოხმობა როდია: ეს ქრისტოლოგიის გვერდია, რომელიც შუქის სხვის ჰფენს ქრისტეს საიდუმლოზე″.80 ამ მოხმობაში, რომ იგი შევიცნოთ უპოვრებსა და ტანჯულებში, ქრისტეს გული, მისი უღრმესი გრძნობები და არჩევნები ვლინდება, რომელთა მიბაძვასაც ესწრაფვის ყოველი წმიდანი.

97. იესოს ამგვარ თხოვნათა ძალის წინაშე, ჩემი მოვალეობაა, ქრისტიანებს ვთხოვო, რომ გულღიად, ″sine glossa″ მიიღონ ისინი, ასე ვთქვათ, ნებისმიერი ახსნა-განმარტების ან თუობითი ფორმების გარეშე, ძალას რომ უკარგავენ მათ. უფალმა ცხადად დაგვანახა, რომ სიწმიდე ვერ იქნება გაგებული ანდა ხორცშესხმული ამგვარი მოთხოვნებისთვის გვერდის ავლით, ვინაიდან მოწყალება ″სახარების მფეთქავი გულია″.81

98. როდესაც ვხვდები ადამიანს, რომელსაც ცივ ღამეში ღია ცის ქვეშ სძინავს, შეიძლება ვიფიქრო, რომ ეს უხეირო კაცი ან ქალი უქნარაა, რომელიც ფეხებში მედება, უმაქნისი არამზადაა, დაბრკოლებაა, გზაზე რომ მეღობება, საცქერლად გამაღიაზიანებელია, პრობლემაა, რომელიც პოლიტიკოსებმა უნდა გადაჭრან, და შესაძლოა ნაგავიც კია, რომელიც საჯარო სივრცეს აბინძურებს. ან შემიძლია რწმენითა და სიყვარულით მოვიქცე და მასში ადამიანი დავინახო ჩემივე მსგავსი ღირსებით, ღმერთის მიერ უსაზღვროდ შეყვარებული ქმნილება, ღმრთის ხატი, ქრისტეს მიერ დახსნილი მოძმე. აი ესაა ქრისტიანად ყოფნა! ანდა განა შეიძლება სიწმიდე გაგებული იქნას ყოველი ადამიანის ღირსების ამგვარი ცოცხალი აღიარების გარეშე?82

99. ქრისტიანთათვის, ეს ჯანსაღ და მუდმივ დაუკმაყოფილებლობას გულისხმობს. ერთი ადამიანის მიმართ გაწეული დახმარებაც რომ ამართლებდეს მთელ ჩვენ ძალისხმევას, მაინც არ იქნებოდა საკმარისი. ამას ცხადად ამტკიცებდნენ კანადის ეპისკოპოსები, რომლებიც აღნიშნავდნენ, რომ, მაგალითად, საიუბილეო წლის ბიბლიური გაგება არ გულისხმობს მარტოოდენ კეთილი საქმეების კეთებას, არამედ საზოგადოებრივი ცვლილების მოხდენასაც: ″მომდევნო თაობებიც რომ გათავისუფლებულიყვნენ, მიზანი უსათუოდ უნდა ყოფილიყო სამართლიანი სოციალური და ეკონომიკური სისტემების აღდგენა, რათა აღარ ყოფილიყო გარიყვა″.83  

იდეოლოგიები, რომლებიც სახარების გულს ამახინჯებენ

100. სამწუხაროდ, ზოგჯერ იდეოლოგიებს ორ მავნე ცდომილებამდე მივყავართ. ერთი მხრივ, არსებობენ ქრისტიანები, რომლებიც სახარების ამგვარ მოთხოვნებს მიჯნავენ უფალთან პიროვნული ურთიერთობისგან, მასთან შინაგანი კავშირისგან, მადლისგან. ასე, ქრისტიანობა გარკვეული სახის არასამთავრობო ორგანიზაციად იქცევა, შემოიძარცვავს იმ ბრწყინვალე სულიერებას, ესოდენ ცხადად რომ განიცდიდნენ და წარმოაჩენდნენ წმ. ფრანცისკე ასიზელი, წმ. ბიკენტი პაოლელი, წმ. ტერეზა კალკუტელი და მრავალი სხვა. ამ დიდი წმიდანებისთვის არც ლოცვას, არც ღმრთის სიყვარულს, არც სახარების კითხვას არ გაუნელებია მოყვასისადმი თავშეწირვის გულმხურვალეობა და ქმედითობა, არამედ სრულიად პირიქით მოხდა.

101. მავნე და იდეოლოგიურია მათი ცდომილებაც, ვინც ეჭვის თვალით უცქერენ სხვების საზოგადოებრივ ვალდებულებას, თვლიან, რომ ის ზერელე, მიწიერი, სეკულარიზებული, იმანენტისტური, კომუნისტური და პოპულისტურია. ანდა მის რელატივიზაციას ეწევიან, თითქოს უფრო მნიშვნელოვანი საკითხები არსებობდეს ან თითქოს მხოლოდ გარკვეული ეთიკა ან აზროვნება აინტერესებდეთ, რომელსაც თავად იცავენ. მაგალითად, ცხადად, მტკიცედ და გულმხურვალედ უნდა დავიცვათ ის უდანაშაულო ქმნილება, ჯერ რომ არ დაბადებულა, ვინაიდან საქმე ეხება ადამიანის სიცოცხლის ღირსებას, რომელიც მუდამ წმიდაა, და ეს მოითხოვს სიყვარულს ყოველი ადამიანის მიმართ, განვითარების რა ეტაპზეც არ უნდა იმყოფებოდეს. თუმცა, თანაბრად წმიდაა უპოვართა სიცოცხლეც, რომლებიც უკვე შობილნი არიან, რომელთა შორისაც არიან გაჭირვებულნი, მიტოვებულნი, გარიყულნი, დაუცველნი, სნეულები და მოხუცები, რომლებზეც არავინ ზრუნავს და რომლებიც ევთანაზიის მსხვერპლად იქცევიან ხოლმე, მონობის ახალი ფორმების და თავიდან მოშორების ყოველგვარი ფორმის მსხვერპლნი.84 ჩვენ ვერ მივიღებთ სიწმიდის იდეალს, რომელიც არად აგდებს ამ სამყაროში არსებულ უსამართლობას, სადაც ზოგიერთი ზეიმობს, უხვად ხარჯავს და მარტოოდენ სამომხმარებლო სიახლეებით ცხოვრობს, მაშინ როდესაც სხვები მხოლოდ გარედან შესცქერიან, მათი ცხოვრება კი მიდის და საცოდავად სრულდება. 

102. ხშირად ამბობენ, რომ რელატივიზმისა და დღევანდელი მსოფლიოს შეზღუდვების წინაშე, მაგალითად, ნაკლებად მნიშვნელოვანი თემა იქნებოდა მიგრანტთა მდგომარეობა. ზოგიერთი კათოლიკე ამტკიცებს, რომ ის მეორეხარისხოვანი თემაა ბიოეთიკის ″სერიოზულ″ თემებთან შედარებით. როდესაც მსგავს სიტყვებს ამბობს პოლიტიკოსი, რომელსაც თავისი წარმატებები აინტერესებს, შეიძლება ეს გასაგები იყოს, მაგრამ არა იმ ქრისტიანის შემთხვევაში, რომელსაც მხოლოდ იმგვარი მიდგომა ეგების, რომ იმ მოძმის ადგილას დააყენოს საკუთარი თავი, რომელიც სიცოცხლესაც კი რისკავს, საკუთარ შვილებს რომ მომავალი შეუქმნას. მაშ, შეგვიძლია თუ არა, ვაღიაროთ, რომ სწორედ ამას გვთხოვს იესო, როდესაც გვეუბნება, რომ ყოველ უცხოში შევიცნოთ იგი (შეად. მთ 25,35)? წმ. ბენედიქტემ უპირობოდ მიიღო ეს და, ბერთა ცხოვრებაც რომ ″გაერთულებინა″ მას, მაინც დაადგინა, რომ ყველა სტუმარი, ვინც კი მონასტერს ეწვეოდა, მიეღოთ ″როგორც ქრისტე″,85 თაყვანისცემის ჟესტებიც კი გამოეყენებინათ,86 ხოლო უპოვარი მომლოცველების მიმართ ″უდიდესი მზრუნველობა და ყურადღება″87 გამოეჩინათ.

103. მსგავს მიდგომას გვთავაზობს ძველი აღთქმაც, როდესაც ამბობს: ″მდგმურს ნუ შეავიწროვებ, ნუ დაჩაგრავ, რადგან თქვენც მდგმურები იყავით ეგვიპტელთა ქვეყანაში″ (გამოს 22,20). ″თუ დაგიდგება მდგმურად ვინმე თქვენს ქვეყანაში, ნუ შეავიწროვებ მას; გიყვარდეთ იგი, როგორც თქვენი თავი, რადგან თქვენც მდგმურები იყავით ეგვიპტის ქვეყანაში″ (ლევ 19,33-34). ამიტომაც, ეს პაპის აღმოჩენა ან წარმავალი აკვიატება როდია. დღევანდელ ვითარებაში, ჩვენც მოხმობილნი ვართ, რომ სულიერი ბრწყინვალების გზას მივყვეთ, რომელზეც წინასწარმეტყველი ესაია გვესაუბრებოდა, როდესაც საკუთარ თავს ეკითხებოდა, თუ რა ეამებოდა ღმერთს: ″რომ მშიერს გაუყო შენი პური და უსახლკარო ღარიბ-ღატაკნი სახლში შეიყვანო, რომ შემოსო შიშველი, როცა დაინახავ, და შენს სისხლსა და ხორცს არ დაემალო? მაშინ განთიადივით გამობრწყინდება შენი ნათელი″ (58,7-8).]

თაყვანისცემა, რომელიც ყველაზე მეტად ეამება მას

104. შეიძლება ვიფიქროთ, რომ მხოლოდ თაყვანისცემით და ლოცვით, ანდა მარტოოდენ ზოგიერთი ეთიკური ნორმის დაცვით განვადიდებთ ღმერთს - სიმართლე ისაა, რომ პირველ ადგილზე დგას ღმერთთან ურთიერთობა -, და გვავიწყდება, რომ ჩვენი ცხოვრების შეფასების კრიტერიუმი, უპირველეს ყოვლისა, ისაა, რაც სხვებს გავუკეთეთ. ლოცვა ძვირფასია, თუკი სიყვარულის ყოველდღიურ გაცემას ასაზრდოებს. ჩვენი თაყვანისცემა მაშინაა ღმერთისთვის საამო, როდესაც სულგრძელობით ვცხოვრობთ და როდესაც ვანებებთ, რომ ღმრთის ძღვენი, მასში რომ ვიღებთ, მოძმეთა მიმართ თავშეწირვაში გამოვლინდეს.

105. იმავე მიზეზით, საუკეთესო გზა იმის გასარჩევად, ჭეშმარიტია თუ არა ლოცვის ჩვენი გზა, იქნება იმის განსჯა, რამდენად გარდაიქმნება ჩვენი ცხოვრება გულმოწყალების შუქზე. ვინაიდან ″გულმოწყალება მარტოოდენ მამის მოქმედება როდია, არამედ ის იმის გაგების კრიტერიუმიც ხდება, თუ ვინ არიან მისი ჭეშმარიტი შვილები″.88 ის ″საძირკველია, რომელიც ეკლესიის ცხოვრებას ამაგრებს″.89 მსურს კიდევ ერთხელ აღვნიშნო, რომ თუმც კი გულმოწყალება არ გამორიცხავს სამართლიანობასა და ჭეშმარიტებას, ″უპირველეს ყოვლისა, უნდა ვთქვათ, რომ გულმოწყალება სამართლიანობის სისავსე და ღმრთის ჭეშმარიტების უბრწყინვალესი გამოვლინებაა″.90 ის ″ზეცის გასაღებია″.91

106. არ შემიძლია არ გავიხსენო ის მოსაზრება, წმ. თომა აკვინელი რომ გამოთქვამდა, როდესაც კითხულობდა, თუ რომლებია ჩვენი უდიდესი ქმედებები, რომლებია ის გარეგნული საქმეები, საუკეთესოდ რომ წარმოაჩენენ ჩვენ სიყვარულს ღმერთის მიმართ. იგი უყოყმანოდ პასუხობდა, რომ ესენია მოყვასის მიმართ გულმოწყალების საქმეები,92 თაყვანისცემის აქტებზე მეტადაც კი: ″მისი სარგებლისთვის კი არ ვცემთ თაყვანს ღმერთს გარეგნული მსხვერპლით და ძღვენით, არამედ ჩვენი და მოყვასის სარგებლისათვის: მას არ სჭირდება ჩვენი მსხვერპლი, არამედ სურს, რომ ის მივუძღვნათ ჩვენი თავშეწირვის გამო და მოყვასის სარგებლისათვის. ამიტომ, გულმოწყალება, რომელიც სხვათა სიგლახაკეს შველის, ყველაზე საამო მსხვერპლია მისთვის, ვინაიდან უფრო ახლოდან უდგება მოყვასის სიკეთეს″.93 

107. ვისაც ნამდვილად სწადია, რომ საკუთარი ცხოვრებით განადიდოს ღმერთი, ვინც ნამდვილად მიელტვის სიწმიდეში ზრდას, რათა მისმა არსებობამ განადიდოს წმიდა კრავი, იგი მოხმობილია, რომ ივნოს, დაიხარჯოს და დაიქანცოს გულმოწყალების საქმეთა აღსრულების ძიებაში. ეს ძალზე კარგად ესმოდა წმ. ტერეზა კალკუტელს: ″დიახ, მე უამრავი ადამიანური სისუსტე, უამრავი ადამიანური ნაკლი მაქვს. [...] მაგრამ იგი თავს იმდაბლებს და ხელს გვკიდებს, მე და შენ, რომ მისი სიყვარული და თანაგრძნობა ვიყოთ ამ სამყაროში, მიუხედავად ჩვენი ცოდვებისა, მიუხედავად ჩვენი მანკიერებებისა და ჩვენი ნაკლოვანებებისა. იგი ჩვენზეა დამოკიდებული, რომ გვიყვარდეს სამყარო და ვაჩვენოთ, მასაც როგორ უყვარს იგი. თუკი ძლიერ გვაინტერესებს საკუთარი თავი, სხვებისთვის აღარ დაგვრჩება დრო″.94

108. ჰედონისტურმა მომხმარებლობამ შეიძლება საშინელ მორევში ჩაგვითრიოს, ვინაიდან დაუოკებელი თავშექცევითა და გართობით საბოლოოდ უზომოდ თვითმიკერძოებულნი ვხდებით, მხოლოდ საკუთარ უფლებებზე ვფიქრობთ, და მძაფრად ვგრძნობთ თავისუფალი დროის საჭიროებას, საკუთარი ცხოვრებით რომ დავტკბეთ. ჩვენთვის რთული ხდება, რომ ინტერესი გამოვიჩინოთ და დავეხმაროთ მას, ვინც გასაჭირშია, თუკი ვერ გამოვიმუშავებთ გარკვეულ უბრალოებას, თუკი არ შევებრძოლებით ამ ციებ-ცხელებას, მომხმარებელთა საზოგადოება რომ გადმოგვდებს, რათა თავისი პროდუქცია მოგვყიდოს, და საბოლოოდ დაუკმაყოფილებელ უპოვრებად გვაქცევს, რომელთაც ყველაფერი სურთ და რომლებიც ყველაფერს ცდილობენ. ზერელე ინფორმაციის მოხმარება და სწრაფი და ვირტუალური კომუნიკაციის ფორმებიც შეიძლება იყოს გაბრუების ფაქტორი, მთელი ჩვენი დრო რომ მიაქვს და მოძმეთა ტანჯული ხორცისგან რომ გვაშორებს. ამ დღევანდელ უფსკრულში ხელახლა ჟღერს სახარება, რათა სხვაგვარი ცხოვრება შემოგვთავაზოს, უფრო ჯანსაღი და უფრო ბედნიერი.

* * *

109. წმიდანთა მოწმობის ძალა ნეტარებათა ხორცშესხმასა და საბოლოო განკითხვის ქცევის წესშია. იესოს სიტყვები ცოტა და უბრალოა, მაგრამ პრაქტიკული და ქმედითია ყველასთვის, ვინაიდან ქრისტიანობა შექმნილია, პირველ რიგში, იმისათვის, რომ პრაქტიკაში შეისხას ხორცი და, აგრეთვე, ის შესწავლისა და გააზრების საგანია, რომელიც მხოლოდ მაშინ ფასობს, როდესაც გვეხმარება, რომ ჩვენ ყოველდღიურ ცხოვრებაში ცოცხალვქმნათ სახარება. მტკიცედ გირჩევთ, რომ მუდამ ხელახლა წავიკითხოთ ეს დიდებული ბიბლიური ტექსტები, მოვიგონოთ ისინი, მათთან ერთად ვილოცოთ და მათ განხორციელებას შევეცადოთ. ისინი სარგებელს მოგვიტანენ, ნამდვილად გაგვაბედნიერებენ.

თავი მეოთხე

სიწმიდის ზოგიერთი მახასიათებელი

თანამედროვე მსოფლიოში

 

110. სიწმიდის დიდებულ გარემოში, ნეტარებები და მათე 25, 31-46 რომ გვთავაზობს, მსურს თავი მოვუყარო ზოგიერთ სულიერ  მახასიათებელსა თუ გამოვლინებას, რომლებიც, ჩემი აზრით, აუცილებელია იმ ცხოვრების წესის გაგებისათვის, რომლისკენაც უფალი მოგვიხმობს. აქ არ შევჩერდები სიწმიდეში ზრდის იმ საშუალებათა განმარტებაზე, რომლებსაც უკვე ვიცნობთ: ლოცვის სხვადასხვა მეთოდები, ევქარისტიისა და შერიგების ძვირფასი საიდუმლონი, პიროვნული მსხვერპლის გაღება, თავშეწირვის მრავალგვარი ფორმა, სულიერი წინამძღოლობა, და  მრავალი სხვა. მე შევეხები მხოლოდ სიწმიდისკენ მოწოდების ზოგიერთ ასპექტს,  რომლებიც, ჩემი აზრით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება.

111. ეს მახასიათებლები, რომელთა აღნიშვნაც აქ მსურს, არ ქმნიან სიწმიდის მოდელის მთლიანობას, არამედ ღმერთისა და მოყვასის მიმართ სიყვარულის ხუთ დიდებულ გამოვლინებას წარმოადგენენ, რომლებიც, ჩემი აზრით, დიდი აზრისმატარებელნი არიან, დღევანდელი კულტურის გარკვეული საფრთხეებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით. მასში თავს იჩენს: ნერვული და ძალადობრივი მღელვარება, თავგზას რომ გვიბნევს და გვაძაბუნებს; უარყოფითი განწყობა და მწუხარება; უდარდელი, მომხმარებლური და თავკერძა ფუქსავატობა; ინდივიდუალიზმი, და ყალბი სულიერების მრავალი ფორმა ღმერთთან შეხვედრის გარეშე, ესოდენ მოჭარბებული რომაა დღევანდელ რელიგიურ ბაზარზე.

გამძლეობა, მოთმინება და თვინიერება

112. პირველი ამ მახასიათებელთაგან არის მუდმივი საფუძველი, სიმტკიცე ღმერთში, რომელსაც უყვარს და მხარში უდგას. ამ შინაგანი სიმტკიციდან შესაძლებელი ხდება ცხოვრებისეული წინააღმდეგობების, ბედუკუღმართობის, და აგრეთვე სხვათა აგრესიის, მათი ორგულობისა და მანკიერებების მოთმენა, ატანა: ″თუკი ღმერთი ჩვენსკენაა, მაშ, ვინღაა ჩვენს წინააღმდეგ?″ (რომ 8,31). ესაა მშვიდობის წყარო, წმიდანის მიდგომებში რომ იჩენს თავს. ამგვარი შინაგანი სიმტკიცის საფუძველზე, ჩვენ აჩქარებულ, ცვალებად და აგრესიულ სამყაროში, სიწმიდის მოწმობა მოთმინებასა და დაუღალავ სიკეთეში ისხამს ხორცს. ის სიყვარულის ერთგულებაა, ვინაიდან ვინც ღმერთის იმედად არის (pistis), ძმების ერთგულიც იქნება (pistós), არ მიატოვებს მათ განსაცდელის ჟამს, არ ჩავარდება მწუხარების ტყვეობაში და მუდამ სხვათა გვერდით იქნება, მაშინაც კი, როდესაც ეს საშურ კმაყოფილებას არ ანიჭებს მას.

113. წმ. პავლე მოუწოდებდა რომის ქრისტიანებს, რომ ნუ მიაგებდნენ ″ბოროტისწილ ნურავის ბოროტს″ (რომ 12,7), თვითონვე ნუ იძიებდნენ შურს (შეად. 19) და ნუ დაიძლეოდნენ ბოროტისაგან, არამედ კეთილით დაეძლიათ ბოროტი (შეად. 21). ამგვარი მიდგომა სისუსტის ნიშანი როდია, ის ჭეშმარიტი სიძლიერის ნიშანია, ვინაიდან თავად ღმერთი ″სულგრძელია და დიდძალოვანი″ (ნაომ 1,3). ღმრთის სიტყვა გვაუწყებს: ″ყოველგვარი სიმწარე, მრისხანება, ყვირილი, გმობა შორს იყოს თქვენგან ყოველივე ბოროტთან ერთად″ (ეფ 4,31).

114. უნდა ვებრძოლოთ ჩვენ აგრესიულ და თავკერძა მიდრეკილებებს და თავი დავიცვათ მათგან, რათა ჩვენში არ დამკვიდრდნენ: ″მრისხანებისას ნუ სცოდავთ; ნუ ჩაესვენება მზე თქვენი რისხვით″ (ეფ 4,26). როდესაც არსებობს ისეთი გარემოებები, ტვირთად რომ გვექცევა ხოლმე, შეგვიძლია მუდამ დავუბრუნდეთ ლოცვა-ვედრებას, რომელიც ხელახლა მოგვაქცევს ღმრთის ხელში და მშვიდობის წყაროს მახლობლად: ″ნუ შეგაურვებთ ნურავითარი საზრუნავი, არამედ ლოცვა-ვედრებისას თქვენი სათხოვარი მადლიერებით გაუმჟღავნეთ ღმერთს. და მშვიდობა ღვთისა, რომელიც ყველა გონებაზე უზენაესია, დაიფარავს თქვენს გულებს″ (ფილ 4,6-7).

115. შეიძლება ქრისტიანებიც მონაწილეობდნენ სიტყვიერი ძალადობის ქსელში ინტერნეტის ან ციფრული კავშირურთიერთობის სხვადასხვაგვარი გარემოს ან ადგილის მეშვეობით. მედიაშიც შეიძლება გადააბიჯონ კათოლიკეებმა საზღვრებს, შემწყნარებლობა გამოიჩინონ ძაგებისა და ცილისწამების მიმართ, და დაივიწყონ ყოველგვარი ეთიკა და პატივისცემა სხვისი კეთილი სახელის მიმართ. ამგვარად იქმნება სახიფათო დუალიზმი, ვინაიდან ამგვარ ქსელში ამბობენ მას, რაც შეუწყნარებელი იქნებოდა საზოგადო ცხოვრებაში, და ესწრაფვიან საკუთარ უკმაყოფილებათა კომპენსირებას, რისთვისაც ბრაზმორეულნი გამოთქვამენ შურისმაძიებელ სურვილებს. მნიშვნელოვანია, რომ ზოგჯერ სხვა მცნებათა დაცვის მიზეზით, სრულიად უვლიან გვერდს მერვე მცნებას: ″არა ცილი სწამო″, და უმოწყალოდ ანადგურებენ სხვის პიროვნებას. სწორედ აქ ვლინდება უსაზღვროდ, რომ ენა არის ″უსამართლობის სამყარო″ და ″ალად აქცევს დაბადების ჩარხს და თვითონაც აალებულია გეენისაგან″ (იაკ 3,6).

116. შინაგანი სიმტკიცე, რომელიც მადლის საქმეა, გვიცავს, რომ არ გვძლიოს ძალადობამ, რომელიც საზოგადოებრივ ცხოვრებაში იჭრება, ვინაიდან მადლი წარხოცავს ამაოებას და შესაძლებლად აქცევს გულის თვინიერებას. წმიდანი არ ანიავებს თავის შესაძლებლობებს სხვის შეცდომებზე ჩივილით, მას შეუძლია მდუმარებით შეხვდეს ძმების ნაკლოვანებებს და თავს არიდებს სიტყვიერ ძალადობას, რომელიც ანადგურებს და ზიანს აყენებს, ვინაიდან მისთვის ღირსეული არაა სხვათა მიმართ სიმკაცრე, არამედ მათ მიიჩნევს ″საკუთარ თავზე უმეტესად″ (ფილ 2,3).

117. სიკეთეს როდი გვანიჭებს მაღლიდან ცქერა, ულმობელ მსაჯულთა როლის მორგება, სხვების მიჩნევა უღირსებად და გამუდმებით ჭკუის სწავლება. ეს ძალადობის ცბიერი ფორმაა.95 წმ. იოანე ჯვრისა სხვა რამეს ამბობდა: ″მეტადრე ისწრაფვე, რომ ყველასგან განისწავლო, ვიდრე ის განასწავლო, ვინც ყველაზე უმცირესია″.96 და რჩევას იძლეოდა, რომ შორს ვიყოთ ეშმაკისაგან: ″გაიხარე სხვათა სიკეთით, თითქოს შენი ყოფილიყოს, და გულწრფელად ეძიე, რომ ისინი ყველაფერში შენზე უმეტესნი იყვნენ. ასე შენ სიკეთით სძლევ ბოროტს, შორს იქნები ეშმაკისგან და სულის სიხარულს შეიგრძნობ. ეს განსაკუთრებით მათთან გააკეთე, ვინც ნაკლებად მოგწონს. იცოდე, რომ თუკი ამ სფეროში არ იმოქმედებ, ვერც ჭეშმარიტ სიყვარულს მიაღწევ და ვეც მას შეირგებ″.97

118. სიმდაბლე მხოლოდ საკუთარი თავის დამდაბლებით დამკვიდრდება გულში. ამის გარეშე არც სიმდაბლე არსებობს და არც სიწმიდე. თუკი არ შეგიძლია თავის დამდაბლება, ამის ატანა და გაცემა, მაშინ არ ყოფილხარ თავმდაბალი და არც სიწმიდის გზას ადგახარ. სიწმიდე, ღმერთი რომ აძლევს თავის ეკლესიას, მისი ძის დამდაბლების მეშვეობით მოდის: ესაა გზა. თავის დამდაბლება იესოს გამსგავსებს, ის ქრისტეს მიბაძვის განუყოფელი ნაწილია: ″ქრისტეც ჩვენთვის ევნო და დაგიტოვათ მაგალითი, რათა მისდიოთ მის კვალს″ (1 პეტ 2,21). იგი, თავის მხრივ, ავლენს მამის სიმდაბლეს, რომელიც თავს იმდაბლებს, თავის ხალხთან ერთად რომ იაროს, მათი დანაშაული და შეცოდებანი რომ ატაროს (შეად. გამოს 34,6-9; სიბრძ 11,23-12,2; ლკ 6,36). ამის გამო, თავის დამდაბლების შემდეგ მოციქულებს ″უხაროდათ, რომ იესოს სახელისთვის შეურაცხყოფის ღირსნი შეიქნენ″ (საქ 5,41).

119. მარტოოდენ მოწამეობის ძალადობრივ ვითარებებს როდი ვგულისხმობ, არამედ მათ ყოველდღიურ თავმდაბლობასაც, ვინც ოფლს ღვრიან საკუთარი ოჯახის გამოსაკვებად, ან თავს არიდებენ საკუთარ თავზე კეთილად საუბარს და სხვათა შექებას ამჯობინებენ, ნაცვლად საკუთარი თავის ქებისა, ნაკლებად თვალისმომჭრელი ტვირთის ზიდვას ამჯობინებენ, ზოგჯერ კი გარკვეულ უსამართლობასაც კი იტანენ, რათა საკუთარი თავი მიუძღვნან უფალს: ″თუკი სიკეთის ქმნისათვის გაწამებენ და ითმენთ, ეს კი მადლია ღვთის წინაშე″ (1 პეტ 2,20). ეს როდი გულისხმობს თავდახრილ სიარულს, ცოტა საუბარს ანდა საზოგადოებისგან გაქცევას. ზოგჯერ, სწორედაც თავკერძობისგან თავისუფლების გამოა, რომ ვიღაცამ შეიძლება გამოიჩინოს გაბედულება, რომ თავაზიანად იკამათოს, სამართლიანობა მოითხოვოს ან სუსტები დაიცვას ძლიერთა წინაშე, მიუხედავად იმისა, რომ ამან შეიძლება უარყოფითი შედეგები მოუტანოს მის სახელს.

120. არ ვამბობ, რომ თავის დამდაბლება რაღაც სასიამოვნოა, ვინაიდან ეს მაზოხისტობა იქნებოდა, არამედ ესაა ქრისტეს მიბაძვისა და მასთან კავშირის ზრდის გზა. ამის გაგება შეუძლებელია ბუნებრივი გზით და მსოფლიოც მასხრად იგდებს მსგავს შემოთავაზებას. ეს მადლია, რომლისთვისაც უნდა შევევედროთ: ″უფალო, როდესაც თავის დამდაბლების დროა, დამეხმარე, რომ შენს უკან ვიდგე, შენს გზაზე″.

121. ამგვარი მიდგომა წარმოაჩენს ქრისტესგან დამშვიდებულ გულს, თავისუფალი რომაა იმ აგრესიისგან, რომელიც ჩემი დიდი თავკერძობიდან მოდის. იგივე სიმშვიდე, მადლი რომ იძლევა, შესაძლებლობას გვაძლევს, რომ შევინარჩუნოთ შინაგანი უსაფრთხოება და გამძლეობა გამოვიჩინოთ, მტკიცედ ვაკეთოთ სიკეთე, ″შავეთის ველზეც რომ ვიარო″ (ფსალ 23,4) ან ″თუნდაც ჯარმა რომ დაიბანაკოს ჩემს წინააღმდეგ″ (ფსალ 27,3). საბოლოოდ, ქრისტეა ″მშვიდობა ჩვენი″(ეფ 2,14) და იგი მოვიდა, რათა ″მშვიდობის გზით წარემართა ჩვენი ნაბიჯი″ (ლკ 1,79). მან აუწყა წმ. ფაუსტინა კოვალსკას, რომ ″კაცობრიობა ვერ ჰპოვებს მშვიდობას, ვიდრე ნდობით არ მოჰხედავს ჩემ გულმოწყალებას″.98 ამიტომ, ნუ ჩავვარდებით ცდუნებაში, რომ შინაგანი უსაფრთხოება ვეძებოთ წარმატებებში, სხვებზე ბატონობაში ანდა საზოგადოებრივ სტატუსში: ″მშვიდობას ჩემსას გაძლევთ თქვენ: მაგრამ ისე კი არა, როგორც იძლევა ქვეყანა″ (იო 14,27).

სიხარული და იუმორის გრძნობა

122. რაც აქამდე ვთქვი, დათრგუნვილი, მწუხარე, მწარე, მელანქოლიური სული ან უღიმღამო სახე როდია. წმიდანი სიხარულით და იუმორის გრძნობით ცხოვრობს. სინამდვილის შეგრძნებასთან ერთად, იგი დადებითი სულისკვეთებით და მდიდარი იმედით ასხივოსნებს დანარჩენებს. ქრისტიანად ყოფნა არის ″სიხარული სული წმიდაში″ (რომ 14,17), ვინაიდან ″სიყვარულს უსათუოდ მოსდევს სიხარული. ამიტომ, ვისაც უყვარს, მუდამ ტკბება ნაყვარებთან კავშირით. [...] ამიტომაც, სიყვარულს მოსდევს სიხარული″.99 ჩვენ მიღებული გვაქვს მისი სიტყვის მშვენიერება და მას ვიღებთ ″ჭირმრავლობაში, სული წმიდის სიხარულით″ (1 თეს 1,6). თუ დავანებებთ, რომ უფალმა გამოგვიყვანოს საკუთარი ნაჭუჭიდან და შეცვალოს ჩვენი ცხოვრება, მაშინ შევძლებთ ხორცი შევასხათ მას, რასაც წმ. პავლე ითხოვდა: ″მარადჟამ იხარეთ უფალში, და კვლავაც ვიტყვი: იხარეთ″ (ფილ 4,4).

123. წინასწარმეტყველნი იუწყებოდნენ იესოს ჟამს, რომელშიც ამჟამად ვცხოვრობთ, როგორც სიხარულის გაცხადებას: ″იხარე და იზეიმე″ (ეს 12,6); ″ადი მთამაღალზე, მახარობელო სიონო! აღიმაღლე შენი ხმა ძლიერი, მახარობელო იერუსალიმო!″ (ეს 40,9); ″სიხარულით იყიჟინეთ, მთებო, რადგან ანუგეშა უფალმა თავისი ხალხი და შეიბრალა თავისი წამებულნი″ (ეს 49, 13); ″იხარე დიდად, სიონის ასულო! დაეცი ყიჟინა, იერუსალიმის ასულო! აჰა, შენი მეფე მოდის შენთან, მართალი და გამარჯვებული″ (ზაქ 9,9). და არ დაგვავიწყდეს ნეემიას შეგონება: ″ნუ ინაღვლებთ, რადგან უფლის სიხარულია თქვენი გაძლიერება″ (8,10).

124. მარიამი, რომელმაც შეძლო იესოს მიერ მოტანილი სიახლის აღმოჩენა, გალობდა: ″გაიხარა ჩემმა სულმა″ (ლკ 1,47), ხოლო თავად იესომ ″გაიხარა სულით″ (ლკ 10,21). როდესაც იგი გზად მიდიოდა: ″მთელი ხალხი ხარობდა″ (ლკ 13,7). მისი აღდგომის შემდეგ, სადაც მოწაფეები მიდიოდნენ, იქ იყო ″დიდი სიხარული″ (საქ 8,8). იესო უშიშრად გვაგრძნობინებს თავს: ″დამწუხრდებით, მაგრამ წუხილი სიხარულად გექცევათ [...] კვლავ გიხილავთ, გაიხარებს თქვენი გული და ვეღარავინ წაგართმევთ თქვენს სიხარულს″ (იო 16,20.22). ″ეს გითხარით, რათა ჩემი სახელი თქვენში დარჩეს და სრულ იყოს თქვენი სიხარული″ (იო 15,11).

125. არსებობს მძიმე წუთები, ჯვრის ჟამი, მაგრამ ვერაფერი მოსპობს ზებუნებრივ სიხარულს, რომელიც ″ესადაგება და გარდაიქმნება, და ყოველთვის რჩება შუქის ერთი სხივივით, რომელიც იბადება პირადი დარწმუნებულობიდან, რომ უსაზღვრო სიყვარულით ვართ ნაყვარებნი, ყველაფრის მიუხედავად″.100 ეს შინაგანი უსაფრთხოებაა, იმედით აღვსილი სიმშვიდეა, სულიერ კმაყოფილებას რომ ანიჭებს, რომელიც ესოდენ გაუგებარია ამქვეყნიური კრიტერიუმებით.

126. ჩვეულებრივ, ქრისტიანული სიხარულის თანმდევია იუმორის გრძნობა, ესოდენ თვალსაჩინო, მაგალითად, თომას მორთან, წმ. ბიკენტი დე პაოლთან ან წმ. ფილიპე ნერთან. ცუდი განწყობა არაა სიწმიდის ნიშანი: ″უკუიყარე გულიდან დარდი″ (ეკლ 11,19). იმდენად უხვია, რასაც უფლისგან ვიღებთ ″სამხიარულოდ″ (1 ტიმ 6,17), რომ ზოგჯერ ჩვენი მწუხარება დაკავშირებულია უმადურობასთან, იმავდროულად კი საკუთარ თავში ვიკეტებით და აღარ ძალგვიძს, რომ ღმრთის ძღვენი შევიცნოთ.101

127. მისი მამობრივი სიყვარული მოგვიხმობს: ″შვილო, [...] კეთილი უყავი შენს თავს [...] ნუ მოიკლებ სიკეთის დღეს″ (ზირ 14,11.14). მას სურს, რომ დადებითნი, მადლიერნი და უბრალონი ვიყოთ: ″კეთილდღეობისას იბედნიერე [...]. ღმერთმა წრფელი შექმნა კაცი, ისინი კი ზედმეტ თავსატეხს მრავლად იჩენენ″ (ეკლ 7,14.29). ნებისმიერ ვითარებაში, უნდა შევინარჩუნოთ ქმედითი სული და წმ. პავლეს მსგავსად მოვიქცეთ: ″ვისწავლე კმაყოფილი ვიყო იმით, რაცა მაქვს″ (ფილ 4,11). სწორედ ასე ცხოვრობდა წმ. ფრანცისკე ასიზელი, მადლიერებით აღვსილი იყო ხმელი პურის გამოც კი, ანდა სიხარულით ადიდებდა ღმერთს თუნდაც იმ ქარის გამო, მის სახეს რომ ელამუნებოდა.

128. არ ვსაუბრობ მომხმარებლურ და ინდივიდუალისტურ სიხარულზე, ესოდენ თვალსაჩინო რომაა დღევანდელ ზოგიერთ კულტურულ გამოცდილებაში. მართლაც, მომხმარებლობა კიდევ მეტად ამძიმებს გულს; ის დროებით და წარმავალ სიამეებს იძლევა, მაგრამ სიხარულს - არა. პირველ რიგში, მე ვგულისხმობ იმ სიხარულს, თანაზიარებაში რომ არსებობს, რომელიც საერთოა და ყველასთვისაა, ვინაიდან ″გაცემა უფრო დიდი ნეტარებაა, ვიდრე მიღება″ (საქ 20, 35) და ″ღმერთს უყვარს ის, ვინც სიხარულით გასცემს″ (2 კორ 9,7). ძმური სიყვარული ამრავლებს სიხარულის ჩვენეულ შესაძლებლობას, ამიტომ შეგვაძლებინებს, რომ გავიხაროთ სხვათა სიკეთით: ″ხარობდეთ მათთან ერთად, რომელნიც ხარობენ″ (რომ 12,15). ″ვხარობთ, როცა ჩვენ უძლურნი ვართ, თქვენ კი - ძლიერნი″ (2 კორ 13,9). ნაცვლად, თუკი ″ყველაფერზე უწინ, ჩვენ საჭიროებებზე ვართ გაფაციცებულნი, მაშინ მცირედი სიხარულით ცხოვრებისთვის ვართ განწირულნი″.102

გაბედულება და გულმხურვალეობა

129. იმავე დროს, სიწმიდე არის პარესია: გაბედულება, ევანგელიზატორული გულმხურვალეობა, რომელიც თავის ნიშანს ტოვებს ამ სამყაროში. ეს რომ შესაძლებელი იყოს, თავად იესო მოდის შესახვედრად და მშვიდად და მტკიცედ გვიმეორებს: ″ნუ გეშინიათ″ (მარკ 6,50). ″მე თქვენთანა ვარ დღემუდამ ვიდრე ქვეყნის დასასრულამდე″ (მთ 28, 20). ეს სიტყვები შესაძლებლობას გვაძლევს, რომ გზა განვაგრძოთ და ვიმსახუროთ გაბედულებით აღვსილი იმგვარი მიდგომით, სულიწმიდა რომ აღავსებდა მოციქულებს და ბიძგს აძლევდა მათ, რომ იესო ქრისტეს შესახებ ექადაგათ. გაბედულება, ენთუზიაზმი, თავისუფლად საუბარი, სამოციქულო გულმხურვალეობა, ეს ყველაფერი მოცემულია სიტყვა პარესია-ში, რომლითაც ბიბლია გამოხატავს არსებობის თავისუფლებასაც, ვინაიდან გახსნილია ღმერთისა და ძმების მიმართ (შეად. საქ 4,29; 9,28; 28,31; 2 კორ 3,12; ეფ 3,12; ებრ 3,6; 10,19).

130. ევანგელიზაციის დაბრკოლებათა შორის, ნეტარი პავლე VI სწორედაც პარესიის არარსებობას აღნიშნავდა: ″გულმხურვალეობის სიმწირე გაცილებით უფრო სერიოზულია, ვინაიდან შიგნიდან წარმოიშვება″.103 რამდენჯერ გვძლევს ცდუნება, რომ მშვიდ ნაპირზე მოვიკალათოთ! მაგრამ უფალი მოგვიხმობს, რომ ღრმად შევცუროთ და ღრმა წყალში მოვისროლოთ ბადეები (შეად. ლკ 5,4). იგი მოგვიხმობს, რომ ჩვენი ცხოვრება მის მსახურებაში გავლიოთ. როდესაც მას ვებღაუჭებით, გვეუფლება გაბედულება, რომ ყველა ჩვენი ქარიზმა სხვათა მიმართ მსახურებაში მოვაქციოთ. მაშინ მისი სიყვარული აღგვაგზნებს (შეად. 2 კორ 5,14) და წმ. პავლესთან ერთად ვიტყვით: ″ვაი ჩემს თავს, თუ არ ვახარებ″ (1 კორ 9,16).

131. იესოს მივაპყროთ მზერა: მისი ღრმა თანაგრძნობა არ იყო საკუთარ თავში ჩაკეტილი, ის არ იყო გაუბედავი, მოშიშარი ან მორიდებული თანაგრძნობა, როგორც ჩვენ გვემართება ხოლმე ხშირად, არამედ სრულიად საპირისპირო იყო. ეს იყო თანაგრძნობა, რომელიც უბიძგებდა მას, რომ გამოსულიყო საკუთარი თავიდან, რათა ძლიერად ექადაგა და მორწმუნეები განკურნებისა და გათავისუფლების მისიით წარეგზავნა. შევიცნოთ ჩვენი უძლურება, მაგრამ დავანებოთ, რომ იესომ შეახოს მას ხელი და ჩვენც წარგვგზავნოს მისიაში. ჩვენ უძლურნი ვართ, მაგრამ იმ საუნჯეს ვატარებთ, ძლიერებად რომ გვაქცევს, მისი მიმღებები კი უფრო კეთილები და ბედნიერები ხდებიან. სამოციქულო გაბედულება და გულმხურვალეობა მისიის ნაწილია.

132. პარესია სულიწმიდის ნიშანთვისებაა, უწყების უტყუარობის მოწმობაა. ბედნიერი უსაფრთხოებაა, რომელიც გვიბიძგებს, რომ გავმხნევდეთ სახარებისგან, რომელსაც ვაუწყებთ, ერთგულ მოწმეში წარუვალი ნდობაა, რომელიც ცხადად გვაჩვენებს, რომ ვერაფერი ″განგვაშორებს ღვთის სიყვარულს″ (რომ 8,39).

133. ჩვენ გვჭირდება სულიწმიდისგან შეგულიანება, რათა არ შეგვაყოვნოს შიშმა და სიფრთხილემ, რათა არ მივეჩვიოთ მარტოოდენ უსაფრთხო საზღვრებში სიარულს. გვახსოვდეს, რომ რაც ჩაკეტილი რჩება, ბოლოს ნესტიანდება და გვასნეულებს. როდესაც მოციქულები განიცდიდნენ ცდუნებას, რომ შიშებსა და საფრთხეებს დანებებულიყვნენ, ერთად ლოცვას იწყებდნენ და პარესიას ევედრებოდნენ: ″ახლა კი, უფალო, დაჰხედე მათ მუქარას და მიეცი შენს მონებს იმისი ძალა, რომ მთელი სიმტკიცით იქადაგონ შენი სიტყვა″ (საქ 4,29). ხოლო პასუხი იყო, რომ ″როცა ილოცეს, შეიძრა ის ადგილი, სადაც შეკრებილიყვნენ, და ყველანი აღივსნენ სულით წმიდით და იტყოდნენ ღვთის სიტყვას დაუფარავად″ (საქ 4,31).

134. წინასწარმეტყველ იონას მსგავსად, მუდამ ფარულად ვატარებთ ჩვენში ცდუნებას, რომ უსაფრთხო ადგილს შევაფაროთ თავი, რომელსაც შეიძლება მრავალი სახელი ჰქონდეს: ინდივიდუალიზმი, სპირიტუალიზმი, პატარა სამყაროში გამოკეტვა, დამოკიდებულება, შეურიგებლობა, დადგენილი მიდგომების გამეორება, დოგმატიზმი, ნოსტალგია, პესიმიზმი, ნორმების ჩრდილქვეშ ყოფნა. ზოგჯერ ვცდილობთ, რომ გავიდეთ იმ ტერიტორიიდან, რომელსაც ჩვენი ხუთი თითივით ვიცნობდით. თუმცა, შეიძლება განსაცდელიც გამოჩნდეს, როგორიცაა ქარიშხალი, დიდი თევზი ან მატლი, რომელმაც გამოჭამა იონას აყირო, ან ქარი და მზე, რომელიც მის თავს აცხუნებდა; და მის მსგავსად, მათ შეუძლიათ ჩვენც დაგვაბრუნონ იმ ღმერთთან, რომელიც სიფაქიზეა და რომელსაც სურს, რომ მუდამჟამს ჩვენ სავალ გზაზე დაგვაყენოს.

135. ღმერთი მუდამ სიახლეა, რომელიც გამუდმებით გვიბიძგებს, რომ ხელახლა დავიწყოთ და ადგილი შევიცვალოთ, რათა გავცდეთ ნაცნობ გარემოს, გავიდეთ პერიფერიებისა და საზღვრებისაკენ. იგი იმ ადგილისკენ მიგვიძღვის, სადაც ყველაზე მეტადაა ვნებული კაცობრიობა და სადაც ადამიანები, ზედაპირულობისა და კონფორმიზმის საფარქვეშ, კვლავაც ეძებენ პასუხს კითხვებზე ცხოვრების აზრის შესახებ. ღმერთს არ ეშინია! მას არ ეშინია! იგი მუდამ ჩვენი გეგმების მიღმა იცქირება და არ აშინებს პერიფერიები. იგი თავად იქცა პერიფერიად (შეად. ფილ 2,6-8; იო 1,14). ამიტომ, თუ გავბედავთ პერიფერიებში გასვლას, სწორედ იქ ვიპოვნით მას: იგი უკვე იქ იქნება. იესო ჩვენზე უწინაა მოძმის გულში, მის ვნებულ ხორცში, მის დევნილ ცხოვრებაში, მის ბნელით მოცულ სულში. იგი უკვე იქაა.

136. მართლაც, კარი უნდა გავუღოთ იესო ქრისტეს, ვინაიდან აკაკუნებს და გვეძახის (შეად. საქ 3,20). მაგრამ ზოგჯერ ვფიქრობ, ჩვენი თავკერძობის გამო რომ ვეღარ ვსუნთქავთ, იქნებ იესო არ დარჩეს ჩვენში უპასუხოდ და ნება მივცეთ მას, რომ გარეთ გამოვიდეს. სახარებაში ჩვენ ვხედავთ იესოს, რომელიც ″დადიოდა ქალაქებსა და სოფლებში, ქადაგებდა და ახარებდა ღმრთის სასუფეველს″ (ლკ 8,1). აღდგომის შემდეგ, როდესაც მოწაფეები ყველგან წავიდნენ, ″უფალი მათი თანმხლები იყო″ (მარკ 16,20). სწორედ ესაა ჭეშმარიტი შეხვედრის ნაყოფი.

137. ჩვევა გვაცდუნებს და გვეუბნება, რომ აზრი არ აქვს რაიმეს შეცვლის მცდელობას, რომ ვერაფერს ვიღონებთ ამ ვითარებაში, რომ მუდამ ასე იყო და მაინც გადავრჩით. ჩვევის გამო, ჩვენ აღარ ვუძალიანდებით ბოროტს და ვუშვებთ, რომ ყველაფერი ″ისე დარჩეს, როგორც არის″, ანდა როგორც ზოგიერთმა გადაწყვიტა, რომ იყოს. და მაინც, დავანებოთ უფალს, რომ  გამოგვაფხიზლოს, რომ შეგვანჯღრიოს და საკუთარი ინერტულობისგან გაგვათავისუფლოს. დავარღვიოთ ამგვარი ჩვეულებითობა, კარგად გავახილოთ თვალები და სმენა დავძაბოთ და, პირველ რიგში, გავაღოთ საკუთარი გული, რათა შეგვძრას მან, რაც ჩვენ გარშემო ხდება, და აღმდგარი უფლის ცოცხალი და ქმედითი სიტყვის ღაღადმა.

138. ჩვენ გვაგულიანებს მრავალი მღვდლის, ბერ-მონაზვნისა და საერო პირის მაგალითი, რომლებიც თავს უძღვნიან დიდი ერთგულებით ქადაგებას და მსახურებას, ხშირად კი საფრთხეშიც კი აგდებენ საკუთარ სიცოცხლეს და, რასაკვირველია, საკუთარი კომფორტის ფასადაც. მათი მოწმობა შეგვახსენებს, რომ ეკლესიას უამრავი ბიუროკრატი და მოხელე როდი სჭირდება, არამედ გულმხურვალე მისიონერები, ენთუზიაზმით აღვსილნი, რომ ჭეშმარიტი სიცოცხლე გადასცენ. წმიდანები გვაოცებენ, გვაოგნებენ, ვინაიდან მათი ცხოვრება მოგვიხმობს, რომ გამოვიდეთ მშვიდი და უსიცოცხლო, უღიმღამო მდგომარეობიდან.

139. უფალს შევთხოვოთ მადლი, რომ არ ვიყოყმანოთ, როდესაც სულიწმიდა ჩვენგან მოითხოვს, რომ ნაბიჯი გადავდგათ წინ; შევთხოვოთ სამოციქულო გაბედულება, რომ სახარება გადავცეთ სხვებს და საკუთარი ცხოვრება არ ვაქციოთ მოგონებათა მუზეუმად. ყოველგვარ ვითარებაში, დავანებოთ, რომ სულიწმიდამ განგვაჭვრეტინოს ისტორია აღმდგარი იესოს ხედვით. ამგვარად, ნაცვლად დაღლა-დაქანცვლისა, ეკლესია გზის გაგრძელებას შეძლებს და უფლის სასწაულებს მიიღებს.

საკრებულოში

140. ძალზე რთულია საკუთარი ბიწიერების წინაააღმდეგ და ეშმაკისა და თავკერძა სამყაროს ხაფანგებისა და ცდუნებების წინააღმდეგ ბრძოლა, როდესაც იზოლირებულნი ვართ. ამდენი ცდუნების ტყვეობაში, ჩვენ სულ მეტად მარტოსულნი ვხდებით, ადვილად ვკარგავთ სინამდვილის შეგრძნებას, შინაგან სიცხადეს და ადვილადვე ვნებდებით.

141. სიწმიდეში ზრდა კომუნიტარული ზრდაა, სხვების გვერდიგვერდ რომ უნდა განვვლოთ. ეს ხომ ზოგიერთ წმიდა საკრებულოშიც ვლინდება. ეკლესიამ არაერთხელ შერაცხა წმიდანად მთლიანი საკრებულოები, რომლებიც ცხოვრებაში გმირულად ასხამდნენ ხორცს სახარებას ან რომლებმაც ყველა თავისი წევრის ცხოვრება იესოს მიუძღვნეს. მაგალითად, ვიფიქროთ მარიამის მსახურთა ორდენის შვიდ დამფუძნებელ წმიდანზე, მადრიდის მარიამის მონახულების პირველი მონასტრის შვიდ ნეტარ მონაზონზე, წმ. პავლე მიკსა და მოძმე წამებულებზე იაპონიაში, წმ. ანდრია ტაეგონსა და მოძმე წამებულებზე კორეაში, წმ. როკო გონსალესსა და წმ. ალფონსო როდრიგესზე და მოძმე წამებულებზე სამხრეთ ამერიკაში. გავიხსენოთ ტიბირინის (ალჟირის) ტრაპისტი ბერების ბოლოდროინდელი მოწმობაც, რომლებიც ერთად ემზადებოდნენ მოწამეობისთვის. მსგავსადვე, არსებობს მრავალი წმიდა ცოლქმრული წყვილი, რომელთა შორისაც თითოეული მეუღლე მეორის სიწმიდის ზრდის იარაღია. სხვებთან ერთად ცხოვრება და შრომა უდავოდ სულიერი ზრდის გზაა. წმ. იოანე ჯვრისა ასე ეუბნებოდა მოწაფეს: შენ სხვებთან ერთად ცხოვრობ, ″რათა გამოგაწრთონ და გაგწაფონ სიქველეში″.104

142. საკრებულო მოწოდებულია, რომ შექმნას ის ″საღმრთისმეტყველო გარემო, რომელშიც შესაძლებელია აღმდგარი უფლის მისტიკური ყოფნის განცდა″.105 სიტყვის გაზიარება და ევქარისტიის ერთად ზეიმობა მეტად გვაძმობილებს და თანდათანობით გვაქცევს წმიდა და მისიონერულ საკრებულოდ. ეს აგრეთვე იძლევა ჭეშმარიტ მისტიკურ გამოცდილებებს, საკრებულოში რომ ისხამს ხორცს, როგორც წმ. ბენედიქტეს და წმ. სქოლასტიკას ანდა იმ დიდებული სულიერი შეხვედრის დროს მოხდა, ერთად რომ განიცადეს წმ. ავგუსტინემ და დედამისმა წმ. მონიკამ: ″ის დღე რომ მოახლოვდა, ამ ცხოვრებიდან რომ უნდა გარდასულიყო, დღე - შენთვის ცნობილი, ჩვენთვის კი უცნობი, მჯერა, რომ შენი საქმის წყალობით, შენი საიდუმლოებრივი განგებით დავრჩით მარტონი ჩვენ - მე და ის, იმ ფანჯარასთან მდგარნი, ჩვენი მასპინძელი სახლის ბაღს რომ გადაჰყურებდა [...]. ხარბად გავხსენით ჩვენი გულის ბაგეები, შენი წყაროს ნაკადებიდან რომ დაგველია, სიცოცხლის წყაროდან, რომელიც შენთანაა [...]. და როცა ვლაპარაკობდით და მას [სიბრძნეს] ვეპოტინებოდით, მხოლოდ მცირედს ვიღებდით გონების მთელი იმპულსით [... ისე რომ] საუკუნე სიცოცხლე [ემსგავსებოდა] ჭვრეტის იმ მომენტს, ქშენას რომ გვგვრიდა″.106

143. გავიხსენოთ, როგორ უხმობდა იესო თავის მოწაფეებს, არასდროს დავიწყებოდათ მცირე დეტალები:

მცირე დეტალი, რომ ღვინო შემოაკლდათ ლხინის დროს.

მცირე დეტალი, რომ ერთი ცხვარი დააკლდა.                                                                                            მცირე დეტალი ქვრივისა, რომელმაც ორი მონეტა შესწირა.

მცირე დეტალი ლამპრებისთვის დამარაგებული ზეთისა, თუკი ნეფე დაიგვიანებდა.

მცირე დეტალი მოციქულთა მიმართ თხოვნისა, რომ ენახათ, რამდენი პური ჰქონდათ.

მცირე დეტალი მზა ცეცხლისა და თევზის მომზადებისა, სასაუზმოდ მოწაფეთა მოლოდინისას.

145. საკრებულო, რომელიც სიყვარულის მცირეოდენ დეტალებზე ფიქრობს,107 სადაც მისი წევრები ერთმანეთზე ზრუნავენ და ღია და ევანგელიზატორულ გარემოს ქმნიან, არის აღმდგარი უფლის ყოფნის ადგილი, რომელიც წმიდაჰყოფს მამის ჩანაფიქრისამებრ. ზოგჯერ, უფლის სიყვარულის ძღვენის წყალობით, ამ მცირეოდენ დეტალებს შორის ღმრთის მანუგეშებელი გამოცდილებები გვეძლევა ხოლმე: ″ზამთრის ერთ საღამოს, ჩვეულებისამებრ, ჩემ ტკბილ დავალებას ვასრულებდი, [...] უცებ შორიდან მომესმა მუსიკალური ინსტრუმენტის ჰარმონიული ჰანგები. თვალწინ წარმომიდგა კარგად განათებული ოთახი, სადაც ყველაფერი ოქროსი იყო; და იმ ოთახში იყვნენ მოხდენილად ჩაცმული ქალბატონები, რომლებიც ამქვეყნიური თავაზიანობით ესალმებოდნენ ერთმანეთს. შემდეგ შევხედე საწყალ ავადმყოფს, რომელსაც ვეხმარებოდი. მელოდიის ნაცვლად, მე მესმოდა მისი გულამოსკვნილი კვნესა [...]. არ შემიძლია იმის გამოთქმა, რაც ჩემს სულში ხდება. ერთადერთი რამ, რაც ვიცი, ის არის, რომ უფალმა ჭეშმარიტების სხივებით მოჰფინა ნათელი ჩემ სულს, რომლებიც ისე ჰფარავდა მიწიერი ლხინის მოციმციმე ნათებას, რომ ძლივსღა ვიჯერებდი ჩემ ბედნიერებას″.108 

146. მზარდი მომხმარებლური ინდივიდუალიზმის საპირისპიროდ, რომელიც ჩაკეტილობაში გვაქცევს სხვათა გარეშე კეთილდღეობის ძიებისას, სიწმიდეში ზრდის ჩვენი გზა ვერ შემოიფარგლება საკუთარი თავის დაკავშირებით იესოს სურვილთან, რომ ″ყველანი ერთნი იყვნენ, როგორც შენ, მამაო ჩემში, ხოლო მე - შენში″ (იო 17, 21).

გამუდმებულ ლოცვაში

147. და ბოლოს, თუმც კი შესაძლოა ცხადიც ჩანდეს, გვახსოვდეს, რომ სიწმიდე ხორცს ისხამს ტრანსცენდენტურისადმი ჩვეული გახსნილობით, რომელიც ლოცვასა და თაყვანისცემაში ვლინდება. წმიდანი ლოცვის სულის მქონდე ადამიანია, რომელსაც ღმერთთან ურთიერთობა სჭირდება. იგი ვერ იტანს ამ სამყაროს ჩაკეტილ იმანენტურობაში სულის შეხუთვას, და თავის საზრუნავსა და ვალდებულებაში ღმერთს მიელტვის, საკუთარ თავს კარგავს მის განდიდებაში და საკუთარ საზღვრებს აფართოებს უფლის განჭვრეტისას. არ მჯერა სიწმიდის, რომლის თანმდევიც არაა ლოცვა, თუნდაც უსათუოდ ხანგრძლივი ან ძლიერი გრძნობების მქონე რომ არ იყოს.

148. წმ. იოანე ჯვრისა იძლეოდა შეგონებას, რომ ″ეცადეთ, მუდამ ღმრთის ყოფიერებაში დარჩეთ, გინდ ნამდვილი იყოს ის, გინდ წარმოსახვითი და გინდაც გამაერთიანებელი, რამდენადაც შენი საქმეები გაძლევს ამის შესაძლებლობას″.109 არსებითად ღმრთის წადილია, ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრებით რომ ვლინდება, რა ფორმაც არ უნდა ჰქონდეს მას: ″არ შედრკე ლოცვაში, ნუ მიატოვებ მას გარეგან საქმეთა გამო. ჭამ თუ სვამ, საუბრობ თუ სხვა რამეს აკეთებ, მუდამ ისწრაფვე ღმრთისკენ და მასში ჩააქსოვე შენი გულის გრძნობები″.110

149. თუმცა, ამისათვის საჭიროა გარკვეული მომენტებიც, რომლებიც მხოლოდ ღმერთს ეძღვნება, მასთან მარტოობაში. წმ. ტერეზა ავილიელისთვის, ლოცვა ″მეგობრობის ახლო ურთიერთობაა, განმარტოებული საუბარია მასთან, ვისაც, ვიცით, რომ ვუყვარვართ″.111 მსურს ხაზი გავუსვა იმ ფაქტს, რომ ეს მცირე პრივილეგირებულთათვის როდია, არამედ ის ყველასთვისაა, ვინაიდან ″ყველას გვჭირდება ამგვარი მდუმარება, განდიდებული ყოფნით აღვსილი″.112 ნდობით აღვსილი ლოცვა პასუხია გულისა, გახსნილი რომაა ღმერთთან პირისპირ შესახვედრად, სადაც ყოველი ხმა დადუმებულია, რომ უფლის მშვიდმა ხმამ გაიჟღეროს ამ მდუმარებაში.

150. ამგვარ მდუმარებაში, სულიწმიდის შუქზე, შესაძლებელია გარჩევა სიწმიდის გზებისა, უფალი რომ გვთავაზობს. სხვადასხვაგვარად, ყველა ჩვენი გადაწყვეტილება შეიძლება მარტოოდენ ″მორთულობები″ იყოს, რომლებიც, ჩვენ ცხოვრებაში სახარების განდიდების ნაცვლად, მას შემოსავენ და სულს შეუხუთავენ. ყოველი მოწაფისათვის აუცილებელია მოძღვართან ყოფნა, მისი მოსმენა, მისგან სწავლა, გამუდმებით სწავლა. თუკი არ მოვისმენთ, ყველა ჩვენი სიტყვა მარტოოდენ ხმაური იქნება, რომელიც სავსებით უსარგებლოა.

151. გვახსოვდეს, რომ ″მკვდარი და აღმდგარი იესოს სახის განჭვრეტაა, ხელახლა რომ ქმნის ჩვენ კაცობრიობას, თუნდაც ცხოვრებისეულ განსაცდელთაგან დაყოფილს, ანდა ცოდვისგანს დადაღულს. საჩვენოდ არ უნდა გამოვიყენოთ ქრისტეს სახის ძალმოსილება″.113 ამიტომ, თავს ნებას მივცემ, რომ გკითხო: არსებობს თუ არა მომენტები, როდესაც მდუმარედ ეშვები მის ყოფნაში, როდესაც აუჩქარებლად რჩები მასთან ერთად, და როდესაც ანებებ, რომ მან გიმზიროს? ანებებ თუ არა, რომ მისმა ცეცხლმა აღანთოს შენი გული? თუკი ნებას არ აძლევ, რომ მასში სიყვარულისა და სიფაქიზის მხურვალება ჩააქსოვოს, არ გექნება ცეცხლი, და მაშინ როგორღა შეძლებ სხვათა გულის აგიზგიზებას შენი მოწმობითა და შენი სიტყვებით? და თუკი ქრისტეს სახის წინაშე კვლავაც ვერ დაანებებ, რომ განგკურნოს და გარდაგქმნას, მაშინ ჩასწვდი უფლის სიღრმეებს, შეაბიჯე მის იარებში, ვინაიდან იქაა ღმრთიური გულმოწყალების სამყოფელი.114

152. თუმცა, გთხოვთ, რომ ნურასდროს ვიფიქრებთ ლოცვის მდუმარებაზე, როგორც თავდაღწევის საშუალებაზე, ჩვენ გარშემო არსებულ სამყაროს რომ უარყოფს. ″რუსი მომლოცველი″, რომელიც გამუდმებით ლოცულობდა, ყვება, რომ ამგვარი ლოცვა მას არ აშორებდა გარეგანი სინამდვილისგან: ″თუკი ვინმესთან შეხვედრა მიხდებოდა, ყველა ამ ადამიანს განურჩევლად ვუყვარდი, თითქოს ჩემი ოჯახიდან ყოფილიყვნენ. [...] არა მარტო ამ ნათელს ვგრძნობდი ჩემ სულში, არამედ გარეგანი სამყაროც ულამაზესი და გასაოცარი მეჩვენებოდა″.115

153. არც ისტორია იკარგება. რადგანაც ღმრთის ძღვენით საზრდოობს, ჩვენ ცხოვრებაში რომ გადმოიღვრება, ლოცვა მუდამ მდიდარი უნდა იყოს მოგონებით. ღმრთის საქმეთა მოგონება ღმერთსა და მის ხალხს შორის აღთქმის გამოცდილებას ეფუძნება. თუკი ღმერთმა მოისურვა ისტორიაში შემოსვლა, ლოცვაც მოგონებებით იქსოვება. არა მარტო გაცხადებული სიტყვის მოგონებით, არამედ საკუთარი ცხოვრების, სხვათა ცხოვრების, თავის ეკლესიაში უფლის მიერ გაკეთებული საქმის მოგონებითაც. ეს მადლიერი მოგონებაა, რომლის შესახებაც წმ. ეგნატე დი ლოიოლაც საუბრობს თავის ნაშრომში ″განჭვრეტა სიყვარულის მისაღწევად″,116 როდესაც გვთხოვს, რომ გვახსოვდეს ყოველგვარი სარგებელი, რაც კი უფლისგან მიგვიღია. შეხედე შენ ისტორიას, როდესაც ლოცულობ და მასში აღმოაჩენ უხვ გულმოწყალებას. იმავე დროს, ეს გაგაცნობიერებინებს ფაქტს, რომ უფალს ახსოვხარ და არასდროს ავიწყდები. ამიტომაც, მნიშვნელოვანია სთხოვო მას, რომ შენი არსებობის მცირე დეტალებსაც კი ნათელი მოჰფინოს, ვინაიდან ის მათაც ხედავს.

154. ლოცვა-ვედრება გამოვლინებაა გულისა, რომელიც ნდობას ამყარებს ღმერთში, გულისა, რომელმაც იცის, რომ მარტოს არაფრის გაკეთება არ ძალუძს. ღმრთის ერთგული ხალხის ცხოვრებაში რწმენით აღვსილ სიფაქიზეს და ღრმა ნდობით აღსავსე მრავალ ვედრებას ვპოულობთ. თავისი ფასეულობა არ უნდა დავუკარგოთ სავედრებელ ლოცვას, ხშირად რომ გვიმშვიდებს გულს და გვეხმარება, რომ იმედიანად განვაგრძოთ ბრძოლა. განსაკუთრებული ფასეულობა აქვს შუამდგომლობის ლოცვას, ვინაიდან ღმერთში ნდობის აქტია და, იმავე დროს, მოყვასისადმი სიყვარულის გამოხატულებაა. სპირიტუალისტური მოსაზრებებით, ზოგიერთი ფიქრობს, რომ ლოცვა ღმრთის წმინდა განჭვრეტა უნდა იყოს, ყოველგვარი გადახვევების გარეშე, თითქოს მოძმეთა სახელები და სახეები უხერხულობას ქმნიდეს, რომელსაც გვერდი უნდა ავუაროთ. პირიქით, სინამდვილე ისაა, რომ ლოცვა მეტად სამადლობელი იქნება ღმრთის მიმართ და მეტად შეუწყობს ხელს სიწმიდეში ზრდას, თუკი მასში, შუამდგომლობასთან ერთად, ხორცს შევასხამთ იმ ორგზის მცნებას, იესომ რომ დაგვიტოვა. შუამდგომლობა გამოხატავს ძმურ ვალდებულებას სხვებთან ერთად, როდესაც მასში სხვების ცხოვრებას, მათ ყველაზე მღელვარე შიშებსა და ყველაზე მშვენიერ ოცნებებსაც მოიაზრებს. ვინც სულგრძელად უძღვნის თავს შუამდგომლობას, შეგვიძლია ეს ბიბლიური სიტყვები ვუთხრათ: ″ეს არის კაცი, ძმათა მოყვარული, ვინც ბევრს ლოცულობს ხალხისთვის″ (2 მაკ 15,14).

155. თუკი ნამდვილად ვაღიარებთ, რომ ღმერთი არსებობს, მაშინ სხვა აღარაფერი დაგვრჩენია იმის გარდა, რომ თაყვანი ვცეთ მას, ზოგჯერ აღტაცებით აღვსილ მდუმარებაშიც, ან იმის გარდა, რომ საზეიმო დიდებით ვუგალობოთ მას. ასე, ჩვენ გამოვთქვამთ მას, რასაც შარლ დე ფუკოლდი განიცდიდა, როდესაც ამბობდა: ″როგორც კი ვირწმუნე, რომ ღმერთი არსებობდა, მივხვდი, რომ სხვა ვეღარაფერს გავაკეთებდი გარდა იმისა, რომ მისთვის მეცხოვრა″.117 მომლოცველი ხალხის ცხოვრებაშიც წმინდა თაყვანისცემის მრავალი უბრალო ჟესტია, მაგალითად, როდესაც ″მომლოცველის მზერა მიპყრობილია გამოსახულებაზე, სიმბოლურად რომ გამოხატავს ღმრთის სიფაქიზესა და სიახლოვეს. სიყვარული ჩერდება, ჭვრეტს საიდუმლოს, მდუმარებაში გებულობს მას″.118

156. ღმრთის სიტყვის ლოცვით წაკითხვა, თაფლზე უფრო ტკბილი (შეად. ფსალ 119, 103) და ″ორლესულ მახვილზე უფრო ბასრი″ (ებრ 4,12) რომ არის, შესაძლებლობას გვაძლევს, რომ მუდამ მოვუსმინოთ მოძღვარს, რათა ლამპარი იყოს ჩვენი ფეხისთვის და სინათლე - ბილიკისთვის (შეად. ფსალ 111,105). როგორც ინდოეთის ეპისკოპოსები შეგვახსენებდნენ, ″ღმრთის სიტყვისათვის თავის მიძღვნა უბრალოდ თავმიძღვნის მრავალი ფორმიდან ერთ-ერთი როდია, მშვენიერი, მაგრამ არასავალდებულო. ის ქრისტიანული ცხოვრების გულსა და ვინაობას განეკუთვნება. სიტყვას საკუთარ თავში აქვს ძალა, რომ გარდაქმნას ცხოვრება″.119

157. წმიდა წერილებში იესოსთან შეხვედრა მიგვიძღვის ევქარისტიისაკენ, სადაც სიტყვა თავის უდიდეს ქმედითობას აღწევს, ვინაიდან მასში ნამდვილად იმყოფება ის, ვინც ცოცხალი სიტყვაა. მასში უდიდესი თაყვანისცემაა ერთი ყოვლისშემძლე ღმერთისადმი, რაც მის მიმართ შეიძლება გამოიჩინონ ამ ქვეყნად, ვინაიდან თავად ქრისტეა, თავს რომ სწირავს. და როდესაც მას ვიღებთ ზიარებაში, ჩვენ ვაახლებთ მასთან დადებულ აღთქმას და ვანებებთ, რომ სულ მეტად შეასხას ხორცი თავის გარდამქმნელ მოქმედებას.

თავი მეხუთე

ბრძოლა, სიფხიზლე და გარჩევა

158. ქრისტიანული ცხოვრება გამუდმებული ბრძოლაა. საჭიროა ძალა და გაბედულება, რომ გავუძალიანდეთ ეშმაკის ცდუნებებს და სახარება ვაუწყოთ. ეს ბრძოლა ძალზე მშვენიერია, ვინაიდან შესაძლებლობას გვაძლევს, ყოველ ჯერზე ვიზეიმოთ, რომ უფალი იმარჯვებს ჩვენ ცხოვრებაში.

ბრძოლა და სიფხიზლე

159. საუბარი არაა მარტოოდენ იმ სამყაროს და მიწიერი აზროვნების წინააღმდეგ ბრძოლაზე, რომელიც გვატყუებს, თავგზას გვიბნევს და უღიმღამო მდგომარეობაში გვაყენებს, ყოველგვარი ვალდებულებისა და სიხარულის გარეშე. ეს არც უბრალოდ საკუთარი უძლურებისა და მიდრეკილებების წინააღმდეგ ბრძოლა უნდა იყოს (ყველას თავისი აქვს: სიზარმაცე, ავხორცობა, შურიანობა, ეჭვიანობა, და სხვა მრავალი). ეს აგრეთვე არის გამუდმებული ბრძოლა ეშმაკის წინააღმდეგ, რომელიც ბოროტების ხელმწიფეა. თავად იესო ზეიმობს ჩვენ გამარჯვებებს. მას უხაროდა, როდესაც მისი მოწაფეები წარმატებით ქადაგებდნენ სახარებას და სძლევდნენ ბოროტის ცდუნებას, და ილხენდა: ″ვხედავდი სატანას, ელვასავით რომ ვარდებოდა ციდან″ (ლკ 10,18).

რაღაც მეტი, ვიდრე მითი

160. ჩვენ არ დავუშვებთ ეშმაკის არსებობას, თუკი შეუდრეკელნი ვიქნებით და მხოლოდ ემპირიული კრიტერიუმებით შევხედავთ ცხოვრებას და არა ზებუნებრივი ხედვით. სწორედ რწმენა, რომ ეს ბოროტი ძალა ჩვენ შორისაა, გვაძლევს იმის გაგების შესაძლებლობას, რატომ აქვს ზოგჯერ ბოროტს ესოდენ გამანადგურებელი ძალა. სიმართლეა, რომ ბიბლიურ ავტორებს შეზღუდული კონცეპტუალური რესურსები ჰქონდათ გარკვეულ სინამდვილეთა გადმოსაცემად და რომ იესოს ჟამს, მაგალითად, ეპილეფსია დემონით შეპყრობაში არეოდათ. თუმცა, ამან როდი უნდა გვიბიძგოს, რომ ძლიერ გავამარტივოთ სინამდვილე, იმის მტკიცებით, რომ სახარებაში მოთხრობილი ყველა შემთხვევა ფსიქიკური სნეულება იყო და რომ სინამდვილეში ეშმაკი არ არსებობს ან არ მოქმედებს. მისი ყოფნა წმიდა წერილთა პირველივე გვერდზეა მოცემული, რაც საბოლოოდ ეშმაკზე ღმერთის გამარჯვებით სრულდება.120 მართლაც, როდესაც იესომ დაგვიტოვა ″მამაო ჩვენო″, მისი სურვილი იყო, მამას ვთხოვოთ, რომ გაგვათავისუფლოს ბოროტისაგან. გამოთქმა, რომელიც აქ გამოიყენება, არაა ბოროტება განყენებული გაგებით, მისი უფრო ზუსტი თარგმანი კი არის ″ბოროტი″. ის აღნიშნავს პიროვნულ არსებას, ჩვენ რომ გვტანჯავს. იესომ გვასწავლა, რომ ყოველდღე ვითხოვოთ ამგვარი გათავისუფლება, რათა მისი ძალა არ დაგვეუფლოს.

161. ამიტომაც, არ უნდა ვიფიქროთ ეშმაკზე, როგორც მითზე, წარმოსახვაზე, სიმბოლოზე, ფიგურაზე ან იდეაზე.121 ამგვარი შეცდომა გვიბიძგებს, რომ ყურადღება მოვადუნოთ, დაუდევრობა გამოვიჩინოთ და მეტად დაუცველნი გავხდეთ. მას სულაც არ სჭირდება, რომ დაგვეუფლოს. ის სიძულვილით, მწუხარებით, შურითა და მანკიერებებით გვწამლავს. და ასე, როდესაც ყურადღებას ვადუნებთ, იგი სარგებლობს და ანადგურებს ჩვენ ცხოვრებას, ჩვენ ოჯახებსა და საკრებულოებს, ვინაიდან ″დაძრწის, როგორც მბრდღვინავი ლომი, და მსხვერპლს დაეძებს″ (1 პეტ 5,8).

ფხიზელნი და გულდანდობილნი

162. ღმრთის სიტყვა ცხადად მოგვიხმობს, რომ ″წინ აღვუდგეთ ეშმაკის ხრიკებს″ (ეფ 6,11) და დავშრიტოთ ″ბოროტების ცეცხლოვანი ისრები″ (ეფ 6,16). ეს პოეტური სიტყვები როდია, ვინაიდან სიწმიდისკენ მიმავალი ჩვენი გზაც გამუდმებული ბრძოლაა. ვინც ამას ვერ ხვდება, დაცემისა და უფერულობის მსხვერპლად იქცევა. ბრძოლისათვის ძლიერი იარაღი გვაქვს, უფალი რომ გვაძლევს: რწმენა, რომელიც ლოცვაში, ღმრთის სიტყვის მედიტაციაში, წირვის დღესასწაულში, ევქარისტიულ თაყვანისცემაში, შერიგების საიდუმლოში, გულმოწყალების საქმეებში, კომუნიტარულ ცხოვრებასა და მისიონერულ ვალდებულებაში ვლინდება. თუკი ყურადღებას მოვადუნებთ, ადვილად გვაცდუნებს ბოროტის ყალბი დაპირებები, ვინაიდან, როგორც წმ. ხუცესი ბროკერო ამბობდა: ″რა სიკეთეა, როდესაც ლუციფერი თავისუფლებას გპირდება და მთელ თავის სიკეთეებს დაგაბერტყავს, თუკი ისინი ცრუ და მომწამვლელია?″.122

163. ამ გზაზე, სიკეთის გაზრდა, სულიერი მომწიფება და სიყვარულის ზრდა საუკეთესო საპირწონეა ბოროტის მიმართ. ვინც უმოქმედოდ არჩევს ყოფნას, მცირედით კმაყოფილდება და სულგრძელად არ უძღვნის თავს უფალს, ვერ გაუძალიანდება მას. კვლავაც უარესია, როდესაც მარცხს ეგუებიან, ვინაიდან ″ვინც მას დარწმუნებულობის გარეშე იწყებს, წინდაწინვე წაგებული აქვს ბრძოლის ნახევარი და მარხავს საკუთარ ტალანტებს. [...] ქრისტიანული გამარჯვება მუდამ არის ჯვარი, მაგრამ ჯვარი, რომელიც იმავდროულად გამარჯვების ალამია, რომელიც მებრძოლი სისათუთით არის მოხმობილი ბოროტების შემოტევის წინააღმდეგ″.123

სულიერი გახრწნილება

164. სიწმიდის გზა მშვიდობისა და სიხარულის წყაროა, სულიწმიდა რომ გვიბოძებს, მაგრამ, იმავე დროს, მოითხოვს, რომ მუდამ იყოს ჩვენი ″სანთელი - ანთებული″ (ლკ 12,35), ხოლო ჩვენი გულისყური - გაფაციცებული: ″განერიდეთ ყოველგვარ ბოროტს″ (1 თეს 5,22); ″იფხიზლეთ″ (მარკ 13,35; მთ 24,42); ″ნუკი მივეცემით ძილს″ (1 თეს 5,6). ვინც ფიქრობს, რომ დიდ ცოდვებს არ სჩადის ღმრთის რჯულის წინააღმდეგ, უღიმღამო და უმოქმედო მდგომარეობაში აღმოჩნდება. როდესაც ვერავითარ სერიოზულ მიზეზს ვერ პოულობენ საკუთარი თავის გასაკიცხად, ვეღარც იმას ხვდებიან, რომ მათი სულიერი ცხოვრება ნელთბილი ხდება, ბოლოს კი სრულად წახდებიან და გაიხრწნებიან.

165. სულიერი გახრწნილება ცოდვილის დაცემაზე უარესია, ვინაიდან უდარდელი და თვითკმარი სიბრმავეა, სადაც საბოლოოდ ყველაფერი კანონიერად ითვლება: ტყუილი, ცილისწამება, თავკერძობა და ეგოცენტრიზმის მრავალი ცბიერი ფორმა, ვინაიდან ″თვით სატანაც ხომ სინათლის ანგელოზის სახეს იღებს″ (2 კორ 11,14). ასე გალია თავისი დღეები სოლომონმა, მაშინ როცა დიდმა ცოდვილმა დავითმა შეძლო თავისი საძრახისი ყოფის დაძლევა. იესო გვაფრთხილებდა ამ ვერაგი ცდუნების შესახებ, ადვილად რომ გვითრევს გახრწნილებაში: იგი საუბრობს ეშმაკისგან გათავისუფლებულ ადამიანზე, რომელიც ფიქრობდა, რომ ამიერიდან მისი ცხოვრება გაწმედილი იყო, არადა ბოლოს შვიდი ბოროტი სული დაეუფლა (შეად. ლკ 11,24-26). კიდევ ერთი ბიბლიური ტექსტი იყენებს ძლიერ სიმბოლიზმს: ″ძაღლი მიუბრუნდა თავის ნარწყევს″ (2 პეტ 2,22; შეად. იგავ 26,11).

გარჩევა

166. საიდან უნდა ვიცოდეთ, რომ რაღაც სულიწმიდისგან მოდის თუ სამყაროს ან ეშმაკის სულისგან მიიღება? ერთადერთი გზა არის გარჩევა, რომელიც არა მარტო გონიერების და საღი აზრის კარგ უნარს მოითხოვს, არამედ ის აგრეთვე ნიჭია, ჩვენ რომ უნდა ვითხოვოთ. თუკი მას ნდობით შევთხოვთ სულიწმიდას, იმავე დროს კი სათუთად ვიზრუნებთ მის განვითარებაზე ჩვენი ლოცვით, მჭვრეტელობით, კითხვით და კეთილი რჩევით, უსათუოდ შევძლებთ ამ სულიერ ნიჭში გაზრდას.

საშური საჭიროება

167. დღეს გარჩევის მიმართ დამოკიდებულება განსაკუთრებით საჭირო გახდა. მართლაც, დღევანდელი ცხოვრება მოქმედებისა და გართობის უზარმაზარ შესაძლებლობებს იძლევა, მათ კი სამყარო ისე წარმოგვიდგენს, თითქოს მთლიანად ჯანსაღი და კარგი ყოფილიყოს. ყველანი, მაგრამ განსაკუთრებით ახალგაზრდები, ჩაძირულნი არიან გამუდმებული სწრაფი გადართვის კულტურაში. შესაძლებელია ერთდროულად ორ ან სამ ეკრანზე დაკვირვება და, იმავე დროს, სხვადასხვა ვირტუალურ სცენარში ურთიერთქმედება. გარჩევის სიბრძნის გარეშე, შეიძლება ადვილად ვიქცეთ წუთიერების ანაბარად მიტოვებულ მარიონეტებად.

168. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც სიახლე ჩნდება ჩვენ ცხოვრებაში და, ამიტომ, საჭიროა გავარჩიოთ, ახალია თუ არა ღვინო, რომელიც ღმერთისგან მოდის, თუ ის სამყაროს ან ეშმაკის სულის მაცდუნებელი სიახლეა. სხვა შემთხვევებში საპირისპირო ხდება, ვინაიდან ბოროტების ძალები გვიბიძგებენ, რომ არაფერი შევცვალოთ, ყველაფერი ისე დავტოვოთ, როგორც არის, უმოქმედობა და ინერტულობა ვამჯობინოთ, შედეგად კი ხელი შევუშალოთ სულის მოქმედებას. ჩვენ თავისუფალნი ვართ, ქრისტეს თავისუფლებით, მაგრამ იგი მოგვიხმობს, რომ გამოვიკვლიოთ ის, რაც ჩვენშია - ჩვენი გულისთქმები, მწუხარებები, შიშები, მოლოდინები - და ის, რაც ჩვენ გარეთ ხდება - ″დროთა ნიშნები″ - რათა სრული თავისუფლების გზები შევიცნოთ: ″ყველაფერი გამოსცადეთ; მიენდეთ კეთილს″ (1 თეს 5,21).

მუდამ უფლის შუქზე

169. გარჩევა აუცილებელი როდია მარტოოდენ არაჩვეულებრივ მომენტებში ან როდესაც სერიოზული პრობლემების გადაჭრაა საჭირო, ანდა როდესაც მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას იღებენ. ესაა ბრძოლის იარაღი, უკეთ რომ მივყვეთ უფალს. ის მუდამ გვჭირდება: რათა შევიცნოთ ღმრთის ჟამი და მისი მადლი, რათა არ გავანიავოთ უფლის შთაგონებანი, რათა ხელი არ გავუშვათ მის მოხმობას ზრდისაკენ. ხშირად ეს მცირე საქმეებში მოქმედებს, უმნიშვნელოდ რომ მოჩანს ხოლმე, ვინაიდან დიდსულოვნება უბრალო და ყოველდღიურ საქმეებში ვლინდება.124 ეს ნიშნავს, რომ ის უსაზღვროა მასში, რაც დიდებული, საუკეთესო და უმშვენიერესია, მაგრამ, იმავე დროს, ზრუნავს მასზეც, რაც მცირეა, ყოველდღიურ ვალდებულებაზე. ამიტომაც, ვთხოვ ყველა ქრისტიანს, რომ ნუ დაიზარებენ და, უფალთან დიალოგში, რომელსაც ვუყვარვართ, ყოველდღე გულწრფელად გამოიძიონ საკუთარი სინდისი. იმავე დროს, გარჩევა გვიბიძგებს, შევიცნოთ კონკრეტული საშუალებები, უფალი რომ იყენებს თავის სიყვარულის საიდუმლოებრივ ჩანაფიქრში, რათა მარტოოდენ კეთილი განზრახვებით არ შემოვიფარგლებოდეთ.

ზებუნებრივი ნიჭი

170. სიმართლეა, რომ სულიერი გარჩევა არ გამორიცხავს იმ მრავალგვარ ეგზისტენციალურ, ფსიქოლოგიურ, სოციოლოგიურ ან ზნეობრივ წვლილს, ადამიანის ცოდნიდან რომ მოდის. მაგრამ აღემატება მას. და არც ეკლესიის ბრძნული ნორმები კმარა. მუდამ გვახსოვდეს, რომ გარჩევა მადლია. თუმც კი გონებას და სიფრთხილესაც მოიცავს, მათით არ შემოიფარგლება, ვინაიდან საკუთარ თვალსაწიერში აქვს იმ უნიკალური და განუმეორებელი ჩანაფიქრის საიდუმლო, ღმერთს რომ აქვს თითოეული ადამიანისათვის და ყველაზე განსხვავებულ გარემოებებსა და საზღვრებში რომ ისხამს ხორცს. საქმე როდი ეხება მხოლოდ დროებით კეთილდღეობას, არც რაიმე სასარგებლოს გაკეთებით კმაყოფილებას, და არც მშვიდი სინდისის ქონის სურვილს. საქმე ეხება ჩემი ცხოვრების აზრს მამის წინაშე, რომელიც მიცნობს და რომელსაც ვუყვარვარ, იმ ჭეშმარიტ აზრს, რომელსაც შემიძლია ჩემი არსებობა მივუძღვნა და რომელსაც მასზე უკეთ არავინ იცნობს. ამგვარად, გარჩევა საფუძველს აძლევს საუკუნო სიცოცხლის წყაროს: ″რომ გიცნობდნენ შენ, ერთადერთ ჭეშმარიტ ღმერთს, და იმას, ვინც შენ მოავლინე - იესო ქრისტეს″ (იო 17,3). ის არ მოითხოვს განსაკუთრებულ უნარებს, არც მხოლოდ ჭკვიანებისა და განათლებულებისთვისაა. მამა საკუთარ თავს სიამოვნებით უცხადებს უმცირესებს (შეად. მთ 11,25).

171. თუმც კი უფალი ძალზე განსხვავებული გზებით გვესაუბრება ჩვენი შრომის დროს, სხვების მეშვეობით და ყოველ მომენტში, შეუძლებელია თავი ავარიდოთ ხანგრძლივი ლოცვის მდუმარებას, რათა უკეთ გავიგოთ მისი ენა, რათა ავხსნათ იმ შთაგონებათა ნამდვილი აზრი, რომლებიც, გვწამს, რომ მიგვიღია, რათა ჩავაცხროთ ჩვენი მღელვარებები და თვალი გადავავლოთ მთელ ჩვენ ცხოვრებას ღმრთის შუქზე. ასე შესაძლებლობას მივცემთ იმ ახალი სინთეზის გაჩენას, სულიწმიდისგან განათებული ცხოვრებიდან რომ მოედინება.

ილაპარაკე, უფალო

172. თუმცა, შესაძლებელია, რომ ლოცვის დროსაც ავარიდოთ თავი სულის თავისუფლებასთან შეხვედრას, რომელიც საკუთარი ნებისამებრ მოქმედებს. უნდა გვახსოვდეს, რომ ლოცვითი გარჩევა მოითხოვს მზადყოფნას მოსმენისათვის: რომ მოვუსმინოთ უფალს, დანარჩენებს, იმ სინამდვილეს, მუდამ ახალი საშუალებებით რომ მოგვიხმობს. მხოლოდ მას, ვინც მზადაა მოსასმენად, აქვს თავისუფლება, რომ გვერდით გადადოს თავისი ნაწილობრივი და არასაკმარისი მოსაზრებები, მისთვის დამახასიათებელი ჩვევები და ცხოვრებისეული ხედვები. ამით ის გულღიად მიიღებს იმ მოხმობას, მის მშვიდ ყოფას რომ არღვევს, მაგრამ უკეთეს ცხოვრებას რომ სთავაზობს, ვინაიდან არ კმარა, რომ ყველაფერი კარგად იყოს, რომ ყველაფერი მშვიდად გამოიყურებოდეს. ღმერთს შეუძლია რაღაც მეტი შემოგვთავაზოს, თუმცა შესაძლოა ჩვენი დაუდევრობით ვერც კი შევიცნოთ ის.

173. ბუნებრივია, მოსმენის ამგვარი მიდგომა გულისხმობს სახარების, როგორც საბოლოო კრიტერიუმის, მიმართ მორჩილებას, მაგრამ აგრეთვე გულისხმობს მორჩილებას მაგისტერიუმის მიმართაც, მას რომ იცავს, თუკი გვსურს, რომ ეკლესიის საუნჯეში აღმოვაჩინოთ ის, რაც ყველაზე ნაყოფიერი შეიძლება იყოს ხსნის აწმყოსათვის. საქმე არ ეხება წესების გამოყენებას ან წარსულის გამეორებას, ვინაიდან ერთი და იგივე საშუალებები ქმედითი არაა ყველა გარემოებაში და ის, რაც სასარგებლო იყო ერთ გარემოში, შეიძლება უსარგებლო აღმოჩნდეს მეორეში. სულთა გარჩევა გვათავისუფლებს მოუქნელობისგან, რომლის ადგილიც არაა აღდმგარი უფლის საუკუნო აწმყოს წინაშე. მხოლოდ სულს ძალუძს სინამდვილის ყველაზე ბნელ კუნჭულებში შეღწევა და მათი გაგება, რათა ახალი სინათლით წარმოჩნდეს სახარების სიახლე.

ნიჭისა და ჯვრის ლოგიკა

174. გარჩევაში პროგრესის არსებითი პირობა ღმრთის მოთმინებისა და მისი ჟამის შეცნობაა, რომელიც ჩვენი არასდროსაა. ღმერთი არ უშვებს, რომ ″ცეცხლი გადმოხდეს წარმართებზე″ (შეად. ლკ 9,54), არც მოშურნეებს აძლევს უფლებას, რომ ″ღვარძლი გამარგლონ″, რომელიც ჯეჯილთან ერთად იზრდება (შეად. მთ 13,29). ამასთანავე, საჭიროა სულგრძელობა, ვინაიდან ″გაცემა უფრო დიდი ნეტარებაა, ვიდრე მიღება″ (საქ 20,35). გარჩევა არ გულისხმობს რაღაც ახლის აღმოჩენას, რომელიც შეიძლება ამ ცხოვრებიდან მივიღოთ, არამედ იმის შეცნობას, უკეთ როგორ შევასრულოთ მისია, ნათლობისას რომ მოგვენდო, ეს კი გულისხმობს, რომ მუდამ მზად ვიყოთ ყოველგვარი მსხვერპლის გაღებისათვის. მართლაც, ბედნიერება პარადოქსულია და საუკეთესო გამოცდილებებს გვჩუქნის, როდესაც იმ საიდუმლოებრივ ლოგიკას ვიღებთ, ამ ქვეყნის რომ არაა. როგორც ჯვრის შესახებ საუბრისას წმ. ბონავენტურა ამბობდა: ″ეს ჩვენი ლოგიკაა″.125 როდესაც ამგვარ დინამიკას ვიღებთ, შესაძლებლობას აღარ ვაძლევთ საკუთარ სინდისს, რომ დაჩლუნგდეს, და სულგრძელად ვიხსნებით გარჩევის მიმართ.

175. როდესაც ღმრთის წინაშე თვალს გადავავლებთ ჩვენი ცხოვრების გზებს, არც ერთი სფერო არ დარჩება ყურადღების მიღმა. ჩვენი არსებობის ყველა ასპექტში კვლავაც შეგვიძლია გავიზარდოთ და რაღაც მეტი შევთავაზოთ ღმერთს, იმ ასპექტებშიც კი, რომლებშიც უდიდეს სიძნელეებს განვიცდით. მაგრამ უნდა ვთხოვოთ სულიწმიდას, რომ გაგვათავისუფლოს და აგვარიდოს ის შიში, რომლის გამოც ხშირად არ ვუშვებთ მას ჩვენი ცხოვრების ზოგიერთ ასპექტში. ვინც ყველაფერს ითხოვს, ყველაფერსვე გასცემს, და ჩვენში შემოსვლა იმისთვის როდი სწადია, რომ დაგვასახიჩროს ანდა დაგვაკნინოს, არამედ იმისთვის, რომ სისავსე გვიბოძოს. ეს დაგვანახებს, რომ გარჩევა პრეტენზიული და თავკერძა თვითანალიზი კი არაა, არამედ ჭეშმარიტი გამოსვლაა საკუთარი თავიდან ღმრთის საიდუმლოსკენ, რომელიც გვეხმარება იმ მისიის შესრულებაში, რომლისკენაც მან მოგვიხმო ჩვენ მოძმეთა საკეთილდღეოდ.

* * *

176. მსურს, რომ მარიამმა დააგვირგვინოს აქ გამოთქმული მოსაზრებები, ვინაიდან სხვას არავის შეუცვნია მასსავით იესოს ნეტარებები. სწორედ მან გაიხარა ღმრთის ყოფნის სიხარულით, მან დაიმარხა ყოველივე გულში და დაანება, რომ მახვილს გაევლო მის გულში. ის წმიდანია წმიდანთა შორის, კურთხეული ყველაზე უწინ, რომელიც სიწმიდის გზას გვაჩვენებს და გვერდში გვიდგას. იგი ნებას არ გვაძლევს, რომ მიწაზე დავრჩეთ, როდესაც დაცემულნი ვართ, და ზოგჯერ თავისი ხელით გვატარებს, ისე რომ არც კი განგვსჯის. მასთან საუბარი გვანუგეშებს, გვათავისუფლებს და გვწმენდს. დედას არ სჭირდება სიტყვების ზღვა, არ სჭირდება ისინი ჩვენთვის იმის სათქმელად, რაც ჩვენ თავს ხდება. საკმარისია დროგამოშვებით თუნდაც ჩურჩულით წარმოვთქვათ: ″გიხაროდენ, მიმადლებულო მარიამ ...″.

177. ვიმედოვნებ, რომ ეს გვერდები სასარგებლო იქნება, რათა მთელმა ეკლესიამ თავი მიუძღვნას სიწმიდის სურვილის შეგულიანებას. შევთხოვოთ, რომ სულიწმიდამ შთაღვაროს ჩვენში მხურვალე წადილი, რომ წმიდანები ვიყოთ ღმრთის მეტად სადიდებლად, და ერთმანეთი შევაგულიანოთ ამ საქმეში. ასე ჩვენ ერთმანეთს ვუწილადებთ ბედნიერებას, რომელსაც სამყარო ვერ წაგვართმევს.

შეიქმნა რომში, წმ. პეტრესთან, 19 მარტს, წმ. იოსების დღესასწაულზე, 2018 წელს, ჩემი პონტიფიკატის მეექვსე წელიწადს.

 

Franciscus

1 ბენედიქტე XVI, პეტრეს მსახურების საზეიმო დაწყების ჰომილია (24 აპრილი, 2005წ): AAS 97 (2005), 708.

2 ეს მუდამ გულისხმობს სიწმიდისა და ქრისტიანულ სიქველეთა შესრულების რეპუტაციას, სულ მცირე უბრალო ფორმით: შეად. სამოციქულო წერილი Motu proprio-ს ფორმით Maiorem hac dilectionem (11 ივლისი, 2017წ.), მუხლ. 2c: L’Osservatore Romano, 12 luglio 2017, p. 8.

3 ვატიკანის II ეკუმენური კრება, დოგმატური კონსტიტუცია. Lumen gentium, 9.

4 შეად. Joseph Malègue, Pierres noires. Les classes moyennes du Salut, Paris 1958.

5 ვატიკანის II ეკუმენური კრება, დოგმატური კონსტიტუცია Lumen gentium, 12.

6 Verborgenes Leben und Epiphanie: GW XI, 145.

7 წმ. იოანე პავლე II, სამოციქულო წერილი Novo millennio ineunte (6 იანვარი, 2001წ), 56: AAS 93 (2001), 307.

8 სამოციქულო წერილი Tertio millennio adveniente (10 ნოემბერი, 1994წ), 37: AAS 87 (1995), 29.

9 ჰომილია მე-20 საუკუნის რწმენის მოწმეთა ეკუმენურ მოხსენიებაზე (7 მაისი, 2000წ), 5: AAS 92 (2000), 680-681.

10 დოგმატური კონსტიტუცია Lumen gentium, 11.

11 შეად. Hans U. Von Balthasar, “Teología y santidad”, Communio VI/87, 489.

12 სულიერი საგალობელი B, პროლოგი, 2: Opere, Roma 1979, 490.

13 შეად. იქვე., 14, 2: p. 575.

14 შეად. კატექიზაცია, 2014 წლის 19 ნოემბრის გენერალური აუდიენცია: სწავლებანი II, 2 (2014), 555.

15 წმ. ფრანცისკე სალელი, ტრაქტატი ღმრთის სიყვარულის შესახებ, VIII, 11: Opere complete di Francesco di Sales, IV, Roma 2011, 468.

16 ხუთი პური და ორი თევზი. საპატიმროს ტანჯვიდან რწმენის სიხარულით აღვსილი მოწმობა, Milano 2014, 20.

17 ახალი ზელანდიის კათოლიკე ეპისკოპოსთა კონფერენცია, მკურნალი სიყვარული, 1 იანვარი, 1988წ.

18 შეად. სულიერი ვარჯიშები, 102-312.

19კათოლიკე ეკლესიის კატეხიზმო, 515.

20 იქვე., 516.

21 იქვე., 517.

22 იქვე., 518.

23 იქვე., 521.

24 ბენედიქტე XVI, კატექიზაცია, 2011 წლის 13 აპრილის გენერალური აუდიენცია: სწავლებანი VII (2011), 451.

25 იქვე.: 450.

26 შეად. Hans U. Von Balthasar, “Teología y santidad”, Communio VI/87, 486-493.

27 Xavier Zubiri, Naturaleza, historia, Dios, Madrid 19993, 427.

28 კარლო მ. მარტინი, პეტრეს აღსარებანი, Cinisello Balsamo 2017, 69.

29 ამგვარი ზერელე გართობა უნდა გავარჩიოთ თავისუფალი დროის ჯანსაღი კულტურისგან, რომლითაც ვიხსნებით მოყვასისა და სინამდვილის მიმართ, გულღია და მჭვრეტელობითი სულისკვეთებით.

30 წმ. იოანე პავლე II, ჰომილია კანონიზაციის წირვაზე (1 ოქტომბერი, 2000წ), 5: AAS 92 (2000), 852.

31 დასავლეთ აფრიკის ეპისკოპოსთა რეგიონული კონფერენცია, სამწყსო გზავნილი II პლენარული ასამბლეის დასასრულს, 29 თებერვალი, 2016წ., 2.

32 გლახაკი ქალი, Reggio Emilia 1978, 375.

33 შეად. სარწმუნოების მოძღვრების კონგრეგაცია, წერილი Placuit Deo კათოლიკე ეკლესიის ეპისკოპოსებს ქრისტიანული ხსნის ზოგიერთი ასპექტის შესახებ  (22 თებერვალი, 2018წ), 4: L’Osservatore Romano, 2 marzo 2018, pp. 4-5: «ნეო-პელაგიანური ინდივიდუალიზმიც და სხეულის ნეო-გნოსტიკური უგულებელყოფაც ამახინჯებს ქრისტეში, ერთადერთ და საყოველთაო მხსნელში რწმენის აღსარებას». ამ დოკუმენტში დღევანდელი ნეო-გნოსტიკური და ნეო-პელაგიანური ტენდენციების საპირწონედ მოცემულია ქრისტიანული ხსნის გაგების სამოძღვრო საფუძვლები.

34 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 94: AAS 105 (2013), 1060.

35 იქვე.: AAS 105 (2013), 1059.

36 წირვის ჰომილია კაზა სანტა მარტაში, 11 ნოემბერი, 2016წ: L’Osservatore Romano, 12 novembre 2016, p. 8.

37 როგორც წმ. ბონავენტურა ასწავლის, «აუცილებელია, რომ თავი დავანებოთ გონების ყოველგვარ მოქმედებას. [...] ვინაიდან ამის მისაღწევად არაფერი შეუძლია ბუნებას, ხოლო მცირედი - მეცნიერებას, მცირე აზრი უნდა მივანიჭოთ გამოკვლევას, ხოლო დიდი - სულიერ სალბუნს: მცირე - ენას, ხოლო დიდი - შინაგან სიხარულს; მცირე - სიტყვებსა და წიგნებს, ხოლო სრული - ღმრთის ძღვენს, სულიწმიდას; მცირე ან არანაირი - ქმნილებას, ხოლო სრული - შემოქმედ არსს, მამას, ძეს და სულიწმიდას» (Itinerario della mente in Dio, VII, 4-5).

38 წერილი არგენტინის პონტიფიკალური კათოლიკური უნივერსიტეტის დიდ კანცლერს ღმრთისმეტყველების ფაკულტეტის მეასე წლისთავზე (3 მარტი, 2015წ): L’Osservatore Romano, 9-10 marzo 2015, p. 6.

39 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 40: AAS 105 (2013), 1037.

40 ვიდეომიმართვა არგენტინის პონტიფიკალური კათოლიკური უნივერსიტეტის ღმრთისმეტყველების საერთაშორისო კონგრესს (1-3 სექტემბერი, 2015წ): AAS 107 (2015), 980.

41 პოსტ-სინოდური სამოციქულო ექსჰორტაცია Vita consecrata (25 მარტი, 1996წ), 38: AAS 88 (1996), 412.

42 წერილი არგენტინის პონტიფიკალური კათოლიკური უნივერსიტეტის დიდ კანცლერს ღმრთისმეტყველების ფაკულტეტის მეასე წლისთავზე (3 მარტი, 2015წ): L’Osservatore Romano, 9-10 marzo 2015, p. 6.

43 წერილი ძმა ანტონიოს, 2: FF 251.

44 სულიწმიდის შვიდი ნიჭის შესახებ, 9, 15.

45 Commento al Libro IV delle Sentenze, 37, 1, 3, ad 6.

46 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 94: AAS 105 (2013), 1059.

47 შეად. წმ. ბონავენტურა, სერაფიმთა ექვსი ფრთა, 3, 8: «Non omnes omnia possunt». ეს ფრაზა გაგებული უნდა იქნას, როგორცაა კათოლიკე ეკლესიის კატეხიზმოში, 1735.

48 შეად. წმ. თომა აკვინელი, Summa Theologiae, I-II, 109, 9, ad 1: «თუმცა, ახლა მადლი გარკვეულწილად არასრულყოფილია, ვინაიდან - როგორც ითქვა - მთლიანად არ კურნავს ადამიანს».

49 ბუნება და მადლი, 43, 50: PL 44, 271.

50 აღსარებანი, 10, 29, 40: PL 32, 796.

51 შეად. სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 44: AAS 105 (2013), 1038.

52 ქრისტიანული რწმენის გაგებაში, მადლი წინ უძღვის, თან ახლავს და მოსდევს ჩვენ ყოველ ქმედებას (შეად. ტრიდენტის ეკუმენური კრება, VI სესია, Decr. de iustificatione, თავ. 5: DH, 1525).

53 ჰომილიები რომაელთა მიმართ წერილის შესახებ, 9, 11: PG 60, 470.

54 ჰომილია თავმდაბლობის შესახებ: PG 31, 530.

55 კანონი 4: DH 374.

56 VI სესია, Decretum de iustificatione, თავ. 8: DH 1532.

57 ნ. 1998.

58 იქვე., 2007.

59 წმ. თომა აკვინელი, Summa Theologiae, I-II, 114, 5.

60 წმ. ტერეზა ყრმა იესოსი, “საკუთარი თავის შეწირვა ჰოლოკოსტის მსხვერპლად კეთილი ღმერთის გულმოწყალე სიყვარულს” (ლოცვები, 6): Opere complete, Roma 1997, 943.

61 Lucio Gera, “Sobre el misterio del pobre”, in P. Grelot-L. Gera-A. Dumas, El Pobre, Buenos Aires 1962, 103.

62 ერთი სიტყვით რომ ითქვას, ასეთია კათოლიკური მოძღვრება გამართლების თანმდევი “დამსახურების” შესახებ: ესაა გამართლებულის თანამშრომლობა მადლმოსილი ცხოვრების ზრდასთან (შეად. კათოლიკე ეკლესიის კატეხიზმო, 2010). მაგრამ ამგვარი თანამშრომლობა არავითარ შემთხვევაში არ უშვებს, რომ თავად გამართლება და ღმერთთან მეგობრობა ადამიანის დამსახურების საგნად იქცეს.

63 შეად. სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 95: AAS 105 (2013), 1060.

64 შეად. Summa Theologiae, I-II, q. 107, art. 4.

65 ჰომილია სოციალურად გარიყულ ადამიანთა საიუბილეო მოხსენიების წირვაზე, 13 ნოემბერი, 2016წ: L’Osservatore Romano, 14-15 novembre 2016, p. 8.

66 შეად. წირვის ჰომილია კაზა სანტა მარტაში, 9 ივნისი, 2014წ: L’Osservatore Romano, 10 giugno 2014, p. 8.

67 მეორე და მესამე ნეტარების წყობა განსხვავებულია სხვადასხვა ტექსტუალურ ტრადიციებში.

68 სულიერი ვარჯიშები, 23d: Roma 19846, 58-59.

69 ხელნაწერი C, 12r: Opere complete, Roma 1997, 247.

70 ეკლესიის მამების დროიდან, ეკლესია აფასებს ცრემლების ძღვენს, ეს კარგად ჩანს მშვენიერ ლოცვაშიც “Ad petendam compunctionem cordis”: «ყოვლისმპყრობელო და ყოვლადმოწყალე ღმერთო, რომელმაც მწყურვალი ხალხისთვის კლდიდან გამოადინე წყარო ცოცხალი წყლისა, რომელიც ჩვენი ქვის გულიდან სინანულის ცრემლებს გამოადენ, რათა ვიგლოვოთ ჩვენი ცოდვები და დავიმსახუროთ, შენი გულმოწყალებით, მათი შენდობა» (Missale Romanum, ed. typ. 1962, p. [110]).

71 კათოლიკე ეკლესიის კატეხიზმო, 1789; შეად. 1970.

72 იქვე., 1787.

73 ძაგება და ცილისწამება ტერორისტულ აქტს ჰგავს: აგდებენ ბომბს, ის ფეთქდება, დამნაშავე კი მშვიდად და ბედნიერად აგრძელებს გზას. ეს ძლიერ განსხვავდება იმის კეთილშობილებისგან, ვინც პირისპირ გესაუბრება, მშვიდი გულწრფელობით, მოყვასის სიკეთეზე რომ ფიქრობს.

74 გარკვეულ შემთხვევებში, შეიძლება აუცილებელი იყოს ზოგიერთი მოძმის განსაცდელის შესახებ საუბარი. ასეთ შემთხვევებში შეიძლება ისეც მოხდეს, რომ ობიექტური ფაქტის ნაცვლად განსხვავებული აზრი გადასცენ. ემოციები ამახინჯებს ფაქტის კონკრეტულ სინამდვილეს, მას საკუთარი შეხედულების ჩარჩოში აქცევს, ბოლოს კი  სუბიექტურ შინაარსს გადასცემს. ასე ნადგურდება სინამდვილე და ილახება სხვისი ჭეშმარიტება.

75 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 218: AAS 105 (2013), 1110.

76 იქვე., 239: 1116.

77 იქვე., 227: 1112.

78 ენციკლიკა Centesimus annus (1 მაისი, 1991წ), 41c: AAS 83 (1991), 844-845.

79 სამოციქულო წერილი Novo millennio ineunte (6 იანვარი, 2001წ), 49: AAS 93 (2001), 302.

80 იქვე.

81 ბულა Misericordiae Vultus (11 აპრილი, 2015წ), 12: AAS 107 (2015), 407.

82 გავიხსენოთ კეთილი სამარიელის ქცევა იმ კაცის მიმართ, რომელიც ყაჩაღებმა მომაკვდავი დატოვეს გზის პირას (შეად. ლკ 10,30-37).

83 კანადის კათოლიკე ეპისკოპოსთა კონფერენცია - სოციალურ საქმეთა კომისია, ღია წერილი პარლამენტის წევრებს, საერთო სიკეთე თუ გარიყვა: არჩევანი კანადელებისთვის (1 თებერვალი, 2001წ), 9.

84 ლათინური ამერიკის და კარიბის ეპისკოპოსთა V გენერალური კონფერენცია, ეკლესიის მუდმივი მაგისტერიუმის თანახმად, ასწავლიდა, რომ ადამიანი «მუდამ წმიდაა, ჩასახვის მომენტიდან, მისი არსებობის ყველა ეტაპზე, ბუნებრივ სიკვდილამდე და სიკვდილის შემდეგ», და რომ მისი სიცოცხლე დაცული უნდა იყოს «ჩასახვის მომენტიდან, ყველა ეტაპზე, ბუნებრივ სიკვდილამდე» (აპარესიდას დოკუმენტი, 29 ივნისი, 2007წ, 388; 464).

85 წესი, 53, 1: PL 66, 749.

86 შეად. იქვე., 53, 7: PL 66, 750.

87 იქვე., 53, 15: PL 66, 751.

88 ბულა Misericordiae Vultus (11 აპრილი, 2015წ), 9: AAS 107 (2015), 405.

89 იქვე., 10: AAS 107 (2015), 406.

90 პოსტ-სინოდური სამოციქულო ექსჰორტაცია Amoris laetitia (19 მარტი, 2016წ), 311: AAS 108 (2016), 439.

91 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 197: AAS 105 (2013), 1103.

92 შეად. Summa Theologiae, II-II, q. 30, a. 4.

93 იქვე., ad 1.

94 Cristo en los Pobres, Madrid 1981, 37-38.

95 არსებობს ბულინგის უამრავი ფორმა, რომლებიც, თუმც კი სუსტად, მოკრძალებულად და ძალზე სულიერადაც კი გამოიყურებიან ხოლმე, დიდ ზიანს აყენებენ სხვების თავმოყვარეობას.   

96 წინმსწრები გაფრთხილებები, 13: Opere, Roma 19794, 1070.

97 იქვე.

98 ღმრთიური გულმოწყალება ჩემ სულში. ნეტარი და ფაუსტინა კოვალსკას დღიური, ქალაქი ვატიკანი 1996, 132.

99 წმ. თომა აკვინელი, Summa Theologiae, I-II, q. 70, a. 3.

100 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 6: AAS 105 (2013), 1221.

101 მსურს, შემოგთავაზოთ ლოცვა, რომელიც წმ. თომას მორს ეკუთვნის: «უფალო, მომეცი კარგი მონელების უნარი, და აგრეთვე რაღაც მოსანელებელი. მომეცი სხეულის სიჯანსაღე, საჭირო კარგი იუმორით, რომ შევინარჩუნო ის. უფალო, მომეცი წმიდა სამშვინველი, რომელიც საუნჯედ აქცევს მას, რაც კარგი და წინდაა, და რაც არ უშინდება ცოდვას, არამედ ძალუძს, რომ ყველაფერს თავისი ადგილი დაუბრუნოს. მომეცი სამშვინველი, რომელმაც არ იცის მწუხარება, ბუზღუნი, ხვნეშა და ჩივილი, და ნუ დაუშვებ, რომ უზომოდ დავითრგუნო იმის გამო, რაც ესოდენ დამაბრკოლებელია, რომელსაც ეწოდება “მე”. უფალო, მომეცი იუმორის გრძნობა. მომეცი მადლი, რომ მივიღო ხუმრობები, რათა ცხოვრებაში გავიხარო და სხვებსაც გადავცე ის».

102 პოსტ-სინოდური სამოციქულო ექსჰორტაცია Amoris laetitia (19 მარტი, 2016წ), 110: AAS 108 (2016), 354.

103 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii nuntiandi (8 დეკემბერი, 1975წ), 80: AAS 68 (1976), 73. საინტერესოა იმის აღნიშვნა, რომ ამ ტექსტში ნეტარი პავლე VI სიხარულს მჭიდროდ აკავშირებს პარესია-სთან. მაშინ როდესაც აწუხებს «სიხარულისა და იმედის სიმწირე», ქებას ასხამს «სახარების ქადაგების ტკბილ და მანუგეშებელ სიხარულს», რომელიც უკავშირდება «შინაგან გულმხურვალეობას, რომელსაც ვერავინ და ვერაფერი წარხოცავს», რათა სამყარომ სახარება არ მიიღოს «მწუხარე და იმედმიხდილი ევანგელიზატორებისგან». 1975 წელს, წმიდა წელიწადის ჟამს, იმავე პავლე VI-მ სიხარულის თემას მიუძღვნა სამოციქულო ექსჰორტაცია Gaudete in Domino (9 მაისი, 1975წ): AAS 67 (1975), 289-322.

104 წინმსწრები გაფრთხილებანი, 15: Opere, Roma 19794, 1072.

105 წმ. იოანე პავლე II, პოსტ-სინოდური სამოციქულო ექსჰორტაცია Vita consecrata (25 მარტი, 1996წ), 42: AAS 88 (1996), 416.

106 აღსარებანი, IX, 10, 23-25: PL 32, 773-775.

107 მსურს, გამორჩეულად შევახსენო სამი საკვანძო სიტყვა: “გეთაყვა, გმადლობ, უკაცრავად”, რათა «შესაფერისმა სიტყვებმა, სწორ დროს ნათქვამმა, დაიცვას და ასაზრდოოს ყოველდღიური სიყვარული» (პოსტ-სინოდური სამოციქულო ექსჰორტაცია Amoris laetitia, 19 მარტი, 2016წ, 133: AAS 108 [2016], 363).

108 წმ. ტერეზა ყრმა იესოსი, ხელნაწერი C, 29 v-30r: Opere complete, Roma 1997, 269.

109 სრულყოფილების ეტაპები, 2: Opere, Roma 19794, 1079.

110 რჩევები სრულყოფილების მისაღწევად, 9: Opere, cit., 1078.

111 წმ. ტერეზა ყრმა იესოსი, ავტობიოგრაფია, 8, 5: Opere, Roma 1981, 95.

112 წმ. იოანე პავლე II, სამოციქულო წერილი Orientale lumen (2 მაისი, 1995წ), 16: AAS 87 (1995), 762.

113 მიმართვა იტალიის ეკლესიის V ეროვნულ ყრილობას, 10 ნოემბერი, 2015წ: AAS 107 (2015), 1284.

114 შეად. წმ. ბერნარდი, კომენტარები ქებათა-ქების შესახებ  61, 3-5: PL 183, 1071-1073.

115 რუსი მომლოცველის მონაყოლი, Milano 19793, 41; 129.

116 შეად. სულიერი ვარჯიშები, 230-237.

117 წერილი ჰენრი დე კასტრისს, 14 აგვისტო, 1901წ: Charles de Foucauld, Opere spirituali. Antologia, Roma 19835, 623.

118 ლათინური ამერიკისა და კარიბის ეპისკოპოსთა V გენერალური კონფერენცია, აპარესიდას დოკუმენტი (29 ივნისი, 2007წ), 259.

119 ინდოეთის კათოლიკე ეპისკოპოსთა კონფერენცია, პლენარული ასამბლეის დასკვნითი დეკლარაცია (18 თებერვალი, 2009წ), 3.2.

120 შეად. წირვის ჰომილია კაზა სანტა მარტაში, 11 ოქტომბერი, 2013წ: L’Osservatore Romano, 12 ottobre 2013, p. 12.

121 შეად. ნეტარი პავლე VI, კატექიზაცია, 1972 წლის 15 ნოემბრის გენერალური აუდიენცია:   Insegnamenti  X [1972], 1168-1170: «ერთ-ერთი უდიდესი საჭიროება იმ ბოროტისაგან თავდაცვაა, ეშმაკს რომ ვუწოდებთ. […] ბოროტი არა მარტო მანკიერებაა, არამედ ქმედითობა, ცოცხალი, სულიერი, გარყვნილი და გამრყვნელი არსებაცაა. საშინელი სინამდვილეა, საიდუმლოებრივი და საზარელი. ის, ვინც არ აღიარებს მის არსებობას, ვეღარ დარჩება ბიბლიურ და საეკლესიო სწავლების ფარგლებში; სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ვინც მისგან ქმნის თავისთავად დამოუკიდებელ პრინციპს, რომლის საფუძველიც, სხვა ქმნილებათაგან განსხვავებით, არ არის ღმერთში; ანდა მას ხსნის, როგორც ფსევდო-სინამდვილეს, ჩვენ ვაებათა ფარული მიზეზების კონცეპტუალურ და ფანტასტიკურ განსახიერებას».

122 წმ. ხოსე გაბრიელ დელ როსარიო ბროკერო, დროშების ქადაგება, არგენტინის ეპისკოპოსთა კონფერენცია, El Cura Brochero. Cartas y sermones, Buenos Aires 1999, 71.

123 სამოციქულო ექსჰორტაცია Evangelii gaudium (24 ნოემბერი, 2013წ), 85: AAS 105 (2013), 1056.

124 წმ. ეგნატე დი ლოიოლას საფლავზე ასეთი ბრძნული წარწერაა: «Non coerceri a maximo, contineri tamen a minimo divinum est» (ნუ დაკმაყოფილდები უდიდესით, თუმცა გულში გქონდეს უმცირესი: ის, რაც ღმრთიურია).

125 Sull’Hexaemeron, 1, 30.

©2017 by Catholicchurch.ge